Kệ sách chỉ có ý nghĩa khi học sinh có thể sử dụng
Hỗ trợ thư viện trường học là việc bổ sung sách, kệ và nơi đọc ngay tại trường, để học sinh có thêm cơ hội tiếp cận tri thức và hình thành thói quen đọc trong đời sống hằng ngày. Giá trị của những chương trình này vì thế không nằm riêng ở số sách được trao, mà còn ở việc tài liệu có đến được nơi thiếu sách và được học sinh sử dụng thường xuyên hay không. Khởi động vào tháng 1, chương trình “Open Books - Open Future” đã trao kệ sách cho 79 trường tiểu học tại 9 tỉnh, thành tính đến cuối tháng 10. Quỹ Thiện Tâm đặt mục tiêu tiếp cận 100 trường trên toàn quốc trong năm 2026. Đáng chú ý, 64 trường nhận sách qua hình thức chuyển phát, bên cạnh 15 trường được trao trực tiếp; cách làm này giúp đưa sách đến các địa bàn xa, nơi cơ hội tiếp cận tài liệu còn hạn chế.
Đây là hướng hỗ trợ thiết thực: một kệ sách trường tiểu học có thể mở thêm lựa chọn đọc ngay trong môi trường quen thuộc của trẻ. Nhưng kệ sách không tự tạo nên văn hóa đọc. Nếu thiếu hoạt động giới thiệu sách và cơ hội để học sinh chia sẻ điều mình đọc, sách dễ trở thành vật dụng ít được chạm tới. Vì vậy, việc tặng sách học sinh nên đi cùng cách tổ chức để các em thực sự tìm thấy cuốn sách phù hợp.
Hai thư viện ở Lạng Sơn, nhiều điều kiện học tập hơn
Tại vùng biên Lạng Sơn, hành trình Thư viện “Nâng cánh ước mơ” đã trao hai thư viện cùng sách báo, đồ dùng học tập và quà cho học sinh tại hai điểm trường. Ở Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Mẫu Sơn, thư viện gồm khoảng 500 đầu sách báo được lựa chọn theo nhu cầu của nhà trường; học sinh còn có sáu bàn đọc để ngồi đọc và trao đổi về sách. Tại phân hiệu Quảng Lạc của Trường Tiểu học Chi Lăng, thư viện thứ hai có hơn 600 đầu sách báo theo đề xuất của nhà trường, đi kèm hai giá sách và gần 500 cuốn vở. Cách chọn tài liệu theo nhu cầu và bổ sung chỗ ngồi đáng được xem là phần cốt lõi của hỗ trợ: học sinh không chỉ nhận sách mang về mà còn có không gian đọc tại trường.
Những cuốn vở, cặp sách, chăn ấm và vật dụng học tập khác cũng giúp đáp ứng nhu cầu thiết thân của học sinh vùng cao. Tuy nhiên, điểm đáng nhớ hơn là cách các món quà kết hợp với thư viện: điều kiện đến lớp được cải thiện, trong khi sách mở ra thêm cơ hội khám phá kiến thức ngoài bài học. Một không gian đọc được trang bị phù hợp có thể biến việc đọc từ hoạt động riêng lẻ thành trải nghiệm chung giữa bạn bè.
Từ trao tặng đến thói quen đọc bền lâu
Hai sáng kiến cho thấy hỗ trợ sách có thể đi theo những cách khác nhau nhưng cùng hướng đến học sinh: một chương trình mở rộng mạng lưới kệ sách qua nhiều tỉnh, thành; chương trình còn lại xây thư viện gắn với sách báo và đồ dùng học tập tại trường vùng biên. Cả hai đều góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận sách và tạo thêm không gian đọc tại trường. Để tác động không dừng ở ngày trao tặng, nhà trường cần duy trì hoạt động đọc và tạo điều kiện cho học sinh thường xuyên sử dụng sách. Chương trình “Open Books - Open Future” dự kiến tiếp tục tại Trường Tiểu học Đoàn Thị Điểm ngày 14/11 và Trường Tiểu học Châu Pha B ngày 28/11; mục tiêu 100 trường trong năm 2026 đòi hỏi mạng lưới sách tiếp tục mở rộng, nhất là ngoài trung tâm đô thị. Hành trình “Nâng cánh ước mơ” cũng được nối dài nhờ sự chung tay của các đơn vị và cá nhân.
Trao sách là bước mở đầu, không phải đích đến. Khi kệ sách có nội dung phù hợp, thư viện có chỗ đọc và học sinh được khuyến khích quay lại với sách, món quà mới chuyển thành cơ hội học tập lâu dài. Đó mới là thước đo thuyết phục nhất cho hiệu quả của những sáng kiến đưa tri thức đến gần trẻ em.
