Kinh tế xanh trở thành trọng tâm hợp tác
Hợp tác kinh tế xanh Việt Nam–EU là nỗ lực kết nối chính sách, đầu tư và năng lực doanh nghiệp để thúc đẩy sản xuất bền vững, chuyển dịch năng lượng và hình thành chuỗi giá trị mới. Chiều 4/11 tại Hà Nội, Bộ Công Thương phối hợp với Phái đoàn EU tại Việt Nam, Hội đồng Kinh doanh EU–ASEAN và EuroCham tổ chức Diễn đàn Hợp tác Kinh tế và Thương mại Việt Nam–EU lần thứ 9, với chủ đề “Định hình tương lai kinh tế xanh và chuỗi giá trị mới”. Đây không chỉ là một cuộc gặp ngoại giao kinh tế: diễn đàn đặt ra câu hỏi thiết thực về cách hai bên chuyển quan hệ đối tác thành năng lực sản xuất và hợp tác lâu dài. Việc khẳng định tầm nhìn Đối tác Chiến lược toàn diện cần được đo bằng kết quả cụ thể, thay vì chỉ dừng ở tuyên bố chung.
Áp lực cạnh tranh khiến chuỗi cung ứng phải đổi hướng
Thời điểm tổ chức diễn đàn có ý nghĩa vì doanh nghiệp hai bên đang chịu sức ép nâng sức cạnh tranh, khả năng chống chịu và thích ứng trước những biến động của thị trường quốc tế. Đồng thời, chuyển dịch toàn cầu sang tăng trưởng xanh và phát triển bền vững đi kèm với tái cấu trúc chuỗi cung ứng đang tạo ra yêu cầu mới, nhưng cũng mở cơ hội để Việt Nam và EU phát triển chuỗi giá trị mới cùng mô hình hợp tác khác biệt. Theo tôi, điểm cốt yếu không phải là thu hút thêm đầu tư bằng mọi giá, mà là tăng phần giá trị được tạo ra tại Việt Nam: từ công nghệ và năng lực cung ứng đến khả năng đáp ứng tiêu chuẩn xanh. Diễn đàn tạo kênh đối thoại chính sách và kết nối trực tiếp giữa cơ quan quản lý với doanh nghiệp; giá trị của kênh này sẽ nằm ở việc biến trao đổi thành quan hệ hợp tác có thể triển khai.
Trao đổi tại diễn đàn dự kiến tập trung vào công nghiệp xanh, chuyển dịch năng lượng, logistics, tài chính xanh, thuận lợi hóa thương mại và phát triển các chuỗi giá trị mới. Những lĩnh vực này gắn kết với nhau: năng lượng sạch giúp sản xuất đáp ứng yêu cầu môi trường, còn logistics và thủ tục thương mại hiệu quả giúp hàng hóa vận hành tốt hơn trong chuỗi cung ứng. Vì vậy, hợp tác Việt Nam EU chỉ tạo khác biệt khi các chủ đề được kết nối thành chương trình hành động, thay vì tồn tại như những mảng thảo luận rời rạc.
Chuyển dịch năng lượng cần đi cùng năng lực trong nước
Kinh tế xanh Việt Nam sẽ khó tiến xa nếu chuyển dịch năng lượng chỉ được hiểu là bổ sung nguồn điện mà thiếu hạ tầng, nhân lực và công nghệ. Các ưu tiên hợp tác được xác định gồm phát triển điện gió ngoài khơi; xây dựng hệ thống pin lưu trữ, tăng tính linh hoạt của hệ thống điện và mở rộng thủy điện tích năng với hỗ trợ từ EU cùng các tổ chức tài chính; đồng thời đào tạo nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và xây dựng chuỗi cung ứng công nghiệp năng lượng mới. Cách tiếp cận này đáng chú ý vì đặt nền tảng trong nước bên cạnh mục tiêu thu hút vốn và công nghệ. Nếu doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các khâu cung ứng, bảo trì và nghiên cứu, chuyển dịch năng lượng có thể trở thành động lực nâng cấp năng lực sản xuất, thay vì chỉ là một danh mục dự án.
Diễn đàn cũng có thể giúp doanh nghiệp châu Âu và Việt Nam trao đổi trực tiếp về cơ hội đầu tư, thị trường và đối tác kinh doanh. Nhưng để dòng vốn chất lượng cao gắn với giá trị gia tăng tại chỗ, điều quan trọng là môi trường thực thi chính sách minh bạch, ổn định và khả năng phối hợp giữa các bên. Đây là phép thử thực tế cho cam kết hợp tác: liệu các ưu tiên về điện, công nghệ và nhân lực có được nối thành hệ sinh thái đủ sức tạo ra chuỗi giá trị mới hay không.
Tầm nhìn chỉ có sức nặng khi tạo được kết quả
Diễn đàn lần thứ 9 khẳng định tầm nhìn Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam–EU và đặt kinh tế xanh, tái cấu trúc chuỗi giá trị cùng chuyển dịch năng lượng vào trọng tâm hợp tác. Đây là hướng đi đúng, bởi áp lực xanh hóa đang đồng thời thay đổi cách sản xuất, lựa chọn nhà cung cấp và tổ chức thương mại. Tuy nhiên, tuyên bố về tiềm năng sẽ chưa đủ nếu doanh nghiệp thiếu cơ hội tham gia thực chất, còn các ưu tiên chưa được chuyển thành phối hợp cụ thể về chính sách, công nghệ và nguồn nhân lực. Kết luận quan trọng không phải là hai bên có cùng mục tiêu hay không, mà là họ có thể cùng xây dựng năng lực để đạt mục tiêu ấy hay không. Thành công của hợp tác Việt Nam EU sẽ được quyết định bởi khả năng biến đối thoại thành đầu tư có chất lượng và giá trị gia tăng bền vững.
