Gánh nặng nhiệt kép không phải thử thách thể lực
Tập thể dục cường độ cao rồi vào phòng xông hơi là sự kết hợp giữa sinh nhiệt do vận động và môi trường nóng, khiến cơ thể phải tản nhiệt trong lúc hệ tuần hoàn đã chịu áp lực lớn. Đây không phải cách rèn luyện nên cố vượt giới hạn: kéo dài thêm thời gian chịu nóng có thể biến cảm giác mệt thông thường thành tình trạng nguy hiểm.
Khi vận động mạnh, cơ thể cần tăng tuần hoàn để cấp máu cho cơ bắp và đưa nhiệt ra ngoài. Trong phòng nóng, mồ hôi bay hơi kém hiệu quả hơn, còn cơ thể tiếp tục phải điều chỉnh để giữ nhiệt độ ổn định. Ghép hai việc liên tiếp vì thế làm tăng gánh nặng cho tim mạch và khả năng điều hòa thân nhiệt. Từ khóa tập thể dục xông hơi thường gợi liên tưởng đến một thói quen chăm sóc sức khỏe, nhưng nếu hiểu là tập nặng rồi tiếp tục phơi mình trong nóng, đó là lựa chọn đáng tránh.
Từ kiệt sức đến tổn thương nhiều cơ quan
Nguy cơ sốc nhiệt tăng khi cơ thể không còn làm mát đủ nhanh trước lượng nhiệt tích tụ. Đây là tình trạng cấp cứu, không phải cơn mệt có thể xử lý bằng cách cố ngồi thêm trong phòng xông. Nhiệt độ cơ thể tăng cao có thể làm rối loạn hoạt động của não và các cơ quan khác; diễn tiến nặng có thể gây tổn thương nhiều cơ quan, thậm chí đe dọa tính mạng.
Điểm đáng lo là sau buổi tập, người ta có thể nhầm choáng váng, yếu sức hay buồn nôn với phản ứng bình thường sau gắng sức. Nhưng khi những biểu hiện ấy xuất hiện trong môi trường nóng hoặc tăng dần, tiếp tục xông hơi sẽ làm mất thời gian xử trí. Đừng dùng sức chịu đựng làm thước đo an toàn: cảm thấy mình vẫn chịu được không đảm bảo rằng cơ thể đang kiểm soát được thân nhiệt.
Nhận diện cảnh báo và xử trí ngay
Các dấu hiệu sốc nhiệt cần được xem nghiêm túc gồm lú lẫn hoặc thay đổi ý thức, choáng ngất, đau đầu, buồn nôn, yếu lả và thân nhiệt tăng cao. Da nóng, nhịp tim nhanh hoặc mất phối hợp cũng là những cảnh báo đáng lưu ý. Không nhất thiết phải đợi đủ mọi biểu hiện mới hành động: nếu người vừa tập nặng trở nên lú lẫn, ngất hoặc xấu đi trong phòng nóng, hãy đưa họ ra khỏi đó và gọi cấp cứu.
Trong lúc chờ trợ giúp, chuyển người bệnh đến nơi mát, nới lỏng quần áo và làm mát cơ thể bằng khăn ướt hoặc quạt nếu có thể. Không để họ ở một mình. Nếu người bệnh lơ mơ hoặc bất tỉnh, không cho uống vì có nguy cơ sặc. Sốc nhiệt là cấp cứu y tế; các biện pháp làm mát tại chỗ không thay thế việc gọi cấp cứu.
Ưu tiên an toàn hơn một buổi xông kéo dài
An toàn khi xông hơi bắt đầu bằng việc không ghép phòng nóng với buổi tập cường độ cao. Hãy để cơ thể hồi phục và nguội đi trước khi cân nhắc xông; nếu còn choáng, buồn nôn, đau đầu hoặc kiệt sức, hãy bỏ qua. Rời phòng ngay khi thấy khó chịu, uống nước phù hợp với tình trạng của mình và tránh ở một mình nếu cảm thấy không khỏe.
Người có bệnh tim mạch, đang mang thai hoặc có bệnh nền nên hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi xông hơi, nhất là sau vận động. Không có lợi ích thể lực nào đáng để đánh đổi bằng nguy cơ tăng thân nhiệt và suy giảm chức năng cơ quan. Lựa chọn thận trọng nhất rất rõ ràng: tập luyện và xông hơi không nên nối tiếp nhau khi cơ thể vẫn còn nóng, mất sức hoặc chưa hồi phục.
