Chuẩn bị nhân lực trước khi đường sắt vận hành
Nhân sự vận hành và bảo trì tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng là lực lượng chuyên môn chịu trách nhiệm điều khiển tàu, tổ chức chạy tàu và giữ cho thiết bị, hạ tầng hoạt động an toàn. Tuyến này dự kiến cần 3.840 nhân sự cho công tác vận hành và bảo trì đến năm 2035. Quy mô đó khiến đào tạo không thể chờ tới sát ngày khai thác: năng lực con người sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn và độ tin cậy của cả hệ thống. Tại buổi làm việc chiều 6/11 giữa Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam (VNR), Trường Cao đẳng Đường sắt và Học viện Kỹ thuật Liễu Châu, Phó tổng giám đốc VNR Hoàng Năng Khang cho biết kế hoạch đào tạo dự kiến bắt đầu từ đầu năm 2027. Đây là mốc khởi động chuẩn bị, không phải dấu hiệu cho thấy toàn bộ lực lượng cần thiết sẽ được đào tạo xong ngay khi ấy.
Đào tạo từ đầu năm 2027, ưu tiên vị trí thiết yếu
Từ đầu năm 2027, VNR dự kiến tổ chức đào tạo lái tàu, điều độ chạy tàu, bảo dưỡng và sửa chữa. Đây là những mắt xích trực tiếp quyết định tàu được điều khiển đúng quy trình, các chuyến chạy được phối hợp an toàn và hư hỏng được phát hiện, xử lý. Vì vậy, ưu tiên đúng các vị trí này là lựa chọn thực tế hơn là chỉ nhìn vào tổng chỉ tiêu nhân lực. Đào tạo lái tàu và điều độ chạy tàu cần gắn với thực hành để học viên nắm quy định, quy trình và cách ứng phó tình huống phát sinh. Với hành khách, chất lượng chuẩn bị ấy sẽ thể hiện qua những điều căn bản nhưng quan trọng: vận hành an toàn, lịch chạy được điều phối và sự cố kỹ thuật được xử lý có năng lực. Con số 3.840 chỉ có ý nghĩa nếu đi cùng chuyên môn phù hợp với công nghệ và phương tiện của tuyến.
Kết hợp đào tạo trong nước và thực hành chuyên sâu
Kế hoạch đào tạo dự kiến kết hợp giảng dạy lý thuyết tại Trường Cao đẳng Đường sắt, với sự tham gia của chuyên gia Trung Quốc, và thực hành tại cơ sở của Học viện Kỹ thuật Liễu Châu. Nội dung cần bám sát hệ thống điều khiển, tín hiệu, đầu máy, toa xe và phương tiện chuyên dụng của dự án. Cách làm này có cơ sở, bởi đào tạo chung chung sẽ khó tạo ra nhân lực sẵn sàng làm việc trên một tuyến đường sắt hiện đại. Trường Cao đẳng Đường sắt cũng chuẩn bị theo hai hướng: cập nhật kiến thức cho lao động hiện có, nhất là lái tàu và điều độ chạy tàu; đồng thời xây dựng chương trình mới về thông tin tín hiệu và công trình đường sắt. Học viện Liễu Châu sẵn sàng phối hợp ở các lĩnh vực vận tải, đầu máy, công trình và kỹ thuật đường sắt. Thách thức không chỉ là đào tạo đủ người, mà còn là để đội ngũ trong nước từng bước làm chủ chương trình.
Không thể bỏ quên quản lý và bảo trì
Ngoài lực lượng trực tiếp, tuyến đường sắt còn cần cán bộ quản lý cấp trung để tổ chức và điều hành hệ thống. VNR dự kiến cử cán bộ sang học tập, nghiên cứu cách xây dựng chương trình và phối hợp thiết kế khóa học, nhất là cho nhóm quản lý này. Đây là phần chuẩn bị dễ bị lu mờ trước hình ảnh lái tàu, nhưng thiếu năng lực điều hành thì nhân sự kỹ thuật khó phối hợp thành một hệ thống vận hành thông suốt. Mốc đầu năm 2027 cho thấy ngành đường sắt đã xác định thời điểm cần bắt đầu, còn hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc đào tạo có sát thiết bị, quy trình và nhu cầu thực tế hay không. Với 3.840 vị trí cần đáp ứng đến năm 2035, bảo trì đường sắt và sửa chữa phải được coi trọng ngang với vận hành. Kết luận rõ ràng: chuẩn bị nhân lực sớm là điều kiện để tuyến có thể khai thác an toàn, chứ không phải hạng mục phụ làm sau khi hạ tầng hoàn tất.
