Đổi mới để học sinh dám khám phá
Đổi mới dạy học Hóa là cách tổ chức bài học để học sinh không chỉ ghi nhớ công thức mà còn tự quan sát, thử nghiệm và vận dụng kiến thức vào tình huống gần gũi. Tại Trường THCS Võ Thị Sáu ở Cà Mau, thầy Hồ Thanh Tùng theo đuổi cách tiếp cận ấy để biến nỗi ngại môn Hóa thành niềm vui khám phá. Hơn 11 năm đứng lớp, thầy nhận thấy các em có thể thích xem thí nghiệm nhưng nhanh mất tự tin khi gặp hóa trị, công thức, bảng tính tan và phương trình phản ứng. Chỉ một mắt xích kiến thức bị hổng cũng khiến bài sau trở nên khó hơn. Thay vì trách học sinh thiếu cố gắng, thầy xem sự e dè ấy là tín hiệu cho thấy cách dạy cần thay đổi. Đó là điểm khởi đầu đáng giá: muốn học sinh yêu khoa học, trước hết phải giúp các em thấy mình có thể hiểu và làm được.

Từ học cụ tự làm đến lớp học như một cuộc chơi
Thầy Tùng chuyển từ giảng giải một chiều sang tổ chức thí nghiệm, trò chơi, hoạt động nhóm và trải nghiệm STEM, để khái niệm trừu tượng trở nên gần gũi. Sáng kiến “Học mà chơi, chơi mà học” cho thấy đổi mới không nhất thiết bắt đầu bằng thiết bị đắt tiền: thầy tự thiết kế thẻ ghép nguyên tố với hóa trị, trò chơi ô chữ tương tác và bảng tuần hoàn số trên PowerPoint. Trong các tiết ôn tập, thầy còn biến lớp học thành sàn thi “Rung chuông vàng”. Cách làm này có cơ sở sư phạm rõ ràng: công thức học vẹt dễ bị quên, còn kiến thức được đặt trong thử thách hay tình huống thực tế thường giúp học sinh có động lực tìm hiểu và ghi nhớ. Sản phẩm học tập vì thế không phải phần trang trí cho tiết dạy; chúng là cầu nối giúp các em tham gia, thử sai và tự tin hơn.

Công nghệ có ích khi trao quyền cho người học
Công nghệ trong giáo dục phát huy tác dụng khi phục vụ tư duy và sự tham gia của học sinh, chứ không chỉ làm bài giảng bắt mắt. Thầy Tùng chủ động đưa công cụ số và AI vào hoạt động học tập, đồng thời phân công nhiệm vụ theo sở trường: học sinh có năng khiếu mỹ thuật phác thảo sơ đồ tư duy; nhóm yêu thích công nghệ tìm tài liệu và thiết kế bài thuyết trình đa phương tiện. Cách làm ấy mở thêm lối để mỗi em đóng góp, thay vì buộc cả lớp học theo một khuôn. Thầy cũng nhìn thẳng vào mặt trái của công nghệ: bài tập về nhà kiểu cũ có thể bị sao chép từ mạng hoặc giải bằng ứng dụng trong vài giây. Vì vậy, câu trả lời không phải cấm công nghệ, mà là thiết kế nhiệm vụ đòi hỏi học sinh hiểu, trao đổi và vận dụng. Dữ liệu từ một quá trình đổi mới ghi nhận điểm trung bình tăng từ 6,6 lên 8,0, tỷ lệ đạt từ 7 điểm trở lên tăng từ 52% lên 85%, và 92% học sinh bày tỏ yêu thích môn học.

Một giáo viên truyền cảm hứng bắt đầu từ niềm tin
Hành trình đổi mới của thầy Tùng gắn với ký ức tuổi thơ ở vùng biển Nhà Mát, nơi gia đình từng chật vật mưu sinh và hình ảnh thầy cô đến vận động học sinh ra lớp đã gieo trong thầy ước mơ đứng trên bục giảng. Thầy tốt nghiệp đại học năm 2013, rồi chính thức nhận công tác tại Trường THCS Võ Thị Sáu vào tháng 11/2014. Quãng đường ấy giúp lý giải vì sao thầy xem việc đồng hành với học trò là trách nhiệm, không chỉ là truyền đạt bài học. Thầy chia sẻ: “Thành công lớn nhất của người thầy không chỉ là đào tạo được học sinh giỏi, mà còn là giúp một học trò nhận ra giá trị bản thân, thay đổi tư duy, có niềm tin và đủ nghị lực để theo đuổi ước mơ”. Đó là phẩm chất của một giáo viên truyền cảm hứng: kiên trì tìm cách để từng học sinh tiến bộ, đồng thời mở đường cho các em tự khám phá.
Câu chuyện của thầy Tùng nhắc rằng đổi mới dạy học Hóa không nằm ở việc đưa thật nhiều công nghệ vào lớp, mà ở việc chọn đúng cách để kiến thức trở nên có nghĩa với người học. Thẻ bài, trò chơi, thí nghiệm, dự án và công cụ số đều có giá trị khi khơi được câu hỏi và trao cho học sinh cơ hội tự tìm câu trả lời. Thầy dự định tiếp tục xây dựng học liệu tương tác, trò chơi Hóa học và dự án STEM gắn với thực tiễn. Điều đáng nhớ nhất không phải một sản phẩm riêng lẻ, mà là sự chuyển biến từ câu “Hóa khó quá” sang sự tự tin thử sức. Khi người thầy tin rằng mọi học sinh đều có thể khám phá, lớp học có thể trở thành nơi nuôi dưỡng cả kiến thức lẫn niềm tin.







