An ninh công nhân phải bắt đầu từ quyền lợi lao động
Diễn tập bảo đảm an ninh công nhân là hoạt động thực hành phối hợp giữa cơ quan chức năng, chính quyền và doanh nghiệp nhằm bảo vệ người lao động, giữ trật tự và xử lý nguy cơ phát sinh từ quan hệ lao động. Ban Chỉ đạo diễn tập thành phố Bắc Ninh tổ chức cuộc diễn tập tại Công ty TNHH Vật liệu mới ZhiShang Việt Nam, Khu công nghiệp Quang Châu, phường Nếnh. Đây là địa điểm có ý nghĩa thực tế: khi đông công nhân cùng làm việc trong một khu công nghiệp, vướng mắc về lương, chế độ hay điều kiện làm việc có thể nhanh chóng ảnh hưởng đến an toàn và hoạt động sản xuất. Vì vậy, diễn tập an ninh không nên chỉ được nhìn như bài kiểm tra khả năng giữ trật tự. Giá trị của nó còn nằm ở việc chuẩn bị cách tiếp nhận kiến nghị và tháo gỡ nguyên nhân trước khi căng thẳng leo thang.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Phạm Văn Thịnh dự và chỉ đạo; Thiếu tướng Bùi Duy Hưng, Giám đốc Công an thành phố, cùng đại diện các sở, ban, ngành cũng tham dự. Sự hiện diện của lãnh đạo chính quyền và công an cho thấy bảo đảm an ninh tại doanh nghiệp đòi hỏi trách nhiệm liên ngành, không thể chỉ đặt lên vai một lực lượng.
Tình huống giả định đặt quyền lợi công nhân ở trung tâm
Kịch bản thực binh bắt đầu từ khó khăn trong sản xuất, kinh doanh khiến việc làm, thu nhập và đời sống công nhân bị ảnh hưởng. Khi kiến nghị về tiền lương, quyền lợi và chế độ chưa được giải quyết kịp thời, một bộ phận người lao động bức xúc, ngừng việc và tụ tập đông người, tạo nguy cơ mất trật tự và làm đình trệ hoạt động doanh nghiệp. Tình huống tiếp tục phức tạp khi có người lợi dụng mâu thuẫn để kích động, phát tán thông tin sai lệch trên mạng xã hội, làm tăng căng thẳng và cản trở việc tuyên truyền, vận động.
Cách xây dựng tình huống này có điểm đáng chú ý: nguyên nhân được đặt ở những bất đồng lao động cụ thể, chứ không tách rời đời sống công nhân. Ứng phó vì thế phải vừa bảo vệ người và tài sản, vừa duy trì đối thoại để giải quyết kiến nghị đúng thẩm quyền. Nếu chỉ tập trung giải tán đám đông mà bỏ qua khúc mắc về quyền lợi, nguy cơ tái diễn vẫn còn.
Phối hợp lực lượng và xử lý tận gốc bất đồng
Cuộc diễn tập huy động 576 người: 279 cán bộ, chiến sĩ Công an thành phố; 19 người thuộc các sở, ban, ngành, cơ quan, đơn vị và địa phương; cùng 278 người thuộc lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, dân quân tự vệ, quần chúng và sinh viên. Theo phương án, các lực lượng nắm tình hình, phối hợp chỉ huy, bảo vệ khu vực trọng điểm, giữ trật tự công cộng, hướng dẫn phân luồng và ngăn chặn hành vi vi phạm; công an giữ vai trò nòng cốt. Thông tin liên lạc thông suốt và thống nhất trong chỉ huy là yêu cầu xuyên suốt.
Nhưng bảo đảm an ninh không thể dừng ở kiểm soát hiện trường. Chính quyền, cơ quan chức năng và doanh nghiệp cần tiếp nhận, xem xét kiến nghị về tiền lương, chế độ và điều kiện làm việc; doanh nghiệp cần duy trì đối thoại thực chất và giải quyết quyền lợi chính đáng. Cơ quan quản lý và chính quyền địa phương cũng cần theo dõi quan hệ lao động, xử lý sớm vướng mắc về lương, bảo hiểm và điều kiện làm việc. Người lao động có trách nhiệm chấp hành pháp luật, thận trọng với thông tin chưa kiểm chứng và phản ánh kiến nghị qua kênh phù hợp.
Giá trị của diễn tập nằm ở khả năng phòng ngừa
Theo đánh giá của Phạm Văn Thịnh, tình huống sát thực tế giúp kiểm nghiệm tính khả thi của phương án, năng lực chỉ huy, khả năng huy động nhân lực, phương tiện và cơ chế phối hợp giữa cơ quan chức năng, địa phương với doanh nghiệp. Đây là phép thử cần thiết, nhưng kết quả đáng kể nhất phải thể hiện sau cuộc diễn tập: các bên có xử lý kiến nghị nhanh hơn, đối thoại tốt hơn và giảm nguy cơ mâu thuẫn kéo dài hay không.
Nhân dịp này, 68 tập thể và cá nhân có thành tích trong diễn tập được biểu dương, khen thưởng. Sự ghi nhận ấy đáng chú ý, song không thay thế yêu cầu rà soát phương án và duy trì phối hợp thường xuyên. Với khu công nghiệp tập trung đông doanh nghiệp và người lao động, an ninh công nhân bền vững phải được xây từ cả năng lực ứng phó lẫn cách giải quyết công bằng, đúng luật những bất đồng tại nơi làm việc.
