Tăng trưởng nhanh không thể dựa mãi vào tiêu hao
Tăng trưởng xanh là mô hình phát triển kinh tế đồng thời nâng năng suất, cải thiện chất lượng cuộc sống, bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên, thay vì đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng trước mắt. Với doanh nghiệp, đây không còn là lựa chọn để làm đẹp hồ sơ trách nhiệm xã hội: nó đang trở thành điều kiện để sản xuất, xuất khẩu và giữ sức cạnh tranh.
Quốc hội đã thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 với mục tiêu GDP tăng từ 10% trở lên, đồng thời yêu cầu nâng năng suất, chất lượng và hiệu quả. Tăng trưởng cao kéo theo nhu cầu lớn hơn về điện, nguyên liệu, vốn và năng lực sản xuất. Nếu các nhà máy đáp ứng nhu cầu ấy bằng công nghệ lạc hậu và tiêu hao năng lượng, sản lượng có thể tăng nhưng chi phí, phát thải và rủi ro cạnh tranh cũng tăng theo.
Áp lực đã hiện hữu trong thương mại. Từ ngày 1/1/2026, Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU bước vào giai đoạn chính thức, khiến chi phí carbon trở thành yếu tố phải tính đến với hàng hóa thuộc phạm vi điều chỉnh. Vì vậy, trì hoãn đổi mới không phải cách bảo vệ biên lợi nhuận; nó có thể khiến doanh nghiệp mất lợi thế ngay trên những thị trường đang siết tiêu chuẩn môi trường.

Giảm phát thải là bài toán năng suất và thị trường
Giảm phát thải cần được nhìn như một quyết định kinh doanh, không phải phần việc tách riêng của bộ phận môi trường. Khi khách hàng và thị trường đòi hỏi sản phẩm ít carbon hơn, doanh nghiệp phải chứng minh được cách sản xuất, mức sử dụng năng lượng và lượng phát thải của mình. Năng lực đáp ứng yêu cầu đó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì đơn hàng và tham gia chuỗi cung ứng.
Bởi vậy, đầu tư xanh cần gắn với kết quả đo được: tiết kiệm bao nhiêu năng lượng, giảm bao nhiêu phát thải, sử dụng nguyên liệu hiệu quả hơn ra sao và giá trị kinh tế nào được tạo thêm. Lắp đặt thiết bị hay gắn nhãn xanh tự thân chưa đủ. Nếu công nghệ mới không nâng hiệu suất hoặc làm giảm tác động môi trường có thể kiểm chứng, doanh nghiệp khó biến khoản đầu tư thành lợi thế.
Tiết kiệm năng lượng thường là điểm khởi đầu thiết thực: rà soát tiêu hao, cải tiến thiết bị và quy trình, rồi cân nhắc nguồn năng lượng sạch phù hợp. Nguồn tư liệu cũng nêu một trường hợp doanh nghiệp chuyển nhiên liệu lò nung phôi từ dầu FO sang khí tự nhiên, kiểm kê phát thải trực tiếp và gián tiếp, đồng thời nghiên cứu mua điện xanh theo cơ chế DPPA và phát triển điện mặt trời.
Năng lực nội sinh quyết định chuyển đổi có bền hay không
Không thể xây dựng phát triển bền vững bằng cách nhập công nghệ rồi chờ kết quả tự đến. Doanh nghiệp cần có đội ngũ hiểu quy trình, khả năng đo lường phát thải, năng lực bảo trì và quyền chủ động cải tiến. Đó là năng lực nội sinh giúp công nghệ phù hợp với điều kiện sản xuất trong nước, giảm phụ thuộc vào giải pháp bên ngoài và duy trì hiệu quả sau giai đoạn đầu tư.
Chuyển đổi xanh còn đòi hỏi chính sách, vốn, hạ tầng và năng lực triển khai đồng bộ; doanh nghiệp không thể tự mình tháo gỡ mọi điểm nghẽn. Nhưng chờ điều kiện hoàn hảo cũng không phải lựa chọn hợp lý. Nhà nước cần tạo môi trường hỗ trợ, còn doanh nghiệp phải chủ động xác định khâu tiêu hao lớn, đặt mục tiêu cải thiện và theo dõi kết quả. Phát triển xanh chỉ có ý nghĩa khi vừa giảm tác động môi trường, vừa nâng năng suất và tạo giá trị kinh tế.
Tại COP31, diễn ra từ ngày 9 đến 20/11/2026 ở Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, các bên tiếp tục bàn cách chuyển cam kết khí hậu thành hành động gắn với tài chính, đầu tư và trách nhiệm thực hiện. Việt Nam dự kiến tổ chức Nhà Việt Nam với 21 sự kiện về các chủ đề như chuyển dịch năng lượng, thị trường carbon và vai trò doanh nghiệp trong giảm phát thải. Những trao đổi này chỉ có giá trị lâu dài nếu dẫn tới năng lực thực thi và kết quả đo lường được trong doanh nghiệp.
Đổi mới hôm nay để giữ sức cạnh tranh ngày mai
Mục tiêu tăng trưởng cao và tiêu chuẩn môi trường ngày càng nghiêm ngặt đang khiến đổi mới công nghệ trở thành việc cần làm ngay. Doanh nghiệp chậm chuyển đổi có nguy cơ vừa tiêu tốn nhiều năng lượng hơn, vừa khó chứng minh năng lực giảm phát thải với khách hàng và đối tác. Ngược lại, đầu tư có trọng điểm, gắn với hiệu quả sản xuất và số liệu kiểm chứng, có thể giúp giảm lãng phí và củng cố vị thế cạnh tranh.
Tăng trưởng xanh không đối lập với tăng trưởng kinh tế. Thách thức là tạo thêm sản lượng mà không tiếp tục dựa vào tiêu hao tài nguyên và phát thải ngày càng cao. Muốn vậy, doanh nghiệp cần xem tiết kiệm năng lượng và đổi mới công nghệ là một phần của chiến lược năng suất, còn mục tiêu giảm phát thải phải được thể hiện bằng kết quả cụ thể. Đó mới là con đường để tăng trưởng nhanh đi cùng phát triển bền vững.






