Hợp tác bắt đầu từ nhu cầu sống và học tập
Hợp tác giáo dục Việt–Hàn là sự phối hợp giữa các tổ chức, trường học và cộng đồng hai nước nhằm mở rộng cơ hội học tập, giao lưu văn hóa và hỗ trợ người học trong đời sống thực tế. Điểm đáng chú ý là hợp tác này không chỉ diễn ra trong giảng đường: tại Bonghwa, sáng kiến K-Việt Nam hướng tới kết nối giáo dục, văn hóa, việc làm và nhà ở cho các gia đình có mối liên hệ với Việt Nam. Chiều 28-10, Đại học Kinh tế TP.HCM phối hợp với các đối tác Hàn Quốc tổ chức diễn đàn về Thung lũng K-Việt Nam và hợp tác kinh tế Việt–Hàn. Tại đây, đại diện huyện Bonghwa cho biết sáng kiến được triển khai từ năm 2018, dựa trên mối liên hệ lịch sử với hậu duệ vương triều Lý của Việt Nam. Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa: di sản chỉ tạo được giá trị bền vững khi trở thành điểm tựa cho cơ hội học tập và sinh kế hôm nay.
Các dự án tại Bonghwa được định hướng phát triển không gian trải nghiệm lịch sử, văn hóa Việt–Hàn, giáo dục đa văn hóa và kết nối nghề nghiệp. Điều quan trọng hơn quy mô đầu tư là khả năng biến những mục tiêu ấy thành hỗ trợ thiết thực. Nghiên cứu triển khai từ năm 2025 đã phỏng vấn phụ nữ trở về Việt Nam sau hôn nhân tại Cần Thơ và Hải Phòng. Trẻ em trong các gia đình Việt–Hàn, nhất là những em theo mẹ về Việt Nam, có thể gặp khó khăn về bản sắc, giấy tờ, ngôn ngữ, giáo dục và quan hệ gia đình. Một số em trở về từ nhỏ, không còn dùng tiếng Hàn hoặc mất liên lạc với cha và gia đình bên nội. Vì vậy, giải pháp giáo dục cần tính đến hoàn cảnh của trẻ, chứ không thể dừng ở lời kêu gọi giao lưu.
Từ chương trình thích nghi đến cơ hội cho gia đình
Đề xuất tại Bonghwa cho thấy giáo dục có thể là cửa ngõ để ổn định cuộc sống, nhưng phải đi cùng việc làm, nhà ở và hỗ trợ cộng đồng. Nhóm nghiên cứu đề xuất thí điểm từ năm 2027 chương trình thích nghi khoảng bốn tuần tại Hàn Quốc, kết hợp học tiếng Hàn, kỹ năng số, trí tuệ nhân tạo và định hướng nghề nghiệp; chương trình cũng hướng tới hỗ trợ người mẹ tìm việc hoặc khởi nghiệp. Các đề xuất khác gồm kết nối nhà ở, cộng đồng và hỗ trợ sau khi chương trình kết thúc. Tổ chức KOCUN hỗ trợ giấy tờ, lớp tiếng Hàn, học bổng, kết nối học tập và trải nghiệm văn hóa, giúp trẻ có thêm lựa chọn tại Việt Nam hoặc Hàn Quốc. Đây là phần việc thường bị xem nhẹ nhưng quyết định một chương trình có tác động lâu dài hay không: trẻ cần được tiếp tục học và gia đình cần biết nơi tìm trợ giúp sau khi hoạt động ngắn hạn kết thúc.
Cơ hội giao lưu sinh viên Việt–Hàn cũng được nhắc đến tại diễn đàn, nhưng đại diện Bonghwa cho biết hiện chưa có chương trình cụ thể; địa phương đang xem xét các hoạt động trải nghiệm ngắn hạn cùng giao lưu học thuật và văn hóa. Sự thận trọng ấy hợp lý: một chuyến thăm chỉ có ý nghĩa khi có mục tiêu học tập, đơn vị phụ trách và cách duy trì quan hệ sau chuyến đi. UEH mong muốn làm cầu nối nghiên cứu, đào tạo và trao đổi học thuật với đối tác Hàn Quốc, để giảng viên, sinh viên tham gia các dự án quốc tế thiết thực. Bước tiếp theo vì thế không chỉ là mở thêm hoạt động, mà là nối được nhu cầu của gia đình, trường học và địa phương thành chương trình có trách nhiệm rõ ràng.
Đại học mở lối bằng trao đổi và thực hành
Ở cấp đại học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 (HPU2) cho thấy hợp tác quốc tế có thể đi vào trải nghiệm học tập cụ thể. Trong năm 2025 và 2026, trường tiếp tục thúc đẩy đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ và giao lưu học thuật với đối tác tại nhiều nước. Các hình thức gồm chương trình liên kết đào tạo, trao đổi sinh viên, thực tập sư phạm quốc tế, giao lưu văn hóa và hợp tác chuyên gia. Sinh viên không chỉ tiếp cận kiến thức mà còn có dịp quan sát phương pháp giảng dạy, thực hành nghề nghiệp và rèn khả năng giao tiếp liên văn hóa. Những hoạt động này là phần thiết yếu của hợp tác giáo dục Việt Hàn: chúng tạo cách thức để người học gặp gỡ, dù các ví dụ cụ thể của HPU2 trong tư liệu hiện có chủ yếu liên quan tới các đối tác quốc tế khác.
Một ví dụ thực tế là chương trình thực tập sư phạm và giao lưu văn hóa với Đại học Bang Batangas của Philippines. Ngày 21-9-2026, HPU2 đón 15 sinh viên cùng một giảng viên quản lý; ngày 16-10, trường tổng kết và trao giấy chứng nhận sau 26 ngày học tập, giảng dạy và trải nghiệm văn hóa. HPU2 cũng duy trì trao đổi sinh viên với Đại học Bưu chính Viễn thông Trùng Khánh, đồng thời thúc đẩy kết nối chuyên gia, trợ giảng và cơ quan giáo dục quốc tế. Những hoạt động này không đồng nghĩa một chương trình Việt–Hàn đã được xác lập, nhưng cung cấp mô hình để tham khảo: trao đổi có lịch trình, thực tập gắn với đầu ra và giao lưu gắn với môi trường học tập thật. Kinh nghiệm ấy có thể giúp các đối tác Việt–Hàn thiết kế chương trình phù hợp hơn.
Nối hai cấp độ để tạo cơ hội bền vững
Hai mô hình đặt cạnh nhau làm rõ một hướng đi: hợp tác giáo dục cần vận hành đồng thời ở cấp cộng đồng và đại học. Sáng kiến K-Việt Nam đặt trọng tâm vào trẻ em, phụ nữ và gia đình cần hỗ trợ để học tập, hòa nhập và tìm sinh kế; hợp tác đại học mở rộng cơ hội trao đổi, thực hành nghề nghiệp và tiếp xúc với môi trường đa văn hóa. Nếu hai cấp độ này được kết nối, sinh viên và giảng viên có thể góp sức cho hoạt động giáo dục cộng đồng, còn nhu cầu thực tế của gia đình có thể giúp trường đại học xây dựng dự án học thuật sát đời sống hơn. Tuy nhiên, định hướng ở Bonghwa vẫn cần cụ thể hóa về nguồn lực, chính sách và cơ chế phối hợp. Đây là điều kiện để các ý tưởng vượt khỏi khuôn khổ diễn đàn và chương trình ngắn hạn.
HPU2 dự kiến phối hợp tổ chức hội thảo khoa học quốc tế thường niên vào tháng 5-2027, tập trung vào chính sách giáo dục tiếng Anh, EMI, CLIL và đổi mới số trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo. Mốc này cho thấy hợp tác học thuật có thể tiếp tục mở rộng, nhưng giá trị của nó nên được đo bằng cơ hội cụ thể người học nhận được: có thể tham gia trao đổi sinh viên, thực tập, nghiên cứu hay hoạt động phục vụ cộng đồng hay không. Kết luận cần rõ ràng: sáng kiến K-Việt Nam và các chương trình đại học không cạnh tranh vai trò, mà bổ sung cho nhau. Một bên chăm lo điều kiện để gia đình và trẻ em học tập, hòa nhập; bên kia tạo đường đi cho sinh viên và giảng viên giao lưu, tích lũy chuyên môn. Khi gắn được hai hướng ấy, hợp tác giáo dục mới tạo ra lợi ích lâu dài.
