Từ cam kết cấp cao đến dự án có thể triển khai
Kết nối hạ tầng Việt Nam – Lào là việc phối hợp phát triển giao thông, cửa khẩu, cảng biển, logistics và năng lượng để dòng hàng hóa, đầu tư và dịch vụ giữa hai nước lưu thông thuận lợi hơn. Đây không chỉ là câu chuyện xây dựng công trình; hiệu quả phụ thuộc vào cách các mắt xích vận hành cùng nhau.
Chiều 3/11, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng hội kiến Chủ tịch Quốc hội Lào Sonexay Siphandone cùng đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Lào nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh chuyến thăm lần đầu của ông Sonexay Siphandone tới Việt Nam được xác định là biểu hiện sự quan tâm chung của lãnh đạo hai Đảng, hai Nhà nước đối với quan hệ song phương.
Thông điệp đáng chú ý không nằm ở việc nhắc lại tình hữu nghị, mà ở yêu cầu chuyển nhận thức và cam kết cấp cao thành chương trình, dự án hợp tác thiết thực. Đây là phép thử quan trọng: nếu thiếu đầu mối chịu trách nhiệm, lịch triển khai và cơ chế xử lý vướng mắc, những ưu tiên đúng hướng vẫn có thể dừng ở tuyên bố.
Giao thông, cảng biển và logistics phải thành một hành lang
Các ưu tiên được nêu gồm giao thông, kết nối cảng biển, cửa khẩu và logistics; song song là đẩy mạnh kết nối hạ tầng, năng lượng và chuyển đổi số. Cách tiếp cận này hợp lý vì một tuyến đường riêng lẻ khó tạo chuyển biến nếu hàng hóa vẫn bị chậm ở cửa khẩu, thiếu dịch vụ kho vận hoặc không kết nối hiệu quả với cảng.
Với logistics Việt Lào, trọng tâm triển khai nên là phối hợp vận hành xuyên suốt: xác định các tuyến ưu tiên, cải thiện kết nối giữa đường bộ và cảng biển, đồng bộ quy trình tại cửa khẩu, đồng thời chia sẻ thông tin cần thiết giữa các cơ quan và doanh nghiệp. Đây là những việc cần được cụ thể hóa trong kế hoạch dự án, thay vì mặc định rằng đầu tư hạ tầng tự động tạo ra lưu thông thông suốt.
Nếu làm được, lợi ích sẽ không chỉ thuộc về doanh nghiệp lớn. Hành lang vận chuyển thuận lợi hơn có thể giúp người sản xuất tiếp cận thị trường, giảm trở ngại trong giao thương và tạo điều kiện cho đầu tư, liên kết khu vực—những tác động thực tế mà hai bên hướng tới.
Chuỗi cung ứng chung cần thương mại cân bằng
Kết nối công trình chỉ là nền móng; mục tiêu kinh tế là mở rộng thị trường, kết nối doanh nghiệp và hình thành chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị chung. Lãnh đạo Việt Nam nhấn mạnh hướng đi này gắn với thúc đẩy thương mại cân bằng, bền vững. Điều đó đòi hỏi hợp tác tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp hai nước, thay vì chỉ tăng lưu lượng hàng hóa theo một chiều.
Muốn hình thành chuỗi cung ứng chung, các chương trình tiếp theo cần làm rõ lĩnh vực và tuyến kết nối ưu tiên, vai trò của doanh nghiệp mỗi bên, điều kiện tiếp cận hạ tầng và cách phối hợp giữa vận tải, thông quan, kho bãi cùng dịch vụ hỗ trợ. Những nội dung này cần được bàn cùng tiến độ dự án, để nhu cầu sản xuất và thương mại định hướng đầu tư, không phải ngược lại.
Năng lượng cũng cần được đặt trong bức tranh liên kết đó. Định hướng tăng kết nối năng lượng đã được nêu, nhưng để tạo kết quả, hai bên cần tiếp tục xác định dự án cụ thể, cơ chế phối hợp và cách theo dõi thực hiện. Nếu các mắt xích được thiết kế đồng bộ, hợp tác Việt Lào có cơ sở chuyển từ kết nối địa lý sang bổ trợ kinh tế.
Đo tiến độ bằng việc hoàn thành, không chỉ bằng cam kết
Bước tiếp theo cần bắt đầu bằng danh mục dự án ưu tiên có cơ quan phụ trách, mốc tiến độ và quy trình tháo gỡ vướng mắc. Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết sẽ thường xuyên rà soát tiến độ, kịp thời tháo gỡ khó khăn để bảo đảm thực hiện hiệu quả các thỏa thuận đã thống nhất. Cơ chế giám sát chung của Quốc hội hai nước có thể giúp tăng trách nhiệm giải trình và theo dõi các thỏa thuận cấp cao, dự án hợp tác chiến lược.
Cùng với công trình, hai bên cần tiếp tục nâng chất lượng hợp tác giáo dục – đào tạo, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường giao lưu nhân dân. Nhân lực có năng lực vận hành, phối hợp và sử dụng dịch vụ logistics là điều kiện để hạ tầng phát huy giá trị lâu dài. Các hoạt động trong khuôn khổ Năm Đoàn kết Hữu nghị Việt Nam – Lào 2027 cũng là mốc hợp tác và giao lưu được hai bên hướng tới.
Kết nối giao thông, cảng biển, cửa khẩu, logistics và năng lượng có thể mở rộng cơ hội thương mại song phương, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào kỷ luật thực thi. Ưu tiên lúc này là biến từng định hướng thành dự án khả thi, phối hợp được và đo được tiến độ; đó mới là cách để lời cam kết trở thành chuỗi cung ứng chung và thương mại cân bằng, bền vững.
