Rà soát để làm rõ con số
Giáo viên nước ngoài tại cơ sở giáo dục ngoài công lập là lao động nước ngoài được tuyển dụng để giảng dạy tại trường học, trung tâm hoặc chi nhánh tư thục và phải đáp ứng các yêu cầu về giấy phép lao động theo quy định. Sở GD-ĐT TP.HCM yêu cầu 194 cơ sở rà soát nhân sự giảng dạy nước ngoài và giải trình bằng văn bản khi số liệu đơn vị báo cáo không khớp với số được Sở Nội vụ cấp phép. Động thái này xuất phát từ đợt phối hợp rà soát danh sách lao động nước ngoài được cấp phép trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo tại thành phố. Mục tiêu là tăng hiệu quả quản lý việc tuyển dụng và sử dụng giáo viên nước ngoài, chứ không chỉ điều chỉnh một bảng thống kê. Điều đáng lưu ý là chênh lệch xuất hiện theo cả hai chiều: có nơi báo cáo nhiều hơn số được cấp phép, nhưng cũng có nơi báo cáo ít hơn. Vì vậy, không thể mặc định mọi sai lệch đều đồng nghĩa với cùng một kiểu vi phạm.
Chênh lệch lớn ở cả hai chiều
Một trường quốc tế tại Bình Dương báo cáo có 26 giáo viên nước ngoài, trong khi số được cấp phép là 6. Khoảng cách 20 người đủ lớn để cần giải thích rõ: đó là nhân sự đã nghỉ việc, hồ sơ đang cập nhật hay người đang giảng dạy nhưng chưa có giấy phép phù hợp? Câu trả lời phải dựa trên hồ sơ, không thể suy đoán từ con số tổng.
Ở chiều ngược lại, Trung tâm ngoại ngữ Học Thông Minh báo cáo 1 giáo viên nước ngoài nhưng số được cấp phép là 56, lệch 55 người. Những giấy phép đó có thể liên quan đến phạm vi nhân sự khác với con số đơn vị khai báo, song nguồn thông tin hiện có chưa xác định nguyên nhân. Các ví dụ khác cũng cho thấy cả hai dạng bất nhất: một số đơn vị báo cáo có giáo viên nhưng danh sách ghi nhận không có giấy phép; trong khi một số trường lại báo cáo ít hơn số được cấp phép. Chính vì thế, yêu cầu giải trình kèm minh chứng là bước cần thiết để phân biệt sai sót dữ liệu với vấn đề tuân thủ.
Giấy phép gắn với quyền lợi người học và người lao động
Với phụ huynh và học viên, điều cần quan tâm không chỉ là giáo viên mang quốc tịch nào, mà còn là cơ sở có thể xác nhận người đứng lớp được tuyển dụng đúng quy định và có chuyên môn phù hợp hay không. Riêng các trung tâm giáo dục kỹ năng sống được lưu ý bảo đảm giáo viên đáp ứng tiêu chuẩn trình độ theo quy định; đơn vị cũng phải ký hợp đồng lao động và thực hiện chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người lao động.
Giấy phép giáo viên không nên bị xem như thủ tục hành chính tách rời hoạt động giảng dạy. Nội dung giấy phép cần phù hợp với nơi làm việc, vị trí công việc và thời hạn làm việc; tuyển dụng lao động nước ngoài phải tuân thủ quy định hiện hành. Khi dữ liệu không khớp, phụ huynh có lý do để yêu cầu cơ sở minh bạch về đội ngũ, còn giáo viên có quyền được bảo đảm hợp đồng và chế độ lao động. Đây là lợi ích thiết thực của một cuộc rà soát nghiêm túc.
Giải trình phải đi kèm bằng chứng
Các cơ sở nằm trong danh sách phải gửi giải trình bằng văn bản, kèm tài liệu chứng minh, đến bộ phận quản lý cơ sở giáo dục ngoài công lập thuộc Sở GD-ĐT TP.HCM trước ngày 15/11. Hạn chót này biến yêu cầu rà soát thành trách nhiệm cụ thể: mỗi đơn vị cần đối chiếu nhân sự đang giảng dạy với giấy phép, hợp đồng và tình trạng làm việc thực tế, thay vì chỉ nộp lại một con số tổng.
Kết quả kiểm tra sẽ có ý nghĩa khi cơ quan quản lý làm rõ được nguồn gốc chênh lệch và yêu cầu khắc phục nếu phát hiện thiếu sót. Với các trường, trung tâm, minh bạch hồ sơ là cách bảo vệ uy tín và niềm tin của người học. Với phụ huynh, đây là lời nhắc nên quan tâm đến điều kiện tuyển dụng và tư cách giảng dạy, không chỉ quảng bá về đội ngũ quốc tế. Rà soát 194 cơ sở là bước cần thiết; giá trị cuối cùng nằm ở việc mỗi sai lệch được giải thích thuyết phục và xử lý đúng quy định.
