Số hóa có ý nghĩa khi bớt việc cho người dân
Chuyển đổi số trong dịch vụ công là việc kết nối dữ liệu và quy trình trên nền tảng điện tử để người dân thực hiện thủ tục với ít giấy tờ, ít đầu mối và ít thao tác trực tiếp hơn. TP.HCM đang áp dụng cách tiếp cận ấy vào ba nhu cầu rất đời thường: đi lại, làm thủ tục liên quan đến sinh tử và nhận hỗ trợ khi gia đình có người qua đời.
Ngày 28.10, tại Nhà ga Bến Thành, UBND TP.HCM ra mắt ba mô hình chuyển đổi số về giao thông công cộng, liên thông dữ liệu chứng sinh và báo tử, cùng hỗ trợ đăng ký khai tử tại nhà. Đây là hướng đi đáng chú ý vì không buộc người dân phải tự tìm đường qua nhiều cơ quan hay ứng dụng. Trước đó, hành khách có thể phải dùng nhiều ứng dụng khi đi metro, xe buýt; gia đình cũng có thể phải mang giấy chứng sinh từ bệnh viện về địa phương để làm thủ tục khai sinh. Các dịch vụ số TP.HCM chỉ tạo ra khác biệt thật sự nếu thay thế được những vòng đi lại và giấy tờ ấy.
VNeID giao thông: gom hành trình vào một điểm
Mô hình giao thông kết nối metro và xe buýt với nền tảng tập trung trên VNeID. Người dân có thể tra cứu, quản lý lộ trình đa phương tiện, dùng thông tin định danh điện tử để mua vé và tích hợp vé điện tử ngay trên ứng dụng, hướng tới vé dùng chung cho các loại hình giao thông công cộng. Lợi ích trước mắt khá rõ: giảm cảnh chuyển qua lại giữa các ứng dụng và giúp thông tin vé, hành trình dễ tiếp cận hơn.
Dù vậy, một điểm tích hợp chưa đồng nghĩa với một hành trình liền mạch. Giá trị của VNeID giao thông sẽ phụ thuộc vào độ chính xác của dữ liệu, mức độ dễ dùng và việc kết nối có mở rộng vượt khỏi metro, xe buýt hay không. Thành phố đã định hướng nghiên cứu kết nối thêm taxi, xe công nghệ và vận tải du lịch liên tỉnh, đồng thời mở rộng liên kết ra Đông Nam Bộ. Nếu làm được, nền tảng sẽ hữu ích hơn một công cụ mua vé: nó có thể giúp người dân hình dung và tổ chức cả chuyến đi.
Liên thông dữ liệu hộ tịch: bớt mang giấy, cần dữ liệu chuẩn
Mô hình liên thông dữ liệu hộ tịch kết nối giấy chứng sinh và giấy báo tử từ bệnh viện về kho dữ liệu dùng chung của Thành phố. Hiện việc thí điểm được triển khai tại bốn bệnh viện: Chợ Rẫy, Từ Dũ, Hùng Vương và Ung Bướu. Công chức tư pháp – hộ tịch có thể khai thác, đối soát dữ liệu để xử lý thủ tục, qua đó hạn chế yêu cầu người dân nộp lại bản giấy đã có trong hệ thống.
Đây là thay đổi thiết thực vì sai lệch thông tin hoặc thiếu giấy tờ có thể kéo theo việc bổ sung và điều chỉnh, đúng lúc gia đình cần tập trung vào những việc quan trọng hơn. Nhưng số hóa không tự bảo đảm thủ tục trôi chảy: dữ liệu phải chính xác, đầy đủ, cập nhật kịp thời, đồng thời được bảo vệ an toàn. Sau thí điểm, Thành phố dự kiến kết nối và đồng bộ dữ liệu tại các cơ sở y tế trên địa bàn sau ngày 1.11.2026. Mở rộng chỉ nên được xem là thành công khi dữ liệu dùng được xuyên suốt, không phải khi hệ thống có thêm nhiều hồ sơ.
Đăng ký khai tử tại nhà: dịch vụ công cần có mặt đúng lúc
Khi có trường hợp tử vong, Tổng đài 1022 tiếp nhận thông tin từ bệnh viện, cơ quan công an hoặc thân nhân, rồi điều phối đến Tổ phản ứng nhanh nghĩa tình tại địa phương. Tổ xác minh và đến nhà hỗ trợ thủ tục cấp giấy chứng tử, liên thông xóa đăng ký thường trú trực tuyến; gia đình cũng có thể đề nghị hỗ trợ công tác hậu sự. Mô hình đăng ký khai tử tại nhà vì thế không chỉ cắt bớt một chuyến đi, mà còn đưa sự hỗ trợ đến thời điểm gia đình khó xoay xở nhất.
Quy mô hỗ trợ hiện có là nền tảng đáng kể: 168 địa phương đã thành lập các tổ phản ứng nhanh nghĩa tình, hỗ trợ cấp giấy chứng tử cho 1.247 trường hợp. Con số này cho thấy mô hình không chỉ dừng ở một lời hứa công nghệ. Tuy nhiên, trải nghiệm sẽ phụ thuộc vào khả năng tiếp nhận thông tin nhanh, phối hợp đúng đầu mối và xử lý nhất quán giữa các địa phương. Ba mô hình của TP.HCM cùng hướng đến một chuẩn mực đáng ủng hộ: người dân không nên phải tự gánh phần kết nối mà hệ thống công quyền có thể làm thay. Thành phố cần đánh giá kết quả bằng thời gian, giấy tờ và công sức thực tế được giảm.
