Mối liên hệ đáng chú ý, không phải lời đảm bảo
Cà phê và gan là chủ đề nghiên cứu về mối liên hệ giữa lượng cà phê một người uống và nguy cơ mắc bệnh gan, chứ chưa phải bằng chứng rằng cà phê có thể phòng hoặc chữa bệnh. Một nghiên cứu sức khỏe gan sử dụng dữ liệu từ Ngân hàng Sinh học Anh đã theo dõi hơn 350.000 người trong hơn 10 năm để tìm hiểu mối liên hệ này. Kết quả ghi nhận người uống nhiều cà phê hơn, trong phạm vi nghiên cứu, có xu hướng đối mặt với nguy cơ bệnh gan thấp hơn. Đây là tín hiệu đáng quan tâm, nhưng không nên biến nó thành lời khuyên tăng lượng cà phê để tự bảo vệ gan. Nghiên cứu quan sát có thể phát hiện những yếu tố đi cùng nhau; tự nó không xác định được cà phê là nguyên nhân tạo ra khác biệt. Vì vậy, câu trả lời thận trọng cho câu hỏi “cà phê tốt cho gan?” là có thể có lợi ích tiềm năng, nhưng mức độ và nguyên nhân vẫn cần được xem xét.
Con số 44% cần được đọc đúng bối cảnh
Một phân tích tổng hợp khác kết hợp năm nghiên cứu đoàn hệ và bốn nghiên cứu bệnh chứng, với khoảng 430.000 người tham gia và gần 20.000 trường hợp xơ gan, cũng ghi nhận mối liên hệ giữa uống cà phê và nguy cơ thấp hơn. Theo kết quả được tổng hợp, mỗi ngày uống thêm hai tách cà phê gắn với nguy cơ xơ gan thấp hơn khoảng 44%. Con số này có sức nặng vì dựa trên nhiều nhóm dữ liệu, nhưng không có nghĩa một cá nhân sẽ giảm đúng 44% nguy cơ nếu thêm hai tách vào thói quen. Các nghiên cứu quan sát không chứng minh cà phê trực tiếp ngăn ngừa hay điều trị bệnh gan. Cân nặng, chế độ ăn và lối sống cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả. Phân tích protein huyết tương ở khoảng 44.000 người tìm thấy 74 protein liên quan cả lượng cà phê tiêu thụ lẫn nguy cơ xơ gan; chúng gợi ý các cơ chế đáng nghiên cứu, chưa xác lập quan hệ nhân quả.
Loại cà phê, lượng uống và sức khỏe cá nhân đều quan trọng
Nếu muốn duy trì thói quen uống cà phê, lựa chọn và cách uống quan trọng hơn việc chạy theo một con số lợi ích. Cà phê đen, cà phê pha phin hoặc Americano không thêm đường giúp hạn chế năng lượng nạp vào; một số loại hòa tan pha sẵn có thể chứa nhiều đường và bột kem, trong khi lượng đường dư thừa có thể góp phần gây thừa cân, rối loạn chuyển hóa và tích tụ mỡ trong gan. Người trưởng thành khỏe mạnh thường được khuyến nghị giới hạn caffeine ở mức không quá 400 mg mỗi ngày, tương đương khoảng ba đến bốn tách tùy cách pha. Con số ấy không phải mục tiêu bắt buộc: độ nhạy caffeine, tình trạng sức khỏe và lượng caffeine từ nguồn khác đều cần được tính đến. Người mang thai thường được khuyên giới hạn ở mức 200 mg mỗi ngày; người nhạy cảm nên giảm nếu gặp hồi hộp, lo âu hoặc mất ngủ.
Thói quen lành mạnh không dừng ở tách cà phê
Uống cà phê vào buổi sáng và hạn chế dùng vào chiều muộn hoặc buổi tối là lựa chọn hợp lý nếu caffeine làm gián đoạn giấc ngủ. Người dễ bị ợ nóng, trào ngược hoặc cồn cào có thể thử uống sau bữa ăn hay giảm độ đậm, thay vì cố uống khi bụng đói. Cà phê cũng không nên dùng để uống thuốc: caffeine có thể tương tác với một số thuốc, nên người đang điều trị bệnh cần hỏi nhân viên y tế khi chưa rõ. Và cà phê không giải rượu; cảm giác tỉnh táo hơn không đồng nghĩa nồng độ cồn hay nguy cơ suy giảm phản xạ đã giảm. Điều đáng giữ lại từ các phát hiện hiện nay là cà phê có thể là một phần của lối sống có lợi, không phải lá chắn cho gan. Muốn bảo vệ gan lâu dài, cần hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, ăn cân bằng, vận động thường xuyên và kiểm soát bệnh lý chuyển hóa.
