Từ hạ tầng riêng lẻ đến mạng lưới logistics
Hệ sinh thái logistics là mạng lưới phối hợp vận tải, kho bãi, dữ liệu và dịch vụ thương mại để đưa hàng hóa từ nơi sản xuất đến các cửa ngõ xuất nhập khẩu hiệu quả hơn. Đây là cách nhìn Đồng Nai cần theo đuổi khi sân bay Long Thành chuẩn bị khai thác. Tại Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII, diễn ra sáng 22/10/2026, Giám đốc Sở Công Thương Vũ Ngọc Long trình bày đề xuất phát triển hệ sinh thái logistics gắn với sân bay. Thông điệp đáng chú ý không phải là xây thêm từng tuyến đường, kho hay cảng một cách rời rạc, mà là tổ chức chúng thành mạng lưới có khả năng phục vụ chung. Trong chín tháng đầu năm, sản xuất công nghiệp của thành phố tăng khoảng 12,5%; doanh thu vận tải, kho bãi và dịch vụ hỗ trợ tăng 20,50% so với cùng kỳ. Nguồn hàng và nhu cầu dịch vụ đã hiện hữu, nên việc kết nối cần đi trước.
Long Thành là hạt nhân, nhưng không thể hoạt động đơn độc
Sân bay Long Thành được định hướng làm đầu mối logistics hàng không của vùng Đông Nam Bộ, với công suất giai đoạn một thiết kế cho 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Năng lực ấy mở cơ hội cho linh kiện điện tử, sản phẩm công nghệ cao, dược phẩm, hàng lạnh và thương mại điện tử xuyên biên giới—những nhóm hàng coi trọng tốc độ và điều kiện bảo quản. Nhưng sân bay không thể tự tạo ra một chuỗi vận tải hoàn chỉnh. Hàng hóa phải đi từ các khu công nghiệp tới điểm gom, kho vệ tinh, cảng cạn rồi mới tiếp cận sân bay hoặc cảng biển. Đồng Nai đề xuất mô hình “một hạt nhân - nhiều vệ tinh - kết nối đa phương thức”: Long Thành làm đầu mối hàng không; khu công nghiệp tạo nguồn hàng; cảng Phước An và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải nối mạng lưới với vận tải biển. Giá trị của sân bay vì thế phụ thuộc vào chất lượng kết nối phía sau nó.
Không chỉ làm đường: tổ chức hành lang vận tải
Chuyển từ tư duy “làm đường” sang tổ chức hành lang logistics không có nghĩa là xem nhẹ đường bộ; đó là cách tránh để đường bộ gánh gần như toàn bộ việc vận chuyển. Đồng Nai xác định kết nối giữa khu sản xuất với sân bay, cảng biển và cảng cạn còn thiếu đồng bộ, trong khi kho bãi và dịch vụ giá trị gia tăng phân tán, thông tin giữa các đầu mối chưa liên thông đầy đủ. Hướng đi được nêu là hoàn thiện kết nối đa phương thức, tăng vận tải thủy bằng sà lan container và nghiên cứu kết nối đường sắt chở hàng theo quy hoạch. Thành phố cũng đưa ra định hướng kêu gọi đầu tư các trung tâm logistics phía đông bắc và phía nam sân bay, cùng tổng kho trung chuyển miền Đông; các dự án cần được rà soát về quy hoạch, đất đai, tính khả thi và phân kỳ đầu tư. Đây là điểm then chốt: xây kho trước khi xác định luồng hàng có thể tạo thêm công trình nhưng chưa chắc tạo ra một hành lang vận tải hữu dụng.
Sức cạnh tranh xuất khẩu phụ thuộc vào phối hợp vùng
Tại hội nghị, Đồng Nai đề xuất sáu nhóm giải pháp để phát triển hệ sinh thái logistics gắn với Long Thành. Trong những nội dung được nêu rõ có tổ chức không gian theo mô hình hạt nhân - vệ tinh, hoàn thiện kết nối đa phương thức và xây dựng cơ chế điều phối liên vùng cùng bộ chỉ tiêu đo lường hiệu quả logistics. Trước mắt, thành phố ưu tiên chuẩn bị nguồn hàng, quỹ đất và điều kiện khai thác, rồi mở rộng mạng lưới theo tiến độ vận hành sân bay và các công trình kết nối. Đây là lựa chọn hợp lý: một hành lang logistics khu vực chỉ có ý nghĩa khi doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các địa phương phối hợp gom nguồn hàng từ Đông Nam Bộ, Tây Nguyên đến Đồng bằng sông Cửu Long, với dịch vụ trọn gói và minh bạch. Nếu đo được thời gian giao hàng, chi phí và chất lượng dịch vụ, Đồng Nai mới biết mạng lưới có thực sự nâng sức cạnh tranh xuất khẩu hay chỉ làm tăng số lượng công trình.
