Đưa kho phim công ra khỏi ngăn lưu trữ
Phát hành phim số là việc đưa tác phẩm điện ảnh đến công chúng qua các kênh trực tuyến, giúp người xem tiếp cận phim ngoài rạp và truyền hình. Với kế hoạch mới, phim Việt trên YouTube có thể trở thành một cánh cửa miễn phí tới nhiều tác phẩm do Nhà nước đầu tư.
Chiều 5-11, Cục Điện ảnh và Tổng công ty Truyền thông đa phương tiện VTC ký biên bản ghi nhớ hợp tác phát hành, phổ biến phim Việt trên không gian số. Trọng tâm trước mắt là phim nhà nước, đồng thời xây dựng nguồn phim chính thống có thông tin xuất xứ thống nhất để người xem dễ nhận diện.
Đây là bước đi đáng làm: một kho phim được đầu tư công chỉ phát huy giá trị khi khán giả có thể tìm thấy và xem thuận tiện. Nhưng đưa phim lên nền tảng không tự động tạo ra người xem; chất lượng tuyển chọn, giới thiệu và tổ chức nội dung sẽ quyết định liệu những tác phẩm này có bước ra khỏi nhóm khán giả vốn đã quan tâm hay không.
Cơ chế mới, thói quen xem mới
Trước đây, dù có nhiều phim nhà nước được sản xuất, việc phổ biến còn thiếu cơ chế cụ thể; Nghị định 189/2026/NĐ-CP tạo hành lang pháp lý để mở rộng cách phát hành. Thỏa thuận Cục Điện ảnh VTC vì thế không chỉ thêm một điểm phát phim: nó đáp ứng thực tế khán giả ngày càng dịch chuyển sang môi trường số.
Theo kế hoạch, những phim truyện đầu tiên sẽ lên YouTube từ tháng 11/2026 sau khi được Cục Điện ảnh chấp thuận, rồi mới mở rộng sang Facebook, TikTok, Zalo và các ứng dụng OTT trong nước. Việc triển khai không độc quyền; phim có quyền khai thác phù hợp còn có thể được bổ sung phụ đề hoặc thuyết minh tiếng nước ngoài.
Danh mục ưu tiên bao gồm phim về ngày lễ lớn, sự kiện chính trị, Chủ tịch Hồ Chí Minh, lịch sử cách mạng, bảo vệ Tổ quốc và chủ quyền quốc gia; phim giáo dục, thiếu nhi, thanh thiếu niên cùng tác phẩm có giá trị nghệ thuật hoặc đạt giải. Ưu tiên theo chủ đề là hợp lý, nhưng cần đi kèm cách giới thiệu hấp dẫn để nội dung không bị đóng khung như tư liệu chỉ xem theo dịp.
Miễn phí chưa đủ: cần giữ bản quyền và tìm khán giả
Lợi ích dễ thấy với người xem là có thêm cơ hội xem miễn phí các tác phẩm chính thống, còn Nhà nước có thể khai thác tốt hơn kho phim tích lũy qua nhiều thời kỳ. VTC Media hiện vận hành mạng lưới gần 200 kênh nội dung trên YouTube, Facebook và TikTok, tạo sẵn hạ tầng để phân phối và quảng bá.
Dù vậy, đưa phim lên mạng đồng nghĩa với nguy cơ sao chép, cắt xén và đăng lại trái phép. Lãnh đạo ngành văn hóa đã lưu ý hai bên cần có giải pháp kỹ thuật theo dõi việc sử dụng phim, bảo vệ bản quyền và quyền lợi của các chủ thể liên quan. Đây không phải khâu phụ: nếu bản phim bị phát tán sai lệch hoặc nguồn chính thức khó tìm, mục tiêu xây dựng một địa chỉ tin cậy sẽ suy yếu.
Thách thức thứ hai là chọn phim và tạo cách kể phù hợp với từng nền tảng. Trailer, trích đoạn, phụ đề, giao lưu với nghệ sĩ và theo dõi phản hồi khán giả đều cần được làm có chủ đích. Cục Điện ảnh cũng từng chịu áp lực xử lý việc phát hành phim sử dụng ngân sách nhà nước trên mạng; nội dung trực tuyến, kể cả phim tạo bằng AI, càng khiến quản lý phức tạp hơn.
Thành công phải được đo bằng người xem
Kế hoạch mở ra cơ hội để phim Việt đến gần công chúng hơn, nhưng số lượng nền tảng hay số phim được đăng không nên là thước đo duy nhất. Điều quan trọng là khán giả có tìm được phim, xem trọn vẹn và muốn quay lại hay không.
Cục Điện ảnh cần công bố danh mục và kênh chính thức rõ ràng; VTC cần chăm chút khâu giới thiệu, tổ chức nội dung và hỗ trợ tiếp cận trên thiết bị quen thuộc. Hai bên cũng nên định kỳ đánh giá phản hồi của từng nhóm người xem để điều chỉnh lựa chọn phim và cách phổ biến.
Nếu làm tốt, phát hành phim số sẽ biến nguồn phim công thành một phần sống động của đời sống văn hóa, thay vì chỉ là kho tác phẩm ít người biết đến. YouTube là điểm khởi đầu đáng chú ý; giữ bản quyền, chọn đúng phim và tạo trải nghiệm xem thuận tiện mới là điều quyết định dự án có thực sự chạm tới khán giả hay không.
