Hai thủ đoạn, cùng một mục tiêu chiếm đoạt
Lừa đảo mạo danh cán bộ thuế hoặc địa chính là thủ đoạn kẻ gian giả làm người của cơ quan nhà nước để dụ nạn nhân cài phần mềm, cấp quyền điện thoại hoặc thực hiện thao tác tài chính, từ đó chiếm quyền thiết bị hay chiếm đoạt tiền.
Điểm đáng ngại không nằm ở vẻ chuyên nghiệp của cuộc gọi hay văn bản, mà ở việc người nghe bị thúc ép làm theo từng bước trước khi kịp kiểm chứng. Hai cảnh báo từ công an địa phương cho thấy cùng một vỏ bọc hành chính có thể dẫn đến hai con đường khác nhau: mã độc kiểm soát điện thoại hoặc khoản vay và giao dịch chuyển tiền ngoài ý muốn. Vì vậy, hãy xem mọi yêu cầu cài ứng dụng, mở liên kết lạ hay thao tác ngân hàng theo chỉ dẫn qua điện thoại là dấu hiệu cần dừng lại, không phải thủ tục phải hoàn tất ngay.
Mạo danh cán bộ thuế để cài mã độc
Trong kịch bản mạo danh cán bộ thuế, kẻ gian có thể chủ động liên hệ, đề nghị kết bạn Zalo rồi gửi văn bản giả về nghĩa vụ thuế, kê khai hồ sơ hoặc hoàn thuế. Khi đã tạo được lòng tin, chúng gọi video để “hướng dẫn” cài phần mềm tra cứu hay cập nhật thông tin. Đường dẫn đi kèm có thể là link chứa mã độc hoặc ứng dụng giả mạo tích hợp công cụ điều khiển từ xa.
Nguy cơ tăng lên khi người dùng cài ứng dụng và cấp quyền truy cập theo lời người lạ: kẻ gian có thể kiểm soát điện thoại, thu thập thông tin đăng nhập và mã xác thực, rồi thực hiện giao dịch trái phép. Đây không phải chuyện chỉ mất dữ liệu; tài khoản ngân hàng cũng có thể bị chiếm đoạt. Cơ quan Thuế không yêu cầu cung cấp mật khẩu ngân hàng, mã OTP hay chia sẻ màn hình để làm thủ tục. Hãy kiểm tra thông báo qua kênh chính thức, không mở đường dẫn lạ và không cài ứng dụng ngoài nguồn đáng tin cậy.
Giả danh địa chính để dẫn dụ vay tiền
Với thủ đoạn lừa đảo giả danh địa chính, đối tượng tự xưng là cán bộ cấp xã, phường, gọi điện nói cần hướng dẫn nộp thuế đất, tra cứu thông tin hoặc làm lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Sau đó, chúng yêu cầu nạn nhân mở ứng dụng ngân hàng, đổi ngôn ngữ sang tiếng Anh rồi truy cập các mục tra cứu, kể cả tra cứu CIC, để đăng ký vay tiền.
Người nghe có thể không nhận ra mình đang đăng ký khoản vay. Khi tiền được giải ngân, kẻ gian tiếp tục yêu cầu đặt căn cước công dân lên điện thoại, quét khuôn mặt hoặc làm thao tác xác thực. Đây có thể là bước xác nhận chuyển tiền khỏi tài khoản, khiến tài sản có nguy cơ bị chiếm đoạt. Không có lý do chính đáng nào để làm theo hướng dẫn qua một cuộc gọi chưa xác minh về việc đổi cài đặt ngân hàng, đăng ký khoản vay không có nhu cầu hay xác thực giao dịch. Hãy kết thúc cuộc gọi và tự liên hệ cơ quan liên quan bằng thông tin chính thức.
Cảnh giác cuộc gọi giả: dừng, kiểm tra, bảo vệ tài khoản
Cảnh giác cuộc gọi giả không có nghĩa là bỏ qua thủ tục thật; đó là không để người gọi tự dẫn dắt quy trình. Không cung cấp mật khẩu, mã OTP hay thông tin tài khoản, không chia sẻ màn hình, không quét mã hoặc khuôn mặt và không thao tác trên ứng dụng ngân hàng theo hướng dẫn của người lạ. Nếu có cuộc gọi đáng ngờ, bình tĩnh ngắt máy rồi liên hệ trực tiếp ngân hàng hoặc cơ quan Công an để xác minh.
Nếu đã cài ứng dụng nghi vấn, hãy ngắt kết nối mạng. Dùng thiết bị khác gọi ngân hàng để đề nghị khóa tài khoản, rồi trình báo cơ quan Công an. Nếu đã thực hiện thao tác vay hoặc xác thực giao dịch, báo ngân hàng ngay để họ hỗ trợ ngăn chặn giao dịch và trình báo cơ quan Công an nơi gần nhất. Cách xử lý an toàn nhất là tự tìm kênh liên hệ chính thức, không dùng số điện thoại hay liên kết do người gọi cung cấp.
Hai thủ đoạn khác nhau nhưng đều khai thác lòng tin vào thủ tục hành chính và sự vội vàng. Hãy nhớ: cán bộ thật không cần bạn trao quyền kiểm soát điện thoại hay thực hiện giao dịch ngân hàng dưới sự chỉ dẫn của người lạ. Dừng thao tác và xác minh độc lập có thể ngăn một cuộc gọi biến thành mất quyền kiểm soát thiết bị hoặc tài khoản.
