Không chỉ là kế hoạch giáo dục
Chiến lược phát triển trẻ em là khuôn khổ chính sách quốc gia nhằm bảo đảm trẻ được chăm sóc, học tập, bảo vệ và phát triển toàn diện, với mục tiêu cụ thể cho từng giai đoạn. Thủ tướng đã phê duyệt Chiến lược quốc gia về phát triển trẻ em giai đoạn 2026–2035, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là cách tiếp cận đáng chú ý vì chất lượng tuổi thơ không thể được đo riêng bằng số trẻ đến lớp: sức khỏe, an toàn, kỹ năng và cơ hội vui chơi cũng định hình tương lai của các em.
Đến năm 2030, mục tiêu là mọi trẻ em được sống trong môi trường an toàn, lành mạnh, thân thiện, hạnh phúc, được thực hiện đầy đủ quyền và tiếp cận công bằng các dịch vụ chất lượng. Trọng tâm bao trùm từ chăm sóc sức khỏe và giáo dục đến bảo vệ, phát triển thể chất, trí tuệ, tinh thần, đạo đức, kỹ năng sống, kỹ năng số và năng lực sáng tạo. Trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và trẻ ở địa bàn khó khăn được ưu tiên; nếu triển khai đồng đều, đây sẽ là phép thử quan trọng về việc chính sách có đến được với những gia đình cần hỗ trợ nhất hay không.
Giáo dục phải đi cùng cơ hội tiếp cận
Với cha mẹ, một chỉ tiêu dễ hình dung là tỷ lệ huy động trẻ đi học mẫu giáo: chiến lược đặt mục tiêu đạt 97% vào năm 2030 và duy trì từ mức đó trở lên đến năm 2035. Nhưng con số chỉ có ý nghĩa nếu trẻ được đến trường, tiếp tục học và nhận được giáo dục có chất lượng, công bằng, bao trùm. Các giải pháp được nêu gồm hỗ trợ trẻ đến trường, giảm bỏ học và chú trọng điều kiện giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật.
Định hướng giáo dục cũng vượt khỏi việc đi học mầm non: đến năm 2035, chiến lược phấn đấu 95% học sinh được cung cấp kỹ năng sống và 95% được trang bị kỹ năng số. Đó là mục tiêu giáo dục trẻ em gắn với năng lực thích ứng trong xã hội số, thay vì chỉ nhấn mạnh kiến thức trên lớp. Với gia đình, thay đổi đáng mong đợi là trẻ có thêm cơ hội học tập phù hợp và được hỗ trợ duy trì việc học; thước đo thực tế sẽ là mức tiếp cận dịch vụ giữa các vùng và khả năng hòa nhập của trẻ khuyết tật.
Sức khỏe: phòng bệnh và phát hiện sớm
Trong chăm sóc sức khỏe, chiến lược đặt mục tiêu tỷ lệ tiêm chủng các vaccine trong Chương trình tiêm chủng mở rộng vượt 95% vào năm 2030 và duy trì trên 95% vào năm 2035. Đây là chỉ tiêu thiết thực với các gia đình bởi tiêm chủng rộng khắp giúp củng cố lớp phòng bệnh cho trẻ. Chiến lược còn hướng tới giảm tỷ suất tử vong ở trẻ dưới một tuổi xuống dưới 10 trên 1.000 trẻ đẻ sống vào năm 2030, rồi dưới 8 vào năm 2035.
Kế hoạch không dừng ở vaccine: định hướng là củng cố mạng lưới chăm sóc bà mẹ, trẻ sơ sinh và trẻ em; tăng sàng lọc trước sinh, sơ sinh, phát hiện sớm bệnh tật, khuyết tật và rối loạn phát triển, đồng thời tổ chức khám định kỳ và khám sàng lọc miễn phí. Vùng khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, biên giới và hải đảo được ưu tiên. Nếu các dịch vụ và kết nối dữ liệu sức khỏe được đưa đến nơi còn thiếu, lợi ích với cha mẹ sẽ nằm ở khả năng nhận hỗ trợ sớm, không chỉ ở việc hoàn thành một tỷ lệ trên giấy.
Bảo vệ trẻ em cần hiện diện cả ngoài đời lẫn trên mạng
Mục tiêu an toàn đòi hỏi hành động cụ thể trước bạo lực, xâm hại, bóc lột và tai nạn. Chiến lược phấn đấu giảm tỷ lệ trẻ em bị bạo lực, xâm hại tình dục ít nhất 5% mỗi năm đến năm 2030; 100% trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được hỗ trợ, can thiệp và tiếp cận dịch vụ phù hợp vào năm 2030. Đồng thời, các biện pháp bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng được đặt trong chương trình hành động. Điều này phù hợp với những rủi ro trực tuyến như lừa gạt, bắt nạt và dụ dỗ trẻ em cần được phòng ngừa.
Một nền tảng ứng phó tại địa phương cũng được đặt ra: đến năm 2027, 100% xã, phường, đặc khu có người được phân công làm công tác trẻ em và kênh tiếp nhận, kết nối, chuyển xử lý thông tin bảo vệ trẻ; cơ chế này được duy trì đến năm 2035. Tầm nhìn đến năm 2045 là mọi trẻ em được bảo đảm quyền và tiếp cận công bằng, chất lượng cao với dịch vụ y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao và phúc lợi xã hội.
Điểm đáng theo dõi không phải chỉ là danh sách mục tiêu, mà là việc biến chúng thành dịch vụ có thể tiếp cận trong đời sống thường ngày. Chiến lược gắn phát triển trẻ em với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tương lai và yêu cầu phát triển bền vững, hội nhập quốc tế. Với cha mẹ, thành công sẽ thể hiện ở trường học dễ tiếp cận hơn, chăm sóc sức khỏe kịp thời hơn và đầu mối bảo vệ rõ ràng khi trẻ gặp nguy cơ. Các tỷ lệ đến năm 2030 là cột mốc; kết quả cuối cùng phải là một tuổi thơ an toàn và nhiều cơ hội hơn.
