Giao thoa là thử thách sáng tạo, không phải phép ghép thể loại
Chủ đề Giao thoa trong âm nhạc là cách kết nối những chất liệu và phong cách khác biệt để tạo nên một cách thể hiện mới, đồng thời tôn trọng tinh thần vốn có của tác phẩm. Tại Liveshow 5 Sao Mai, thử thách ấy đặt ca sĩ trẻ trước lựa chọn khó: làm mới đủ táo bạo nhưng không biến ca khúc thành một tiết mục chỉ lạ ở phần phối khí. Nhạc sĩ Giáng Son, giám khảo nhiều mùa, xem đây là một trong những đêm thi khó nhất của Sao Mai 2026. Theo chị, người hát phải hiểu bản chất bài hát trước khi quyết định cách thể hiện mới.
Đây là yêu cầu đáng giá hơn một màn phô diễn kỹ thuật. Nếu thí sinh chỉ hát đúng, hát đẹp hoặc chạy theo một cách phối đang thịnh hành, phần trình diễn có thể tròn trịa nhưng thiếu chính kiến. Giáng Son nhấn mạnh ca sĩ cần hiểu các dòng nhạc, lựa chọn phong cách phù hợp với mình và với ca khúc, rồi chủ động đối thoại với bản phối. Chủ đề vì thế không đo mức độ khác lạ đơn thuần; nó kiểm tra khả năng đưa ra quyết định nghệ thuật có căn cứ.
Cách đặt đề bài này cũng cho thấy cuộc thi muốn đào tạo nghệ sĩ trẻ có tư duy âm nhạc, thay vì chỉ tìm kiếm những giọng hát đẹp. Đó là hướng đi cần thiết nếu sân khấu thi ca hát muốn góp phần hình thành nghề nghiệp, chứ không dừng ở việc tìm một tiết mục gây chú ý trong một đêm.
Ngọc Khuê: Đổi mới phải bắt đầu từ sự hiểu biết về cái gốc
Trở lại Sao Mai 2026 với vai trò khách mời, Ngọc Khuê nhìn chủ đề Giao thoa như cuộc gặp giữa truyền thống và đương đại, âm nhạc dân tộc và âm nhạc thế giới, cũng như kỹ thuật chuyên nghiệp và cảm xúc gần gũi. Góc nhìn của chị đặt ra một giới hạn hữu ích cho sáng tạo: kết hợp nhiều màu sắc chỉ có ý nghĩa khi từng chất liệu vẫn giữ được giá trị riêng.
Ngọc Khuê khuyên thí sinh bước ra khỏi vùng an toàn nhưng không đánh mất bản thân để chạy theo xu hướng. Chị nhấn mạnh: “chúng ta có thể làm mới âm nhạc truyền thống bằng tư duy hiện đại, nhưng không nên đánh mất cái gốc của mình”. Lời nhắc này không cổ vũ việc giữ nguyên mọi cách hát cũ; nó đòi hỏi người biểu diễn hiểu điều gì làm nên bản sắc trước khi thay đổi cách kể.
Ấn tượng của Ngọc Khuê với liên khúc “Phong nữ - Cô đôi Thượng Ngàn” do Nguyễn Đỗ Khánh An thể hiện cho thấy chất liệu truyền thống vẫn có thể tạo dấu ấn trên sân khấu mới, miễn là người hát nắm được nhịp điệu, luyến láy và sắc thái đặc trưng. Với ca sĩ trẻ, kỹ thuật là nền tảng; dấu ấn lâu dài lại đến từ hiểu biết văn hóa, trải nghiệm và lựa chọn nghệ thuật nhất quán.
Đinh Mạnh Ninh muốn thí sinh mạnh dạn chọn ca khúc mới
Đinh Mạnh Ninh, cũng là khách mời tại Liveshow 5 Sao Mai, bổ sung một hướng thúc đẩy đổi mới: thí sinh nên mạnh dạn hơn trong lựa chọn ca khúc, thay vì mặc định dựa vào những bài đã quen thuộc. Sao Mai thường gắn với các tác phẩm đã trở thành bất hủ của âm nhạc Việt Nam; đó là di sản đáng trân trọng, nhưng không nên là giới hạn duy nhất của không gian sáng tạo.
Theo Đinh Mạnh Ninh, kết hợp các màu sắc âm nhạc độc lập đòi hỏi người hát biết thích ứng, cảm nhận và tìm ra mối nối phù hợp. Anh kỳ vọng thí sinh chọn những ca khúc mới hơn để mở rộng lựa chọn và bộc lộ rõ cá tính âm nhạc. Quan điểm này không đối lập với lời nhắc giữ gốc của Ngọc Khuê: một người nói về cách làm mới chất liệu, người kia mở rộng chính nguồn ca khúc được đưa lên sân khấu.
Hai lời nhắn cùng đặt trách nhiệm sáng tạo vào thí sinh, thay vì xem bản phối mới là lời giải sẵn có. Chọn bài ít quen thuộc có thể mở thêm đất diễn, nhưng bản thân lựa chọn ấy chưa đủ tạo nên khác biệt. Ca sĩ phải hiểu ca khúc, biết màu sắc nào hợp với mình và làm cho những yếu tố kết hợp thành một tổng thể có chủ đích.
Đổi mới có chiều sâu mới giữ được giá trị văn hóa
Đặt cạnh nhau, góc nhìn của Giáng Son, Ngọc Khuê và Đinh Mạnh Ninh cho thấy Giao thoa không phải công thức phối trộn, mà là phép thử về tư duy. Thí sinh cần đủ hiểu biết để không làm phẳng bản sắc, đủ bản lĩnh để không lặp lại lựa chọn an toàn và đủ nhạy cảm để những chất liệu khác nhau thực sự hòa hợp. Đây là tiêu chuẩn khắt khe hơn việc chỉ tạo ra một khoảnh khắc bất ngờ.
Định hướng ấy cũng gắn sáng tạo với trách nhiệm văn hóa. Khi các không gian dân gian, thính phòng và nhạc nhẹ cùng hiện diện, ca sĩ trẻ có cơ hội tiếp cận nhiều ngôn ngữ âm nhạc hơn; nhưng cơ hội đó chỉ có giá trị nếu đi cùng việc tìm hiểu văn hóa của tác phẩm, thay vì chạy theo trào lưu. Làm mới khi ấy không xóa bỏ truyền thống mà giúp truyền thống được kể bằng ngôn ngữ gần với khán giả hôm nay.
Bài toán của Liveshow 5 Sao Mai vì vậy không có đáp án nằm ở lựa chọn cũ hay mới. Đáp án nằm ở lý do thí sinh chọn bài, hiểu chất liệu đến đâu và giữ được tiếng nói riêng như thế nào. Cuộc thi sẽ có ý nghĩa hơn khi khuyến khích người hát vừa can đảm thử nghiệm, vừa chịu trách nhiệm với giá trị mình đưa lên sân khấu.
