Một ca bệnh nhắc rằng đột quỵ không chỉ xảy ra ở người cao tuổi
Lóc tách động mạch cảnh là tình trạng máu lọt vào giữa các lớp thành động mạch, tạo khối máu tụ có thể làm hẹp hoặc tắc lòng mạch và cản trở máu lên não. Đây là cơ chế đáng lưu ý khi đánh giá một ca đột quỵ sau xoa bóp, nhưng không thể từ một trường hợp đơn lẻ kết luận rằng xoay kéo giãn cổ chắc chắn gây đột quỵ.
Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ thông tin ngày 3/11 về một người đàn ông 39 tuổi ở Phú Thọ nhập viện sau khi được xoay, lắc cổ và kéo giãn cột sống cổ tại cơ sở xoa bóp tư nhân. Người bệnh vốn thường mỏi cổ vai gáy; hai ngày trước khi vào viện, anh thực hiện các động tác này. Trình tự thời gian khiến nguy cơ tổn thương cơ học cần được xem xét nghiêm túc, song hồ sơ mô tả căn nguyên là theo dõi do chấn thương vùng cổ, không chứng minh quan hệ nhân quả chắc chắn.
Thông điệp hợp lý không phải là quy mọi trường hợp xoa bóp thành nguy cơ đột quỵ, mà là tránh các động tác cổ mạnh, đột ngột khi chưa được đánh giá chuyên môn và không xem nhẹ triệu chứng bất thường sau đó.
Đau cổ, ù tai rồi xuất hiện triệu chứng thần kinh
Sau buổi xoa bóp, người bệnh đau nhiều bên cổ trái, cơn đau lan lên đỉnh đầu, ù tai và nghe tiếng mạch đập trong tai. Sáng hôm sau, đau đầu và chóng mặt tăng lên; anh tê bì, yếu nhẹ nửa người phải, khó diễn đạt lời nói và quên tên một số đồ vật quen thuộc. Đây không phải những biểu hiện nên chờ xem có tự hết hay không.
Hình ảnh chẩn đoán ghi nhận nhồi máu não vùng thái dương trái do lóc tách động mạch cảnh trong trái, kèm máu tụ trong thành mạch làm hẹp lòng động mạch. Khi thành mạch bị tổn thương, máu tụ có thể làm hẹp hoặc bít tắc dòng chảy; huyết khối hình thành tại vị trí tổn thương cũng có thể di chuyển lên não.
Các dấu hiệu đột quỵ cần đặc biệt lưu tâm gồm yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, chóng mặt đột ngột; trong bối cảnh lóc tách động mạch cảnh, đau đầu hoặc đau cổ một bên mới xuất hiện và ù tai theo nhịp mạch cũng là dấu hiệu cảnh báo. Sau khi có tác động vào cổ, nếu xuất hiện đau bất thường, chóng mặt, nói khó hay yếu tay chân, hãy gọi cấp cứu ngay, không chờ triệu chứng tự hết và không tiếp tục xoa bóp, bẻ hoặc nắn cổ.
Phục hồi là tin tốt, không phải lý do để chủ quan
Vì triệu chứng thần kinh còn nhẹ và không tiến triển nặng, ê-kíp điều trị chọn hướng nội khoa, gồm thuốc kháng kết tập tiểu cầu kép, thuốc hạ mỡ máu và kiểm soát huyết áp theo chỉ định. Sau hai tuần điều trị, người bệnh hết triệu chứng, đi lại và sinh hoạt bình thường; hình ảnh chụp cho thấy dòng chảy động mạch cảnh trong trái hồi phục khoảng 70%.
Khi tái khám sau 30 ngày, động mạch cảnh trong trái đã hồi phục hoàn toàn và khối máu tụ không còn. Kết quả này đáng mừng, nhưng không thể dùng để dự đoán diễn tiến cho người khác: lóc tách có thể gây tắc mạch và hậu quả nặng nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời.
Nếu cần chăm sóc cổ vai gáy, hãy chọn cơ sở được cấp phép và kỹ thuật viên được đào tạo; tránh bẻ, vặn hay xoay cổ mạnh hoặc đột ngột khi chưa được thăm khám. Khi có dấu hiệu cảnh báo, ưu tiên cấp cứu và đánh giá y tế thay vì tự xử lý tại nhà. Ca bệnh này không chứng minh mọi thao tác cổ đều nguy hiểm, nhưng đủ để nhắc rằng triệu chứng thần kinh mới xuất hiện cần được xem là tình huống khẩn cấp.
