Bước chuyển từ mục tiêu xanh sang vận hành thực tế
Logistics xanh là cách tổ chức vận chuyển, lưu kho và giao nhận nhằm giảm tiêu hao năng lượng, phát thải, đồng thời giữ hàng hóa lưu chuyển đúng hạn với chi phí hợp lý. Đây không còn là lựa chọn bên lề khi xuất nhập khẩu tăng nhanh, còn doanh nghiệp chịu sức ép vừa giảm chi phí vừa đáp ứng yêu cầu môi trường. Ngày 29/10, sà lan điện đầu tiên tại Việt Nam bắt đầu vận hành ở cảng Gemalink, theo dự án phối hợp giữa CMA CGM, Nike và Gemadept. Đây cũng là sà lan điện đầu tiên của CMA CGM, một trong ba hãng vận tải biển lớn nhất thế giới. Tuyến khứ hồi dài 180 km kết nối điểm giao nhận hàng nội địa của Nike tại TP.HCM với cảng nước sâu Gemalink. Việc đưa phương tiện vào khai thác có ý nghĩa hơn một màn trình diễn công nghệ: nó đặt vận tải thủy phát thải thấp vào một tuyến hàng hóa cụ thể, phục vụ nhu cầu xuất khẩu.
Hiệu quả xanh cần cả phương tiện, năng lượng và hạ tầng
Sà lan sử dụng hệ thống động lực hoàn toàn bằng điện, pin do CATL cung cấp và không phát thải khí nhà kính trực tiếp khi vận hành. Dự án ước tính tránh khoảng 778 tấn CO₂ mỗi năm theo phương pháp tính từ khai thác năng lượng đến sử dụng. Trạm sạc chuyên dụng tại Gemalink dùng điện từ trang trại điện mặt trời, có thể sạc đầy pin trong khoảng bốn giờ bằng nguồn tái tạo được chứng nhận. Với năng lực dự kiến hơn 50.000 TEU mỗi năm, phương tiện có thể chuyển một phần hàng khỏi đường bộ, qua đó góp phần giảm phát thải logistics. Đây là điểm đáng chú ý: sà lan điện, điện mặt trời và xe điện trong cảng chỉ phát huy trọn giá trị khi được thiết kế thành một hệ thống vận tải bền vững, thay vì các khoản đầu tư rời rạc. Kết nối đường thủy với cảng và trung tâm sản xuất cũng có thể giúp giảm chi phí vận chuyển.
Dữ liệu và phối hợp quyết định khả năng nhân rộng
Một sà lan sạch không thể bù cho lịch giao nhận rối loạn. Nếu nhà sản xuất, chủ hàng, đơn vị vận tải và cảng không chia sẻ thông tin về hàng sẵn sàng, container rỗng và lịch phương tiện, một khâu trễ có thể khiến lô hàng lỡ chuyến, phát sinh chi phí và tăng khí thải. Vì vậy, kết nối dữ liệu cần được xem là phần cốt lõi của logistics xanh, không phải hạng mục phụ sau khi mua phương tiện. Các bên đề xuất thí điểm kết nối dữ liệu container lạnh từ Đồng bằng sông Cửu Long đến Cái Mép - Thị Vải để chủ động hơn trong kế hoạch giao nhận. Mô hình sà lan điện được thiết kế để có thể mở rộng sang khu vực khác và điều chỉnh theo từng chuỗi cung ứng. Việc nhân rộng nên dựa trên số liệu về phát thải, năng lượng, chi phí trên đơn vị hàng, giao hàng đúng hạn và tổn thất; kết quả thí điểm sẽ giúp chọn giải pháp phù hợp. Làm tốt điều đó sẽ củng cố sức cạnh tranh của chuỗi cung ứng Việt Nam trong bối cảnh yêu cầu xanh và minh bạch ngày càng rõ.
