Quy mô lớn là tín hiệu, không phải đích đến
Solve for Tomorrow là cuộc thi STEM khuyến khích học sinh vận dụng khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học để xây dựng giải pháp cho những vấn đề thực tế của cộng đồng. Ở mùa thi này, hơn 2.900 bài dự thi từ hơn 1.800 trường THCS và THPT trên 34 tỉnh, thành phố đã tạo nên quy mô lớn nhất kể từ khi chương trình triển khai tại Việt Nam năm 2019. Vòng chung kết và lễ trao giải diễn ra ngày 31-10, khép lại một mùa thi có sức lan tỏa đáng kể trong trường học. Con số tham gia cho thấy cuộc thi STEM đã vượt khỏi phạm vi một hoạt động dành cho vài nhóm học sinh tiên phong. Tuy vậy, giá trị thực sự không nằm ở số lượng bài gửi đến, mà ở việc học sinh được khuyến khích bắt đầu từ nhu cầu cụ thể quanh mình và biến kiến thức thành phương án có thể thử nghiệm.
Từ bài toán gần gũi đến giải pháp có thể ứng dụng
Trong vòng chung kết, 17 đội xuất sắc trình bày các giải pháp công nghệ tập trung vào môi trường bền vững, kết hợp thể thao với công nghệ để thúc đẩy thay đổi xã hội, và ứng dụng công nghệ cho phát triển xã hội bền vững. Điểm đáng chú ý là các dự án STEM học sinh không chỉ hướng đến việc trình diễn kỹ thuật. Ban giám khảo đánh giá cao những đề tài gắn với giáo dục, sức khỏe, an toàn và môi trường, có đối tượng thụ hưởng cụ thể như học sinh, nông dân và cộng đồng địa phương. Cách đặt vấn đề ấy làm cho sáng tạo vì cộng đồng trở thành tiêu chuẩn có ý nghĩa: một ý tưởng tốt cần giải thích được ai gặp khó khăn, công nghệ được dùng ra sao và giải pháp có thể hỗ trợ họ thế nào. Đây là hướng đi đáng khích lệ hơn việc xem STEM như một cuộc đua tạo ra sản phẩm bắt mắt.
Hai giải nhất, hai vấn đề rất khác nhau
Hai đội cùng giành giải nhất minh họa rõ nét cho sự đa dạng của các đề tài. NOVARISE, thuộc TH&THCS FPT Đà Nẵng, phát triển nẹp cánh tay robot trị liệu REHAB Play Arm; đội CDTD của THPT FPT Cần Thơ xây dựng CDGuard, hệ thống AI-IoT cảnh báo sớm nguy cơ cadimi và hỗ trợ quyết định cải tạo đất trồng sầu riêng ở Đồng bằng sông Cửu Long. Một dự án hướng đến hỗ trợ trị liệu, dự án còn lại xử lý nhu cầu về đất nông nghiệp; cả hai đều bắt đầu từ bài toán đời sống thay vì công nghệ tự thân. Ban tổ chức cũng trao hai giải nhì, bốn giải ba và chín giải triển vọng, đồng thời vinh danh các địa phương và trường có thành tích nổi bật trong hoạt động đào tạo trực tuyến. Sự công nhận rộng hơn này giúp cuộc thi ghi nhận cả thành quả dự án lẫn nỗ lực xây dựng phong trào STEM trong nhà trường.
Điều đáng giữ lại sau lễ trao giải
Solve for Tomorrow tạo được sức hút nhờ kết nối hoạt động học tập với những nhu cầu có thật. Hơn 2.900 bài dự thi là dấu hiệu tích cực, nhưng điều quan trọng hơn là học sinh phải nghiên cứu vấn đề, phát triển sản phẩm và trình bày cách công nghệ có thể phục vụ người khác. Theo ban giám khảo, các giải pháp ở chung kết hoàn thiện hơn so với vòng phát triển sản phẩm, còn thí sinh cho thấy sự chuẩn bị kỹ và hiểu rõ công nghệ mình xây dựng. Đây là nền tảng đáng giá cho giáo dục STEM: học sinh không chỉ học khái niệm mà còn tập kiểm chứng ý tưởng và cân nhắc tác động thực tế. Kết luận, quy mô kỷ lục gây chú ý, nhưng dấu ấn có sức bền hơn của cuộc thi là khuyến khích các em xem sáng tạo như một cách góp phần giải quyết vấn đề trong cộng đồng.
