Quy mô lớn, bài toán không chỉ là số trường
Trường học sau sáp nhập là mô hình gom nhiều cơ sở giáo dục thành một đơn vị quản lý chung, thường vẫn duy trì các phân hiệu và điểm trường để học sinh tiếp tục học gần nơi cư trú. Với phường Nha Trang, bài toán hiện nay không chỉ là có nên tách trường học hay không, mà còn là làm sao giữ hoạt động ổn định trong khi khắc phục áp lực quản trị và chênh lệch điều kiện giữa các cơ sở.
Ngày 28-10, lãnh đạo UBND phường cho biết địa phương đã gửi UBND tỉnh Khánh Hòa và Sở Giáo dục và Đào tạo báo cáo rà soát, đánh giá mô hình các cơ sở giáo dục công lập quy mô lớn trên địa bàn. Quy mô trường học sau sắp xếp rất đáng kể: 13 trường tiểu học hợp thành một trường với 287 lớp, hơn 10.500 học sinh; bảy trường THCS hợp thành một trường với 205 lớp, gần 8.800 học sinh. Trường mầm non có 3.016 trẻ, một trường chính, 11 phân hiệu và 14 điểm trường. Những con số ấy lý giải vì sao việc đổi mô hình cần được cân nhắc như một quyết định tổ chức, không phải thao tác hành chính đơn giản.
Vì sao giữ nguyên đến hết năm học?
Phường chọn duy trì mô hình của ba trường đến hết năm học 2026–2027, với lý do bảo đảm tính liên tục trong chăm sóc, nuôi dưỡng và dạy học, đồng thời giữ ổn định đội ngũ và quyền lợi của trẻ em, học sinh. Đây là lựa chọn thận trọng: điều chỉnh trường lớp giữa năm có thể kéo theo thay đổi đầu mối quản lý và vận hành, trong khi học sinh cần một nhịp học tập nhất quán. Tuy vậy, chờ đợi chỉ có ý nghĩa nếu thời gian này được dùng để sửa những bất cập đã được nhận diện, chứ không biến thành lý do trì hoãn.
Theo đánh giá của UBND phường, phạm vi quản lý mở rộng và nhiều phân hiệu tạo áp lực điều hành cho hiệu trưởng, đặc biệt ở bậc mầm non với nhiều điểm trường. Hiệu phó phải kiêm nhiệm, Tổng phụ trách Đội quá tải, còn hồ sơ nhân sự, tài sản, thu chi và bán trú vượt sức đáp ứng của nhân sự kế toán, văn thư hiện có. Cấp THCS còn thiếu giáo viên ở một số môn và phải tạm thời bổ sung bằng hợp đồng lao động. Những khó khăn này không tự biến mất khi kết thúc năm học; chúng cần được theo dõi bằng kết quả cụ thể.
Tách trường hay tổ chức lại điểm trường?
Tách trường học không phải lựa chọn duy nhất để giảm tải. Một hướng khác là làm rõ quyền hạn giữa trường chính và phân hiệu, đồng thời rà soát cách bố trí điểm trường để giảm đầu mối vận hành mà không gây xáo trộn không cần thiết cho học sinh. Phường dự kiến tổ chức quản trị theo hai tầng: trường chính điều phối chiến lược, chuyên môn, nguồn lực và kiểm soát; phân hiệu chịu trách nhiệm vận hành thường xuyên tại cơ sở. Mỗi phân hiệu cũng cần có người phụ trách, người thay thế và quy trình báo cáo, xử lý sự cố được phân công bằng văn bản.
Cân nhắc này quan trọng bởi điều kiện giữa các cơ sở chưa đồng đều, trong đó có phòng học và bếp ăn xuống cấp. Nếu chỉ thay tên gọi hoặc sơ đồ tổ chức mà không cải thiện an toàn, thiết bị và nhân lực, lợi ích với người học sẽ rất hạn chế. Phường cho biết sẽ ưu tiên nâng cấp cơ sở vật chất, thiết bị ở các phân hiệu, hướng tới giảm số điểm trường và tinh gọn quản trị. Việc chọn phương án vì thế nên dựa trên nhu cầu học sinh, năng lực từng cơ sở và khả năng duy trì chất lượng, thay vì chỉ nhìn vào con số đơn vị sau sáp nhập.
Chờ đánh giá, nhưng phải có tiêu chí rõ
Sau khi kết thúc năm học 2026–2027 và có một năm vận hành thực tế, UBND phường dự kiến tổng kết, đánh giá toàn diện rồi báo cáo cụ thể để UBND tỉnh xem xét. Khoảng thời gian này có thể giúp địa phương phân biệt vấn đề nào nằm ở quy mô quản lý, vấn đề nào xuất phát từ thiếu giáo viên hoặc cơ sở vật chất yếu. Nhưng việc chờ đợi chỉ thuyết phục nếu quá trình rà soát có tiêu chí và tiến độ rõ, nhất là với các nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến học sinh.
Ưu tiên trước mắt cần là phân loại rủi ro tại từng cơ sở, tập trung vào phòng học xuống cấp, bếp ăn, lối thoát hiểm, phòng cháy chữa cháy, vệ sinh và y tế học đường; đồng thời xác định thời hạn, kinh phí và đơn vị chịu trách nhiệm. Chưa đề xuất tách trường lúc này có thể là quyết định hợp lý để tránh xáo trộn giữa năm học, nhưng không nên được hiểu là bằng lòng với mô hình hiện tại. Kết luận sau cùng cần trả lời được câu hỏi cốt lõi: cách tổ chức nào giúp mỗi học sinh được học an toàn, liên tục và có đủ điều kiện?
