Ứng cứu ban đầu quyết định mức độ thiệt hại
Huấn luyện chữa cháy và cứu hộ cho cộng đồng là trang bị kiến thức, kỹ năng thực hành để người dân nhận biết nguy cơ, xử lý tình huống khẩn cấp và hỗ trợ nạn nhân trước khi lực lượng chuyên nghiệp đến hiện trường. Cách làm này có giá trị đặc biệt ở nơi khoảng cách và địa hình có thể biến vài phút chờ đợi thành thời gian quan trọng.
Tại Nam Trà My, Công an xã phối hợp với lực lượng cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ của Đà Nẵng tổ chức huấn luyện cho lực lượng dân phòng, trưởng thôn và các tổ bảo vệ an ninh, trật tự tại 6 thôn. Học viên được hướng dẫn nhận diện nguy cơ cháy nổ, xử lý tình huống khẩn cấp, sử dụng phương tiện chữa cháy và tổ chức cứu hộ ban đầu.
Điểm đáng chú ý không chỉ là đưa kiến thức đến vùng cao, mà là tập trung thực hành xử lý sự cố. Khi giao thông cách trở khiến lực lượng chuyên nghiệp khó tiếp cận nhanh, khả năng ứng cứu tại chỗ có thể giúp hạn chế thiệt hại và bảo vệ tính mạng, tài sản trong thời gian chờ hỗ trợ.
Miền núi cần kỹ năng sát địa bàn
Ở Nam Trà My, trở ngại không nằm riêng ở nguy cơ cháy hay tai nạn mà còn ở khả năng tiếp cận hiện trường. Vì vậy, đào tạo lực lượng ngay tại các thôn giúp kiến thức gắn với những người có thể có mặt sớm nhất, thay vì chỉ trông đợi vào phản ứng từ bên ngoài.
Chương trình kết hợp hướng dẫn và thực hành, đặt kỹ năng cứu hộ ban đầu bên cạnh việc sử dụng thiết bị chữa cháy. Đây là hướng đi thiết thực: người dân cần biết cách báo động, xử lý an toàn trong khả năng của mình và hỗ trợ người gặp nạn, đồng thời tránh biến nỗ lực cứu giúp thành rủi ro mới.
Việc củng cố lực lượng theo phương châm “4 tại chỗ” vì thế không nên dừng ở danh sách thành viên hay buổi phổ biến quy định. Giá trị nằm ở khả năng phối hợp và thao tác thực tế khi có sự cố—những năng lực giúp cộng đồng vùng cao chủ động hơn trước khi lực lượng chuyên nghiệp tiếp cận.
Gia Lai mở rộng quy mô, cần giữ trọng tâm thực hành
Tại Gia Lai, Đội Chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ số 8 tổ chức huấn luyện theo nhiều cụm địa bàn. Trong hai ngày 23 và 24 tháng 10, 415 thành viên thuộc 59 đội dân phòng ở các xã Đak Đoa, Đak Sơmei, Kdang, Kon Gang và Ia Băng tham gia; ngày 26 và 27 tháng 10, thêm 392 thành viên tại các phường Hội Phú, An Phú và xã Gào được huấn luyện. Tổng cộng là 807 người.
Nội dung gồm quy định pháp luật, trách nhiệm của cá nhân và lực lượng dân phòng, nguyên nhân cháy cùng biện pháp phòng ngừa. Học viên còn thực hành thoát nạn, cứu người, sơ cấp cứu và sử dụng phương tiện; kết quả huấn luyện được kiểm tra, đánh giá. Quy mô lớn giúp mở rộng độ bao phủ, nhưng số người được tập huấn chỉ có ý nghĩa khi kỹ năng được luyện đủ để vận dụng.
So với cách đưa lớp học đến từng thôn miền núi, tổ chức theo cụm ở Gia Lai đáp ứng một phạm vi lực lượng lớn hơn. Hai cách làm khác nhau về địa bàn và quy mô, nhưng cùng hướng đến một mục tiêu: để lực lượng cộng đồng có thể phòng ngừa, phản ứng và giảm thiệt hại khi xảy ra cháy, nổ, tai nạn hoặc sự cố.
Đầu tư vào phản ứng tại chỗ, không chỉ vào số lượng
Hai mô hình cho thấy huấn luyện cần được thiết kế theo điều kiện thực tế. Ở miền núi, ưu tiên là đưa kỹ năng đến nơi giao thông cách trở và tăng khả năng xử lý tại thôn bản. Với chương trình đông người như tại Gia Lai, thách thức là giữ phần thực hành và đánh giá năng lực bên cạnh việc truyền đạt kiến thức.
Lực lượng dân phòng là mắt xích đầu tiên, không phải lực lượng thay thế chuyên nghiệp. Đào tạo tốt giúp họ nhận diện nguy cơ, hỗ trợ sơ tán, cứu nạn trong khả năng và chuyển giao tình hình rõ ràng khi lực lượng chuyên môn có mặt. Đó là lý do kỹ năng thực hành cần được đặt ngang hàng với phổ biến quy định.
Kết luận, hiệu quả của các lớp huấn luyện không nên chỉ đo bằng số thôn hay số người tham gia. Thước đo quan trọng hơn là cộng đồng có thể hành động an toàn, phối hợp hiệu quả và giảm tổn thất trong khoảng thời gian đầu của sự cố hay không. Ứng cứu tại chỗ vững vàng sẽ tạo cầu nối cần thiết cho lực lượng chuyên nghiệp.
