Mặt bằng gần đủ nhưng công trường chưa theo kịp
Cao tốc Bảo Lộc – Liên Khương là tuyến đường bộ kết nối Bảo Lộc với Liên Khương, được kỳ vọng rút ngắn hành trình và giảm áp lực giao thông trên Quốc lộ 20. Nhưng dự án đang bộc lộ một nghịch lý khó chấp nhận: mặt bằng đã bàn giao phần lớn mà thi công vẫn ì ạch. Đến nay, khoảng 94% diện tích cần giải phóng mặt bằng đã được giao cho nhà đầu tư; thế nhưng, kiểm tra thực tế ngày 29/10/2026 cho thấy tiến độ tại công trường còn rất chậm. Tỉnh Lâm Đồng ngày 1/11 yêu cầu chấn chỉnh, phê bình nghiêm túc và đẩy nhanh triển khai. Vấn đề không còn nằm trọn vẹn ở khâu bàn giao đất: với phần mặt bằng sẵn có, năng lực tổ chức, huy động máy móc và nhân lực của nhà đầu tư cùng nhà thầu đang trở thành phép thử then chốt.
Khoảng cách ấy đáng lưu tâm vì tuyến đường được kỳ vọng rút thời gian đi lại giữa hai địa phương từ khoảng sáu giờ xuống còn ba giờ, đồng thời hỗ trợ vận chuyển hàng hóa và giảm tải Quốc lộ 20. Lợi ích đó chỉ thành hiện thực khi tiến độ trên công trường chuyển biến rõ rệt; tỷ lệ mặt bằng cao tự nó không bảo đảm công trình sẽ tăng tốc.
Chỉ đạo tăng tốc cần được đo bằng sản lượng
Sau đợt kiểm tra, UBND tỉnh yêu cầu nhà đầu tư huy động đầy đủ tài chính, nhân lực, máy móc và vật liệu, tổ chức thi công đồng loạt, bổ sung các mũi thi công và tăng cường làm việc “3 ca, 4 kíp”. Mục tiêu là đến cuối năm 2026, khối lượng thực hiện tăng thêm 30% so với kế hoạch. Đây là mốc đủ cụ thể để phân biệt chuyển động thực chất với lời hứa tăng tốc. Tỉnh cũng yêu cầu lập lại kế hoạch theo từng hạng mục, tuần và tháng; nhà thầu không đáp ứng năng lực hoặc tiến độ có thể bị điều chuyển, bổ sung hoặc thay thế.
Bối cảnh kiểm tra khiến yêu cầu này có cơ sở: tại các nút giao Liên Hiệp và Phú Hội, một số phương tiện dù đã bố trí nhưng chỉ vài chiếc hoạt động; tại các vị trí cầu được kiểm tra, khối lượng có chuyển biến nhưng chưa đi kèm việc bổ sung đủ nhân lực, thiết bị. Vì vậy, đánh giá tiến độ cao tốc Lâm Đồng nên dựa trên sản lượng hoàn thành và nguồn lực thực sự tại từng mũi, thay vì chỉ đếm máy móc có mặt trên công trường.
Giám sát thường xuyên, không để chậm kéo dài
Lâm Đồng đã thành lập tổ giám sát thường xuyên để chấn chỉnh tình trạng thi công chậm và thiếu máy móc, thiết bị. Tổ gồm đại diện các cơ quan chuyên môn, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1, Văn phòng UBND tỉnh cùng chính quyền địa phương nơi tuyến đi qua; nhiệm vụ là kiểm tra thực tế định kỳ ba ngày một lần. Tổ sẽ xem xét nhân lực, máy móc, tổ chức thi công, khối lượng thực hiện, tiến độ so với kế hoạch và khả năng giải ngân, sau đó báo cáo trực tiếp Chủ tịch UBND tỉnh.
Cơ chế kiểm tra dày có thể tạo áp lực cần thiết, nhưng giá trị của nó nằm ở việc xử lý được điểm nghẽn, không phải ở số lần đi kiểm tra. Nếu phát hiện thiếu thiết bị mà không buộc đơn vị bổ sung, hoặc ghi nhận chậm trễ mà không gắn trách nhiệm với thời hạn khắc phục, công trường vẫn có thể tiếp tục trầm lắng. Theo yêu cầu của tỉnh, sản lượng thực tế cần được kiểm đếm hằng tuần và những đơn vị chậm tiến độ phải được báo cáo để xem xét xử lý.
Phần mặt bằng còn vướng vẫn phải giải quyết
Con số 94% không đồng nghĩa giải phóng mặt bằng cao tốc đã hoàn tất. Tại xã Di Linh, địa phương vừa cưỡng chế thu hồi đất của bốn hộ để phục vụ dự án; tổng diện tích là 6.312,9 m², thuộc địa bàn các xã Liên Đầm và Tân Châu cũ. Việc cưỡng chế nhằm xử lý phần mặt bằng còn vướng và tạo điều kiện thi công trên địa bàn. Đây là phần việc cụ thể cần khép lại, nhưng không nên để nó trở thành lời giải thích chung cho tình trạng chậm trên những đoạn đã có mặt bằng.
Dự án dự kiến thông xe kỹ thuật vào quý III/2028, hoàn thành và đưa vào khai thác trong quý IV/2028. Mốc đó sẽ đáng tin hơn nếu mục tiêu tăng 30% khối lượng vào cuối năm 2026 được theo dõi bằng số liệu công khai, kiểm đếm đều đặn và biện pháp xử lý nhà thầu chậm. Kết luận cần rõ ràng: bàn giao đất là điều kiện cần, không phải bằng chứng của tiến độ. Lâm Đồng đã tăng giám sát; giờ nhà đầu tư phải chứng minh bằng máy móc hoạt động, nhân lực đủ và sản lượng tăng.
