Một lần tầm soát làm thay đổi hướng đi
Tầm soát tim miễn phí là hoạt động thăm khám và kiểm tra tim mạch không thu phí nhằm nhận diện sớm bất thường, kể cả khi trẻ chưa có triệu chứng rõ ràng và vẫn sinh hoạt bình thường. Câu chuyện của N.V.Q., học sinh lớp 7 Trường THCS Ba Tri, cho thấy vì sao cơ hội kiểm tra như vậy có thể tạo khác biệt lớn. Em vẫn đi học, chơi bóng đá, đạp xe như bạn bè; đôi lúc mệt sau khi chạy nhảy, gia đình nghĩ em chỉ vận động quá sức. Tháng 9/2026, trong chương trình “Cho em trái tim khỏe mạnh” do Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ tổ chức tại địa phương, bác sĩ thăm khám và siêu âm, phát hiện em mắc thông liên nhĩ với lỗ thông khoảng 20 mm. Đây là lời nhắc rõ ràng: vẻ ngoài khỏe mạnh không đủ để loại trừ bệnh tim bẩm sinh.
Bệnh có thể âm thầm, nhưng hậu quả không nên xem nhẹ
Thông liên nhĩ là tình trạng có lỗ thông bất thường giữa hai buồng nhĩ của tim. Theo bác sĩ Nguyễn Mạnh Cường, Phó khoa Nội tổng hợp tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, không phải trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh nào cũng tím tái, khó thở hoặc thường xuyên mắc bệnh hô hấp; một số em chỉ thấy mệt khi gắng sức. Bởi vậy, chờ đến khi dấu hiệu trở nên dễ nhận thấy mới đưa trẻ đi khám là cách tiếp cận nhiều rủi ro. Với lỗ thông lớn, bệnh có thể làm tim phải quá tải, buồng tim giãn, gây rối loạn nhịp và tăng nguy cơ biến chứng lâu dài. Tầm soát không thay thế đánh giá chuyên môn hay đồng nghĩa mọi trẻ đều cần điều trị, nhưng có thể giúp bác sĩ phát hiện bất thường, xác định mức độ và tư vấn bước tiếp theo trước khi sức khỏe bị ảnh hưởng rõ.
Phát hiện phải đi cùng khả năng tiếp cận điều trị
Với gia đình Q., kết quả tầm soát đem đến cả cú sốc lẫn nỗi lo về chi phí. Gia đình có hoàn cảnh khó khăn, trong khi điều trị bệnh tim vượt quá khả năng xoay xở. Vì thế, giá trị của chương trình không dừng ở phát hiện tim bẩm sinh: bệnh viện kết nối hỗ trợ từ Quỹ Từ thiện bệnh nhân nghèo đột quỵ khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và các nhà hảo tâm, giúp em được đánh giá chuyên môn và tiếp cận điều trị. Sau đó, bác sĩ chỉ định bít lỗ thông liên nhĩ bằng dụng cụ qua da. Phương pháp dùng ống thông đưa dụng cụ đến vị trí lỗ thông, ít xâm lấn hơn phẫu thuật mở tim; ca can thiệp thuận lợi trong khoảng 30 phút. Kết quả này cho thấy phát hiện sớm chỉ thật sự có ý nghĩa khi trẻ được kết nối tới chăm sóc phù hợp và rào cản tiếp cận được tháo gỡ.
Cơ hội trở lại trường và theo đuổi ước mơ
Điều trị mở ra cho Q. cơ hội bảo vệ sức khỏe lâu dài, tiếp tục đến trường, vui chơi và lớn lên khỏe mạnh như bạn bè. Với một học sinh lớp 7, đó không chỉ là kết quả của một ca can thiệp mà còn là cơ hội để việc học và những ước mơ phía trước không bị bệnh tật âm thầm cản trở. Trường hợp này không có nghĩa mọi trẻ cần siêu âm hoặc can thiệp giống nhau; quyết định phải dựa trên thăm khám và đánh giá của bác sĩ. Nhưng khi trẻ thường mệt lúc gắng sức hoặc có dấu hiệu khiến gia đình băn khoăn, nên đưa em đến cơ sở y tế để được tư vấn. Tầm soát tim miễn phí có thể mở đầu hành trình ấy, còn theo dõi và điều trị đúng chỉ định giúp biến phát hiện thành cơ hội sống khỏe. Phát hiện sớm không bảo đảm mọi vấn đề biến mất, nhưng có thể giúp trẻ được chăm sóc trước khi biến chứng thu hẹp con đường phía trước.
