Bài toán không chỉ là có vốn
Huy động vốn đầu tư cho tăng trưởng là việc tập hợp nguồn lực từ ngân sách và khu vực ngoài nhà nước, đồng thời phân bổ chúng vào dự án có mục tiêu, tiến độ và hiệu quả có thể giám sát. Chiều 12/11, tại phiên chất vấn Quốc hội ở Kỳ họp thứ hai, Thủ tướng Lê Minh Hưng trả lời các vấn đề về nguồn lực cho tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển các kênh vốn trung, dài hạn.
Trọng tâm chất vấn là làm sao huy động đủ vốn cho mục tiêu tăng trưởng hai con số mà không biến đầu tư công thành dòng tiền rót dàn trải, làm tăng nguy cơ lạm phát và áp lực tỷ giá. Đại biểu Nguyễn Mạnh Hùng nêu quy mô vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 dự kiến khoảng 8,22 triệu tỷ đồng, tăng 5,35 triệu tỷ đồng so với giai đoạn trước. Với quy mô ấy, câu hỏi đúng không chỉ là tìm thêm tiền, mà là chứng minh từng đồng vốn tạo ra năng lực sản xuất và lợi ích công cộng.
Ưu tiên dự án, siết kỷ luật thực hiện
Trong phần Thủ tướng trả lời chất vấn, thông điệp đáng chú ý là phải quyết định vốn sẽ đi đâu trước khi bàn đến việc mở rộng quy mô chi. Theo Kết luận số 18-KL/TW, số lượng dự án đầu tư công phải được kiểm soát và giảm tối thiểu 30%. Đây là hướng đi hợp lý: ít dự án hơn có thể giúp tập trung nguồn lực, nhưng chỉ có ý nghĩa nếu khâu chọn dự án dựa trên nhu cầu thật, chất lượng thiết kế và khả năng hoàn thành.
Thủ tướng nhấn mạnh rằng xác định được số lượng dự án, kiểm soát chất lượng và tiến độ sẽ giúp vốn được sử dụng đúng mục đích, đồng thời thu hút thêm đầu tư tư nhân và nước ngoài. Kết quả giải ngân được nêu tại phiên cho thấy gần 708,6 nghìn tỷ đồng đã được giải ngân, đạt 74,1% kế hoạch; tỷ lệ tăng 19,7% so với cùng kỳ. Tuy vậy, tốc độ giải ngân không thể thay thế thước đo hiệu quả: dự án nhanh nhưng kém chất lượng vẫn là lãng phí.
Nguồn vốn ngoài ngân sách và trách nhiệm giải trình
Ngân sách không thể gánh phần lớn nhu cầu đầu tư. Đại biểu Phan Duy Anh nêu tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026-2030 cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng; gần 4/5, tương đương khoảng 30 triệu tỷ đồng, phải đến từ nguồn ngoài ngân sách, trong khi vốn trung và dài hạn hiện vẫn phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng. Vì thế, phát triển thị trường vốn và thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp dài hạn không phải lựa chọn phụ, mà là điều kiện để giảm lệ thuộc vào một kênh cấp vốn.
Chính phủ cho biết đã có chiến lược phát triển thị trường chứng khoán và chỉ đạo xây dựng công cụ tài chính để thu hút các quỹ cùng nhà đầu tư nước ngoài. Thủ tướng cũng nói hằng năm Chính phủ báo cáo Trung ương và Quốc hội về tổng vốn đầu tư toàn xã hội và cơ cấu từng nguồn vốn. Cam kết báo cáo chỉ có sức nặng khi đi kèm chỉ tiêu rõ, tiến độ công khai và khả năng đối chiếu kết quả. Người dân chịu tác động trực tiếp khi đầu tư công tạo việc làm, nâng thu nhập; họ cũng gánh hệ quả nếu vốn kém hiệu quả gây bất ổn giá cả.
Phiên chất vấn rộng hơn một câu chuyện vốn
Phần giải trình của Thủ tướng diễn ra sau khi Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn đăng đàn, với nội dung về phân bổ, quản lý và giải ngân đầu tư công, cùng huy động vốn ODA, vốn vay ưu đãi và vốn theo phương thức PPP; Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cũng được Quốc hội lựa chọn trả lời chất vấn. Bối cảnh ấy cho thấy bài toán vốn gắn với trách nhiệm của nhiều ngành: từ tháo gỡ chậm trễ dự án đến mở rộng các kênh tài chính và phối hợp triển khai.
Thủ tướng cho biết Chính phủ đã có chương trình phát triển kinh tế - xã hội 5 năm và hằng năm xác định mục tiêu tăng trưởng, mục tiêu huy động nguồn lực; đồng thời sẽ ban hành nghị quyết về nhiệm vụ kinh tế - xã hội và ngân sách năm 2027, gắn việc thực hiện với thời hạn và cơ quan chịu trách nhiệm. Đây là bước tiếp theo cần được đánh giá bằng kết quả cụ thể, không chỉ bằng quy mô vốn. Kết luận nên rõ ràng: tăng trưởng cao chỉ đáng theo đuổi khi vốn được huy động đa dạng, dự án được chọn lọc và rủi ro vĩ mô được kiểm soát.






