Mỗi phút chậm trễ đều có thể làm mất cơ hội hồi phục
Đột quỵ là tình trạng cấp cứu xảy ra khi dòng máu lên não bị gián đoạn hoặc mạch máu não bị vỡ, khiến tế bào não tổn thương nhanh và người bệnh cần được nhận diện, đưa đến cơ sở y tế kịp thời. Đây không phải căn bệnh có thể chờ triệu chứng tự hết hay xử trí bằng mẹo dân gian. Đột quỵ diễn tiến đột ngột, để lại hậu quả nặng nề nếu chậm phát hiện và điều trị; trong cấp cứu, mỗi phút đều quan trọng. Theo bác sĩ Dương Quang Hải, liệu pháp tiêu sợi huyết có cửa sổ điều trị khoảng 4,5 giờ, còn can thiệp lấy huyết khối có thể được xem xét trong vòng 24 giờ. Nhưng giới hạn thời gian không nên bị hiểu thành lý do để chờ đợi: người bệnh đến viện càng sớm thì cơ hội điều trị thành công càng cao. Nhận diện sớm phải đi cùng hành động nhanh.
Khi xuất hiện dấu hiệu nghi đột quỵ, người nhà cần liên hệ cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay, thay vì cạo gió, châm chích hay tự điều trị tại nhà. Những phút đầu không thay thế được bác sĩ, nhưng quyết định người bệnh có kịp bước vào quy trình điều trị đột quỵ hay không.
Kết quả phụ thuộc vào cả mạng lưới, không riêng một bệnh viện
Một bệnh viện có kỹ thuật cao vẫn khó phát huy hết năng lực nếu người bệnh đến muộn, tuyến đầu bỏ sót dấu hiệu hoặc khâu chuyển viện bị ngắt quãng. Vì vậy, chất lượng xử trí đột quỵ phải được nhìn từ toàn bộ hành trình: phát hiện tại cộng đồng, tiếp nhận ở cơ sở gần nhất, thông báo trước cho bệnh viện tuyến cuối, vận chuyển an toàn và chuẩn bị ê-kíp sẵn sàng. Lãnh đạo Bệnh viện Đà Nẵng nhấn mạnh rằng nâng cao chất lượng điều trị không thể chỉ dựa vào năng lực của một bệnh viện mà cần sự phối hợp đồng bộ, liên tục trong toàn mạng lưới. Đây là thay đổi tư duy cần thiết: năng lực chuyên sâu chỉ tạo ra kết quả tốt khi được kết nối với y tế cơ sở và cấp cứu ngoài bệnh viện.
Bệnh viện Đà Nẵng cho biết mỗi năm tiếp nhận gần 6.000 ca đột quỵ, đồng thời phối hợp với trung tâm cấp cứu và các cơ sở y tế ở thành phố, tỉnh lân cận để thông báo sớm, xử trí ban đầu và chuyển người bệnh nhanh chóng. Đơn vị cũng tổ chức tập huấn, hỗ trợ chuyên môn và đào tạo chuyển giao kỹ thuật. Một mạng lưới đột quỵ hữu ích không chỉ có tên trên sơ đồ; nó phải hoạt động được khi từng phút đều có giá trị.
Chuẩn chuyên sâu cần đi cùng khả năng tiếp cận rộng
Bệnh viện Bạch Mai được Tổ chức Đột quỵ thế giới công nhận đạt chuẩn Trung tâm Đột quỵ chuyên sâu, cấp độ cao nhất trong hệ thống chứng nhận của tổ chức này; đây là cơ sở y tế đầu tiên tại Việt Nam đạt chuẩn đó. Chứng nhận được trao tại Hội nghị Đột quỵ thế giới lần thứ 18 ở Seoul, sau quy trình thẩm định độc lập dựa trên 68 tiêu chí, gồm 37 tiêu chí bắt buộc và 31 tiêu chí khuyến nghị. Giá trị của công nhận không nằm ở danh hiệu riêng lẻ, mà ở việc thúc đẩy quy trình cấp cứu, điều trị và quản lý chất lượng theo chuẩn có thể kiểm chứng.
Năng lực cấp cứu 24/7, chẩn đoán hình ảnh và lựa chọn phương pháp tái tưới máu là những yếu tố được đánh giá. Tuy nhiên, một Trung tâm Đột quỵ đạt chuẩn chỉ có thể mở rộng lợi ích khi kết nối với các cơ sở khác, để người bệnh ở nhiều địa phương được phát hiện, chuyển đến đúng nơi và tiếp cận điều trị trong thời gian phù hợp. Bạch Mai hướng tới phối hợp với Bộ Y tế và các cơ sở khám chữa bệnh để phát triển mạng lưới cấp cứu đột quỵ trên toàn quốc.
Kết luận: chuẩn hóa cả hành trình cấp cứu
Muốn giảm tử vong và di chứng, hệ thống cần làm tốt cả hai việc: giúp người dân nhận ra dấu hiệu sớm và bảo đảm cơ sở y tế có thể tiếp nhận, xử trí, chuyển tuyến trong một quy trình liền mạch. Người dân nên gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt khi nghi ngờ đột quỵ; không chờ triệu chứng nặng lên. Về phía ngành y tế, hướng đi tiếp theo là tăng cường hội chẩn liên viện, đào tạo y tế cơ sở và hỗ trợ chuyên môn liên tục. Bệnh viện Đà Nẵng cho biết sẽ tiếp tục phát huy vai trò tuyến cuối, mở rộng điều trị chuyên sâu, hội chẩn và đào tạo trong mạng lưới. Khi các mắt xích cùng vận hành, năng lực chuyên môn mới chuyển thành cơ hội sống và hồi phục thực tế cho người bệnh.
