Chăm sóc xương khớp là việc phối hợp nhiều thói quen
Chăm sóc xương khớp là sự kết hợp giữa dinh dưỡng cân đối, vận động phù hợp và tư thế sinh hoạt lành mạnh nhằm hỗ trợ xương, cơ và khớp trong các hoạt động hằng ngày. Vì thế, xem viên canxi như lời giải duy nhất là cách tiếp cận thiếu sót: hệ vận động cần nhiều dưỡng chất xương khớp, đồng thời chịu ảnh hưởng rõ rệt từ lối sống ít vận động và tư thế không phù hợp. Theo PGS.TS.BS Nguyễn Văn Hùng, bệnh cơ xương khớp có thể gặp ở nhiều lứa tuổi, kể cả trẻ em và người trẻ. Đợi đến khi đau nhức mới thay đổi thói quen cũng là lựa chọn đáng tiếc; bảo vệ xương khớp nên bắt đầu sớm, bằng những điều chỉnh có thể duy trì mỗi ngày.
Điều đó không có nghĩa mọi bệnh lý đều phòng tránh được chỉ bằng lối sống. Nhưng ăn uống thiếu cân đối, ngồi lâu và ít hoạt động là những yếu tố có thể chủ động cải thiện. Cách nhìn thực tế này giúp tránh hai thái cực: trông chờ vào một loại viên uống hoặc cho rằng thói quen hằng ngày chẳng tạo khác biệt.
Ăn đa dạng thay vì tự ý bổ sung canxi
Bổ sung canxi có thể cần thiết khi có nhu cầu thực tế, nhưng tự mua uống theo suy nghĩ “càng nhiều càng tốt” không phải chiến lược chăm sóc xương khớp an toàn. Canxi chỉ là một phần trong nền tảng dinh dưỡng: vitamin D, magiê, phốt pho, protein, vitamin C, kẽm và đồng cũng góp phần vào cấu trúc xương, hoạt động của cơ và quá trình hình thành collagen trong mô liên kết.
Ưu tiên bữa ăn đa dạng, kết hợp nhiều nhóm thực phẩm là điểm khởi đầu hợp lý hơn việc tập trung vào một vi chất. Nếu cân nhắc viên uống canxi, vitamin D hay chế phẩm khác, hãy dựa vào nguy cơ thiếu hụt và trao đổi với nhân viên y tế. Kiểm soát cân nặng cũng thuộc về chăm sóc dinh dưỡng: cân nặng dư thừa làm tăng tải trọng lên khớp gối và khớp háng. Nói cách khác, chất lượng bữa ăn và cách dùng thực phẩm bổ sung cần đi cùng nhau, chứ không nên thay thế lẫn nhau.
Vận động thường xuyên, nhưng chọn bài phù hợp
Vận động thường xuyên giúp tăng sức mạnh cơ, hỗ trợ độ ổn định của khớp và duy trì khả năng vận động. Tuy nhiên, không có một bài tập phù hợp với tất cả. Tuổi tác, thể trạng, bệnh nền và nguy cơ gãy xương đều cần được tính đến trước khi bắt đầu chương trình mới.
Người bị loãng xương nặng, từng gãy đốt sống hoặc có nguy cơ té ngã cao nên thận trọng với bài tập va chạm mạnh, động tác xoắn vặn hay hoạt động dễ gây ngã. Với người đã mắc bệnh cơ xương khớp, hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia phục hồi chức năng là bước khôn ngoan hơn bắt chước một phương pháp truyền miệng. Mục tiêu không phải tập thật nặng, mà là duy trì hoạt động phù hợp và đều đặn, tránh quá sức rồi phải ngừng vì chấn thương.
Tư thế và nếp sống cũng là một phần của bảo vệ xương khớp
Ngồi lâu trước máy tính hoặc cúi nhìn điện thoại có thể khiến cơ cổ, vai và lưng căng kéo kéo dài, dẫn đến đau mỏi, cứng và hạn chế vận động. Thay vì chờ hết ngày làm việc mới đứng dậy, hãy chủ động đổi tư thế, đứng lên và thư giãn sau những khoảng thời gian ngồi lâu. Bố trí bàn ghế, màn hình và vị trí làm việc hợp lý cũng giúp giảm áp lực không cần thiết lên cột sống.
Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia là những điều chỉnh đáng lưu ý bên cạnh việc chăm chút dưỡng chất. Hút thuốc có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành và duy trì xương; uống nhiều rượu bia làm tăng nguy cơ té ngã, chấn thương và gãy xương. Kết luận nên nhớ rất rõ: viên bổ sung không thể bù cho nếp sống thiếu vận động, bữa ăn đơn điệu hay tư thế bất lợi. Chọn thực phẩm đa dạng, vận động vừa sức và thường xuyên đổi tư thế là nền tảng thiết thực để chăm sóc hệ vận động từ sớm.
