Tập huấn phải biến kiến thức thành phản xạ
Tập huấn phòng cháy, chữa cháy tại chợ là hoạt động giúp tiểu thương nhận biết nguy cơ, ngăn cháy từ sớm và thực hành báo động, thoát nạn, cứu người, dập lửa ban đầu khi sự cố xảy ra. Đây không nên là buổi nghe phổ biến quy định rồi để đó: giữa các sạp đông hàng, lối đi hẹp và lượng người qua lại lớn, kỹ năng chỉ có giá trị khi người bán biết phải làm gì ngay.
Tại Chợ Sắt tạm ở Hải Phòng, cán bộ Đội chữa cháy và cứu nạn cứu hộ khu vực 2 thuộc Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH tổ chức tuyên truyền, huấn luyện nghiệp vụ cho các tiểu thương. Nội dung gồm kiến thức pháp luật, nguyên nhân cháy, biện pháp phòng ngừa khi sử dụng điện, nguồn lửa và nguồn nhiệt; đồng thời hướng dẫn thoát nạn, cứu nạn, cứu hộ và sử dụng phương tiện chữa cháy. Chợ có 500 ki-ốt với 338 hộ kinh doanh, nên kiến thức an toàn cần đến được từng người làm việc tại đây.
Diễn tập để người bán biết cách ứng phó
Phần thực hành mới là phép thử quan trọng: tiểu thương không chỉ nghe cách chữa cháy mà còn tham gia thực tập phương án chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ của cơ sở. Tình huống giả định đặt ra lúc 9 giờ 30 ngày 2/11/2026 tại ki-ốt ở dãy B, với nguyên nhân ban đầu là chập điện. Lực lượng tại chỗ báo động, tập trung phương tiện, giả định cắt điện khu vực và dùng bình chữa cháy phun vào gốc lửa.
Cách diễn tập này giúp người kinh doanh làm quen với thứ tự hành động, thay vì hoảng loạn hoặc tự xử lý thiếu an toàn. Thực hành cũng rèn phối hợp: báo cho lực lượng chuyên nghiệp, cung cấp thông tin về vị trí và diễn biến đám cháy, đồng thời hỗ trợ thoát nạn. Sau buổi diễn tập, lực lượng PCCC chuyên nghiệp và lực lượng cơ sở rút kinh nghiệm về chỉ huy, phối hợp và xử lý tình huống. Diễn tập cứu nạn vì thế cần được xem là phần thiết yếu của tập huấn, không phải thủ tục đi kèm.
PCCC chợ truyền thống bắt đầu từ từng sạp hàng
Một hoạt động khác tại chợ Thành Công, phường Buôn Ma Thuột, nhấn mạnh trách nhiệm phòng cháy của cả cộng đồng kinh doanh. Chợ có khoảng 210 hộ tiểu thương; hàng hóa tập trung, nhiều vật liệu dễ cháy và người ra vào đông khiến nguy cơ cháy có thể nhanh chóng ảnh hưởng nhiều gian hàng. Trong tình huống giả định, lực lượng tại chỗ báo cháy, hướng dẫn thoát nạn, cứu người và dập lửa ban đầu theo phương châm “4 tại chỗ”, phối hợp với lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp.
Thông điệp thiết thực của PCCC chợ truyền thống là mỗi hộ phải tự kiểm tra hệ thống điện và nguồn nhiệt, sắp xếp hàng hóa không chắn lối đi, biết vị trí phương tiện chữa cháy và nắm đường thoát nạn. Tiểu thương chữa cháy không có nghĩa là liều mình đối đầu với ngọn lửa; ưu tiên phải là báo động, bảo vệ người, thoát ra an toàn và chỉ dập lửa ban đầu khi điều kiện cho phép. Buổi thực tập tại chợ Thành Công cũng nhắc người kinh doanh rằng một sơ suất nhỏ có thể gây hậu quả lớn.
Kết luận: kỹ năng tại chỗ quyết định những phút đầu
Tập huấn PCCC có ý nghĩa khi kiến thức được chuyển thành hành động bình tĩnh, đúng trình tự: phát hiện và báo cháy, hướng dẫn mọi người thoát nạn, gọi lực lượng chuyên nghiệp, rồi sử dụng phương tiện tại chỗ nếu an toàn. Hai hoạt động ở Chợ Sắt tạm và chợ Thành Công cho thấy diễn tập giúp tiểu thương làm quen với phương án, đồng thời giúp các lực lượng nhận ra điểm cần rút kinh nghiệm. Với chợ truyền thống, đây không phải trách nhiệm riêng của cơ quan chức năng: sự an toàn bắt đầu từ cách mỗi hộ bảo quản hàng, sử dụng điện và giữ thông thoáng lối đi.
