Ứng cứu tại chỗ là mắt xích không thể chờ
Huấn luyện chữa cháy và cứu hộ tại chỗ là việc trang bị kiến thức, phương tiện và kỹ năng ứng phó ban đầu cho người dân ở địa bàn mình sinh sống, trước khi lực lượng chuyên nghiệp đến hiện trường. Với vùng núi, đây không phải phần việc phụ: đường giao thông cách trở có thể kéo dài thời gian tiếp cận khi xảy ra cháy nổ hoặc tai nạn.
Tại Nam Trà My, Công an xã phối hợp với Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH, Công an TP Đà Nẵng tổ chức huấn luyện cho lực lượng dân phòng, trưởng thôn và các tổ bảo vệ an ninh, trật tự tại 6 thôn. Học viên được hướng dẫn nhận diện nguy cơ cháy nổ, xử lý tình huống khẩn cấp, sử dụng phương tiện chữa cháy và tổ chức cứu hộ ban đầu. Điểm đáng chú ý là chương trình tập trung vào thực hành xử lý sự cố, nhằm giúp lực lượng tại chỗ hạn chế thiệt hại trước khi lực lượng chuyên nghiệp tiếp cận.
Đó là logic thiết thực của cứu hộ vùng núi: không thay thế lực lượng chuyên trách, mà giúp người có mặt sớm biết cách bảo vệ tính mạng, hỗ trợ người gặp nạn và tránh để tình huống ban đầu vượt khỏi tầm kiểm soát.
Học bằng thao tác, không chỉ nghe phổ biến
Một buổi huấn luyện chỉ có giá trị khi người học có thể chuyển kiến thức thành hành động trong điều kiện thực tế. Ở Nam Trà My, học viên được thực hành sử dụng phương tiện chữa cháy và tổ chức cứu hộ ban đầu, bên cạnh việc nhận diện rủi ro và xử lý tình huống khẩn cấp. Những thao tác này giúp lực lượng dân phòng có cơ sở để phối hợp khi sự cố xảy ra, thay vì lúng túng trước thiết bị hoặc chờ chỉ dẫn từ xa.
Các lớp nghiệp vụ tại Gia Lai cũng cho thấy cách đào tạo đang được đưa xuống cấp cơ sở. Sáng 24-10, Công an xã Đề Gi tổ chức huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cho lực lượng tại địa phương. Nội dung kết hợp phổ biến quy định pháp luật với thực hành sử dụng thiết bị chữa cháy tại chỗ, kỹ năng thoát nạn, cứu hộ và phối hợp xử lý tình huống khẩn cấp.
Điểm mạnh của cách làm này là nối kiến thức với những việc cần làm ngay: sử dụng bình chữa cháy, thoát khỏi khu vực nguy hiểm và phối hợp với người xung quanh. Kỹ năng cứu hộ chỉ hữu ích khi người học có thể nhớ và thực hiện đúng lúc.
Quy mô cơ sở tạo nên mạng lưới ứng phó
Tại xã Đề Gi, thành phần tham gia gồm đại diện UBND xã, công an xã, các đơn vị liên quan cùng đội trưởng, đội phó và thành viên đội dân phòng của 13 thôn. Con số này cho thấy huấn luyện không chỉ dành cho một nhóm nhỏ ở trung tâm xã, mà có sự tham gia của những người gắn với nhiều khu dân cư. Khi kỹ năng được phổ biến đến các thôn, khả năng phát hiện và ứng phó ban đầu có thể gần hơn với nơi xảy ra sự cố.
Tại Nam Trà My, việc đưa huấn luyện đến 6 thôn cũng phản ánh cùng một yêu cầu: năng lực ứng phó phải hiện diện tại địa bàn, chứ không chỉ tập trung ở nơi lực lượng chuyên trách đóng quân. Cả hai mô hình đều kết hợp kiến thức nghiệp vụ với thực hành, nhưng giá trị lớn nhất nằm ở khả năng hình thành người ứng cứu tại chỗ.
Đào tạo rộng không tự động bảo đảm ứng phó hiệu quả. Tuy nhiên, khi lực lượng dân phòng, trưởng thôn và các tổ bảo vệ an ninh, trật tự cùng được trang bị kỹ năng, cộng đồng có thêm đầu mối để phối hợp trong những phút đầu—khoảng thời gian mà địa hình xa xôi có thể khiến hỗ trợ bên ngoài chưa đến kịp.
Bốn tại chỗ bắt đầu từ người biết việc
Huấn luyện tại thôn bản phù hợp với phương châm “4 tại chỗ” mà Nam Trà My đang củng cố trong công tác phòng cháy, chữa cháy; mục tiêu là giúp người dân vùng cao chủ động bảo vệ tính mạng và tài sản khi có sự cố. Phương châm này chỉ có ý nghĩa nếu người có mặt tại hiện trường biết nhận diện nguy hiểm, sử dụng phương tiện sẵn có và tổ chức hỗ trợ ban đầu trong khả năng của mình.
Không nên xem những lớp học này là giải pháp thay cho đầu tư vào lực lượng chuyên nghiệp hay điều kiện tiếp cận hiện trường. Chúng giải quyết một khoảng trống khác: thời gian chờ. Ở địa bàn giao thông cách trở, kỹ năng thoát nạn, chữa cháy bước đầu và cứu hộ có thể giúp giảm thiệt hại trước khi lực lượng chuyên trách tới nơi.
Vì vậy, thước đo của huấn luyện không chỉ là số người dự lớp, mà là khả năng áp dụng thao tác khi có sự cố. Đưa kỹ năng đến tận thôn bản là hướng đi đúng; duy trì thực hành sát tình huống mới giúp lực lượng dân phòng trở thành điểm tựa ứng cứu đáng tin cậy cho cộng đồng miền núi.
