Hạ chi phí năng lượng, mở đường cho giá thành thấp hơn
Giảm thuế xăng và giá điện là biện pháp chính sách nhằm hạ chi phí năng lượng cho người dân, doanh nghiệp, qua đó tạo dư địa giảm giá thành sản phẩm nhưng không bảo đảm giá bán lẻ giảm ngay. Từ ngày 1/11, Chính phủ quyết định đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0%; cùng thời điểm, cơ quan quản lý chỉ đạo EVN giảm giá bán lẻ điện bình quân 2%. Đây là hỗ trợ đáng kể về hướng đi, nhất là khi một bộ phận doanh nghiệp còn gặp khó khăn và cần thêm điều kiện để duy trì sản xuất, kinh doanh. Xăng dầu tác động đến vận tải và nhiều hoạt động thương mại, còn điện là đầu vào thiết yếu của nhà máy, cơ sở dịch vụ lẫn sinh hoạt gia đình. Vì vậy, giá xăng giảm và giá điện giảm có thể giúp tiết kiệm chi phí ở nhiều mắt xích; song mức giảm cuối cùng còn phụ thuộc vào cách doanh nghiệp phân bổ phần tiết kiệm.
Doanh nghiệp nhẹ gánh, người dân có thể bớt áp lực
Với doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, năng lượng rẻ hơn trước hết làm giảm áp lực chi phí sản xuất, cải thiện dòng tiền và tạo thêm nguồn lực để duy trì hoặc mở rộng hoạt động. Nếu khoản tiết kiệm đủ lớn và kéo dài, doanh nghiệp có thể dùng một phần để hạ giá bán, giữ sức cạnh tranh hoặc ổn định việc làm thay vì lập tức chuyển toàn bộ sang lợi nhuận. Tác động cũng có thể lan tới hộ kinh doanh qua cước vận tải: một chủ cơ sở may mặc cho biết chi phí gửi hàng đã giảm trở lại sau khi giá xăng dầu đi xuống. Với người dân, lợi ích trực tiếp là bớt tốn kém cho đi lại, sinh hoạt; lợi ích gián tiếp chỉ xuất hiện khi giá hàng hóa và dịch vụ phản ánh mức đầu vào thấp hơn. Nói cách khác, chính sách đã giảm sức ép ở khâu chi phí, nhưng chưa tự động bảo đảm hóa đơn mua sắm nhẹ đi.
Giá thiết yếu chưa chắc giảm cùng nhịp
Không nên kỳ vọng giá hàng hóa thiết yếu sẽ giảm đồng loạt ngay sau quyết định về thuế và điện. Giá còn chịu ảnh hưởng của cung cầu, giá nguyên liệu, tồn kho, hợp đồng vận chuyển và thời điểm doanh nghiệp điều chỉnh bảng giá. Một chuyên gia kinh tế nhận định việc hạ giá đầu vào chưa thể lập tức kéo giá tiêu dùng xuống; với mặt hàng thiết yếu, người mua vẫn phải chi tiêu dù giá biến động. Thực tế, một số thực phẩm như rau củ và thịt heo đã giảm hoặc ổn định trong giai đoạn được ghi nhận, nhưng không thể quy toàn bộ diễn biến ấy cho chính sách năng lượng: cung ứng và giá tại khâu sản xuất cũng góp phần quyết định. Người tiêu dùng vì thế có thể thấy nhẹ gánh ở chi phí đi lại trước, còn giá hàng hóa trong giỏ mua sắm thay đổi chậm hơn. Khoảng cách giữa chi phí đầu vào và giá bán chính là phép thử của chính sách.
Theo dõi thời điểm doanh nghiệp chuyển phần tiết kiệm
Điều cần giám sát không chỉ là doanh nghiệp có giảm giá hay không, mà còn là giảm bao nhiêu và sau bao lâu kể từ khi chi phí đầu vào hạ. Cơ quan chức năng cần theo dõi cung cầu, giá nguyên liệu và hàng thiết yếu, đồng thời phát hiện việc lợi dụng hỗ trợ để tăng giá, giữ giá hoặc không chuyển phần chi phí tiết kiệm vào giá bán. Điều hành thuế xăng dầu và giá điện linh hoạt nhưng có khả năng dự báo sẽ giúp doanh nghiệp tính toán kế hoạch thay vì đối mặt với biến động bất ngờ. Bên cạnh đó, thúc đẩy đầu tư công và kích cầu tiêu dùng nội địa có thể bổ trợ cho nỗ lực phục hồi trong những tháng cuối năm. Kết luận: xăng và điện giảm là điều kiện cần để hạ giá thành, không phải lời hứa rằng mọi món hàng sẽ rẻ ngay. Người tiêu dùng chỉ hưởng lợi trọn vẹn khi khoản tiết kiệm được truyền dẫn minh bạch, đúng lúc vào giá bán.
