Ngày Pháp luật cần bắt đầu từ việc gần gũi
Ngày Pháp luật là dịp nhắc mỗi người hiểu quyền, nghĩa vụ của mình và biến sự tôn trọng quy định chung thành lựa chọn thường nhật, thay vì chỉ dừng ở khẩu hiệu hay một buổi sinh hoạt trong trường. Ngày 7/11, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức chương trình hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2026 và cuộc thi tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho học sinh năm học 2026–2027 tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Chu Văn An, phường Tây Hồ. Bốn đội đại diện các trường trung học phổ thông Hà Nội tham gia, đưa kiến thức pháp luật lên sân khấu qua phần chào hỏi chủ đề “Dấu mốc học đường” và tiểu phẩm “Câu chuyện pháp luật”. Sự kiện diễn ra trước Ngày Pháp luật 9/11, năm nay mang ý nghĩa đặc biệt khi gắn với 80 năm Quốc hội thông qua bản Hiến pháp đầu tiên, đặt nền móng cho nền dân chủ và nhà nước pháp quyền.
Cuộc thi hấp dẫn, nhưng thói quen mới là thước đo
Phần thi có sức hút vì đặt quy định vào những tình huống học sinh nhận ra ngay: phòng cháy, chống ma túy, chấp hành luật giao thông và an toàn trên không gian mạng. Đội Trường Trung học phổ thông Phan Đình Phùng giành giải Nhất khu vực 1. Kết quả đáng mừng, nhưng giá trị bền lâu của cuộc thi không nằm ở thứ hạng. Nó nằm ở việc người học có biết vận dụng điều đã hiểu khi rời hội trường hay không. Tự giác đội mũ bảo hiểm, đi đúng phần đường, viết lời văn minh trên mạng và dứt khoát nói không với thuốc lá điện tử, bạo lực hay cám dỗ trong trường học đều là những biểu hiện cụ thể của ý thức pháp luật. Những việc này nhỏ, lặp lại mỗi ngày, nhưng trực tiếp làm môi trường học đường an toàn hơn. Giáo dục pháp luật vì thế cần được đánh giá bằng hành vi, không chỉ bằng khả năng trả lời câu hỏi.
Nhà trường, gia đình và xã hội cùng tạo nếp
Không thể giao hết trách nhiệm hình thành ý thức tôn trọng pháp luật cho một tiết học hay một cuộc thi. Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền nhấn mạnh giáo dục pháp luật trong trường cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và lan tỏa đến từng lớp học; đồng thời, giáo viên và cán bộ quản lý phải nêu gương bằng hành động. Ở nhà, cách người lớn tuân thủ quy định giao thông, ứng xử có trách nhiệm và giải quyết bất đồng sẽ là bài học dễ ghi nhớ hơn lời nhắc suông. Ngoài xã hội, người trẻ cần thấy các quy tắc được thực thi công bằng và được tôn trọng. Hiệu trưởng Trường Chu Văn An Vũ Hạnh Nguyên lưu ý rằng học sinh giàu ước mơ đôi khi xem nội quy khô khan, gò bó; bởi vậy, người lớn cần giúp các em hiểu pháp luật là điểm tựa bảo vệ quyền lợi và cơ hội phát triển, không phải chiếc lồng giới hạn khát vọng.
Đưa kiến thức vào những lựa chọn an toàn
Bước tiếp theo nên là làm cho kiến thức dễ tiếp cận và gắn với tình huống thật. Ngành giáo dục Hà Nội định hướng tiếp tục đổi mới tuyên truyền, mở rộng cơ hội tiếp cận nội dung pháp luật theo cách dễ hiểu, đồng thời đa dạng hóa hình thức học và đẩy mạnh chuyển đổi số cho học sinh, đặc biệt là thế hệ Gen Z. Bài giảng, podcast, video ngắn hay đồ họa thông tin chỉ có ích khi dẫn tới năng lực xử lý việc cụ thể: nhận biết nguy cơ cháy, cẩn trọng với nguồn nhiệt và điện, biết kỹ năng thoát hiểm, hoặc tìm đúng cách ứng xử khi gặp rủi ro trên mạng. Chủ động học về an toàn phòng cháy và nắm kỹ năng sinh tồn giúp bảo vệ bản thân lẫn người xung quanh. Vì thế, một hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật thành công không chỉ tạo không khí sôi nổi trong ngày tổ chức; nó phải để lại một thói quen an toàn sau khi chương trình khép lại.
Tôn trọng pháp luật phải thành nếp sống
Cuộc thi của học sinh Hà Nội là điểm khởi đầu hữu ích, nhưng không thể thay thế việc thực hành bền bỉ ở trường, trong gia đình và ngoài xã hội. Khi học sinh tự giác tuân thủ quy định, người lớn làm gương và nhà trường dạy luật bằng tình huống gần gũi, ý thức pháp luật sẽ thôi là khái niệm trên giấy. Mỗi chiếc mũ bảo hiểm được đội đúng cách, mỗi lời tử tế trên mạng và mỗi lần biết từ chối hành vi nguy hiểm đều góp phần tạo nên một môi trường an toàn hơn. Đó mới là đích đến cần có của Ngày Pháp luật: không chỉ giúp học sinh biết điều gì được phép, mà còn hình thành thói quen lựa chọn điều đúng để bảo vệ mình, gia đình và cộng đồng.
