Không phải cứ dương tính cúm A là cần Tamiflu
Tamiflu là thuốc kê đơn chứa oseltamivir, một thuốc kháng virus tác động lên virus cúm chứ không phải thuốc hạ sốt, giảm đau hay giảm ho để làm dịu triệu chứng. Vì vậy, kết quả xét nghiệm dương tính hoặc cảm giác muốn khỏi nhanh chưa đủ để tự quyết định dùng thuốc. Phần lớn người mắc cúm A có triệu chứng nhẹ và hồi phục với chăm sóc hỗ trợ; ở người khỏe mạnh, không có yếu tố nguy cơ, thuốc kháng virus không được dùng thường quy. Điều trị cúm A thường tập trung vào nghỉ ngơi, uống đủ nước, dinh dưỡng phù hợp, hạ sốt đúng cách và theo dõi diễn biến. Kháng sinh cũng không tiêu diệt virus cúm, nên không thể thay thế thuốc kháng virus hay được tự ý dùng để chữa cúm. Lựa chọn hợp lý không phải là tìm thuốc theo lời truyền miệng, mà là đánh giá mức độ bệnh và nguy cơ cá nhân.
Ai cần được bác sĩ đánh giá sớm?
Người có nguy cơ biến chứng cao nên liên hệ cơ sở y tế sớm khi nghi mắc cúm, thay vì chờ bệnh trở nặng. Nhóm này gồm trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt trẻ dưới 2 tuổi; người từ 65 tuổi trở lên; phụ nữ mang thai hoặc trong hai tuần sau sinh; người suy giảm miễn dịch; và người có bệnh nền như bệnh tim, phổi mạn tính, thận, gan, đái tháo đường hoặc bệnh thần kinh. Người béo phì nặng, người dưới 19 tuổi dùng aspirin kéo dài và người sống tại cơ sở chăm sóc dài hạn cũng cần được đánh giá. Bất kỳ ai bị cúm nặng, bệnh tiến triển, có biến chứng hoặc cần nhập viện đều cần bác sĩ cân nhắc điều trị kháng virus sớm. Đây là nhóm cần được chủ động đánh giá, không phải lời khuyên rằng mọi người thuộc nhóm nguy cơ đều tự uống Tamiflu.
Thời điểm dùng thuốc và rủi ro tự điều trị
Khi bác sĩ chỉ định thuốc kháng virus, dùng càng sớm càng tốt là điều đáng lưu ý; thời điểm lý tưởng được nêu là trong vòng 48 giờ từ khi triệu chứng cúm bắt đầu. Tuy nhiên, mốc này không phải lý do để tự mua thuốc trước khi được tư vấn: quyết định còn phụ thuộc mức độ bệnh, thời điểm khởi phát và yếu tố nguy cơ, chứ không chỉ dựa vào xét nghiệm. Tự dùng Tamiflu có thể dẫn đến thuốc hoặc liều không phù hợp, tác dụng không mong muốn như buồn nôn, nôn, đau đầu; người suy giảm chức năng thận có thể cần điều chỉnh liều. Dùng thuốc không đúng chỉ định còn có thể góp phần làm tăng nguy cơ kháng thuốc. Nguy hiểm hơn, người bệnh có thể lầm tưởng đã uống thuốc là không cần khám, dù tình trạng đang xấu đi. Tamiflu là thuốc kê đơn, không nên dùng thuốc của người khác hoặc tự điều chỉnh liều.
Theo dõi triệu chứng, biết lúc nào cần đi khám
Nếu triệu chứng nhẹ, hãy nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn uống phù hợp, hạ sốt đúng cách và theo dõi sức khỏe; người có bệnh nền cần tiếp tục chú ý tình trạng bệnh của mình. Không nên chỉ tăng thuốc để kiểm soát triệu chứng khi bệnh không cải thiện hoặc có dấu hiệu nặng lên: lúc đó cần được đánh giá lại. Hãy đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi khó thở, thở nhanh, đau tức ngực, tím môi, lú lẫn, li bì bất thường hoặc sức khỏe xấu đi nhanh chóng. Với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền, ngưỡng tìm tư vấn nên thấp hơn vì nguy cơ biến chứng cao hơn. Kết luận thực tế rất rõ: Tamiflu cúm A có thể có vai trò khi được chỉ định đúng người, đúng thời điểm, nhưng tự mua thuốc không thay thế được đánh giá y tế hay theo dõi diễn tiến bệnh.
