Đề xuất mới có thể làm thay đổi lợi thế tuyển sinh
Điểm ưu tiên và điểm khuyến khích trong tuyển sinh lớp 10 là các điểm cộng được tính vào kết quả xét tuyển cho những nhóm học sinh đủ điều kiện theo quy định. Ngày 25/10/2026, Bộ GD-ĐT đề xuất điều chỉnh đối tượng và mức điểm ưu tiên, đồng thời giới hạn tổng điểm khuyến khích không quá 1 điểm. Đây là dự thảo thông tư về quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp, với một số thay đổi so với quy định hiện hành tại Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT.
Điểm cần nhấn mạnh: đây chưa phải chính sách đã được ban hành. Dù vậy, đề xuất đáng chú ý vì có thể thu hẹp lợi thế điểm cộng của một số thí sinh, trong khi vẫn giữ cơ chế hỗ trợ theo nhóm đối tượng. Với kỳ thi cạnh tranh, mức chênh lệch nhỏ cũng có thể ảnh hưởng thứ hạng; vì thế, học sinh và gia đình nên theo dõi văn bản hoàn thiện, thay vì mặc định mức điểm hiện hành sẽ được giữ nguyên.
Mức điểm ưu tiên dự kiến giảm một nửa ở hai bậc
Quy định hiện hành chia đối tượng được cộng điểm ưu tiên thành ba nhóm, lần lượt nhận 2 điểm, 1,5 điểm và 1 điểm. Dự thảo chuyển thành hai nhóm: nhóm 1 được cộng 1 điểm, nhóm 2 được cộng 0,5 điểm; mỗi học sinh chỉ hưởng một mức ưu tiên cao nhất. Như vậy, mức cao nhất giảm từ 2 xuống 1 điểm, còn mức kế tiếp giảm từ 1,5 xuống 0,5 điểm.
Nhóm 1 dự kiến gồm con liệt sĩ, con Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, con thương binh, con bệnh binh và con của những người thuộc diện chính sách có công khác. Nhóm 2 gồm học sinh thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo, học sinh có cha, mẹ hay người giám hộ thường trú tại địa bàn đặc biệt khó khăn, cùng học sinh là người dân tộc thiểu số hoặc có cha, mẹ là người dân tộc thiểu số. Việc gộp nhóm đồng nghĩa một số diện đang được hưởng mức cộng cao hơn có thể nhận ít điểm hơn nếu dự thảo được thông qua.
Đây không chỉ là điều chỉnh con số: cách phân nhóm mới có thể đổi mức hỗ trợ của từng thí sinh. Gia đình cần đối chiếu đúng diện chính sách và chờ quy định cuối cùng, nhất là khi một học sinh có thể đồng thời thuộc nhiều diện nhưng chỉ được hưởng mức cao nhất.
Giới hạn điểm khuyến khích tác động đến học sinh có giải
Dự thảo cũng đặt trần tổng điểm khuyến khích ở mức không quá 1 điểm. Điểm này được cộng một lần vào tổng điểm xét tuyển sau khi quy đổi về thang điểm tương ứng với số môn thi; Sở GD-ĐT sẽ căn cứ điều kiện thực tế và quy định pháp luật để xác định đối tượng được cộng.
Theo quy định hiện hành được nêu trong nguồn, học sinh THCS đạt giải cấp tỉnh ở các cuộc thi thuộc diện áp dụng được cộng 1,5 điểm cho giải Nhất, 1 điểm cho giải Nhì và 0,5 điểm cho giải Ba. Vì vậy, trần mới có thể ảnh hưởng rõ nhất đến thí sinh đạt giải Nhất, cũng như người có nhiều căn cứ nhận điểm khuyến khích: tổng điểm cộng sẽ không vượt quá 1. Học sinh đạt giải Nhì hoặc giải Ba có thể ít chịu tác động hơn nếu chỉ xét riêng mức cộng của một giải, nhưng kết quả thực tế còn tùy hướng dẫn của từng địa phương.
Giới hạn này có thể khiến thành tích thi đua bớt tạo khoảng cách trong xét tuyển, song cũng làm giảm giá trị điểm cộng dành cho một số học sinh đã đạt giải. Do đối tượng cụ thể do Sở GD-ĐT xác định, thí sinh không nên tự tính điểm theo dự thảo như thể đó đã là quy định áp dụng.
Chờ quy định chính thức trước khi tính điểm
Tác động cuối cùng phụ thuộc vào nội dung thông tư được ban hành và cách mỗi địa phương triển khai. Đặc biệt, tiêu chí xác định đối tượng nhận điểm khuyến khích sẽ do Sở GD-ĐT căn cứ điều kiện thực tế và quy định pháp luật quyết định. Vì vậy, phụ huynh cần theo dõi thông báo tuyển sinh tại địa phương, còn học sinh nên xem điểm cộng là yếu tố bổ trợ chứ không thay thế việc chuẩn bị kiến thức.
Nhìn chung, đề xuất của Bộ GD-ĐT hướng tới thu gọn nhóm ưu tiên và kiểm soát tổng điểm khuyến khích, nhưng cái giá của sự thống nhất là một số thí sinh có thể mất lợi thế điểm cộng so với quy định hiện hành. Chừng nào dự thảo chưa thành văn bản chính thức, mọi con số mới chỉ là phương án đang được đề xuất; học sinh thuộc diện liên quan cần chờ hướng dẫn cuối cùng để biết chính xác quyền lợi của mình.
