Giá tăng mạnh khi châu Âu bước vào mùa đông
Giá khí đốt châu Âu là mức giá giao dịch khí tự nhiên trên thị trường khu vực, chịu ảnh hưởng trực tiếp từ lượng dự trữ, khả năng nhập khẩu và nhu cầu sưởi ấm khi mùa đông đến. Hiện giá đang tăng vọt đúng lúc những yếu tố bảo đảm nguồn cung của châu Âu cùng suy yếu, khiến nguy cơ thiếu hụt không còn là cảnh báo xa vời. Giá hợp đồng khí đốt chuẩn tại châu Âu tăng liên tiếp, chạm mức cao nhất kể từ mùa thu năm 2022 và được ghi nhận là đỉnh bốn năm trước mùa đông. Đà tăng diễn ra trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông làm gián đoạn dòng năng lượng, còn lượng dự trữ khí đốt thấp hơn thường lệ. Đây là tổ hợp đáng lo: thị trường phải trả giá cao hơn cho nguồn hàng thay thế trong khi thời gian bổ sung kho dự trữ ngày càng ngắn. Vì vậy, biến động lần này không chỉ phản ánh tâm lý thị trường mà còn phơi bày sự mong manh của an ninh năng lượng châu Âu.
Kho dự trữ thấp khiến biên an toàn mỏng đi
Dữ liệu cuối tháng 10 cho thấy các kho khí đốt của Liên minh châu Âu chỉ đạt khoảng 75% sức chứa, thấp hơn mức gần 83% cùng kỳ năm trước và thấp hơn khoảng 15 điểm phần trăm so với trung bình năm năm. Một thống kê khác ghi nhận tỷ lệ ở mức 74,62%, cũng thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 86% của cùng thời điểm trong năm năm qua. Hai mốc đo khác nhau nhưng cùng chỉ về một vấn đề: châu Âu bước vào mùa sưởi ấm với lớp đệm dự phòng mỏng. Quy định của EU đặt mục tiêu dự trữ đạt 90% trong giai đoạn từ đầu tháng 10 đến đầu tháng 12, có biên linh hoạt khi gặp khó khăn. Tuy nhiên, mục tiêu trên giấy không thể thay thế lượng khí chưa nhập được. Nếu thời tiết lạnh hơn dự báo hoặc nguồn hàng tiếp tục chậm trễ, kho dự trữ thấp sẽ khiến thị trường phản ứng mạnh hơn với từng cú sốc và người tiêu dùng khó tránh hóa đơn nhiên liệu tăng.
LNG từ Qatar chưa trở lại, cạnh tranh nguồn hàng gay gắt
Điểm nghẽn lớn nằm ở nguồn cung LNG. Trong mùa hè, EU không nhận được LNG từ Qatar; các chuyến hàng của nước này đã sụt giảm mạnh trong bảy tháng qua do khủng hoảng khu vực. Qatar từng là một trong những nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới, nên sự vắng mặt của nguồn hàng này tạo khoảng trống khó bù đắp nhanh chóng. Châu Âu ngày càng phụ thuộc vào khí đốt Mỹ, hiện chiếm khoảng 30% tổng lượng khí cung cấp cho khu vực. Nhưng LNG không thể được chuyển hướng chỉ bằng quyết định chính trị. Châu Âu phải cạnh tranh với các khách hàng châu Á để giành nguồn hàng trên thị trường giao ngay; nếu tàu LNG không thể qua eo biển Hormuz, sức ép tăng giá còn có thể kéo dài. Đây là lý do nguy cơ thiếu hụt đáng ngại hơn bản thân một phiên tăng giá: các lựa chọn thay thế cũng chịu rủi ro địa chính trị và cạnh tranh. Những cuộc thảo luận về hợp tác LNG dài hạn với Canada có thể giúp đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, nhưng chưa giải quyết được khoảng trống trước mùa đông này.
Nguy cơ khủng hoảng năng lượng mới chạm tới hộ gia đình
Ủy viên năng lượng EU Dan Jørgensen cảnh báo châu Âu đang đối mặt với một khủng hoảng năng lượng mới. Tác động sẽ không dừng ở thị trường: hóa đơn nhiên liệu được dự báo tăng mạnh, gây khó khăn cho các hộ gia đình và nền kinh tế trong mùa đông. Khi giá đầu vào leo thang, doanh nghiệp sử dụng nhiều năng lượng cũng chịu áp lực, làm rủi ro lan từ hóa đơn sưởi ấm sang chi phí sản xuất và vận tải. Ủy ban châu Âu còn cảnh báo tình trạng thiếu dầu diesel toàn cầu có thể kéo dài đến năm 2027, tạo thêm sức ép lên giá năng lượng. Trong ngắn hạn, diễn biến nguồn LNG và khả năng lưu thông qua các tuyến hàng hải then chốt sẽ quyết định mức độ căng thẳng. Về lâu dài, đa dạng hóa nhà cung cấp và hợp tác nhập khẩu có thể giảm lệ thuộc, nhưng châu Âu cần hành động trước khi khủng hoảng bộc lộ trọn vẹn. Giá tăng đã là tín hiệu cảnh báo; dự trữ thấp và LNG chưa phục hồi mới là lý do khiến mùa đông này đáng lo.
