Vắng khách mùa thấp điểm: dấu hiệu cần đọc đúng
Hội An vắng khách là tình trạng lượng du khách thưa hơn thường lệ tại phố cổ, nhất là trong mùa mưa từ tháng 10 đến 11, khi thời tiết và trải nghiệm tại điểm đến cùng ảnh hưởng quyết định ghé thăm. Những ngày gần đây, hình ảnh phố cổ trầm lắng hơn các năm trước khiến câu hỏi về sức hút của du lịch Hội An trở nên cấp thiết. Tại cuộc họp báo ngày 23.10 về tình hình kinh tế - xã hội quý III năm 2026, bà Nguyễn Thị Thu Phương, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng, xác nhận cơ quan đã nắm thông tin về tình trạng này. Tuy vậy, một đợt thấp điểm chưa đủ để kết luận điểm đến suy giảm lâu dài: mùa vụ có thể giải thích nhịp khách, nhưng không thể thay cho việc xem xét chất lượng sản phẩm và trải nghiệm.
Tháng 10 và 11 vốn là giai đoạn khách biến động vì mưa, còn nước sông Hoài và vùng lân cận có thể dâng khi mưa lớn ở thượng nguồn, gây trở ngại cho tham quan. Chính quyền cũng lưu ý đây là đặc điểm lặp lại nhiều năm. Dù vậy, người làm dịch vụ nhận xét năm nay khách giảm rõ so với một số năm gần đây; vì thế, gọi tình trạng này là quy luật mùa vụ không nên trở thành lý do để bỏ qua những điểm yếu lâu dài.
Mưa lũ làm khách e ngại, nhưng không phải lời giải duy nhất
Theo bà Nguyễn Thị Thu Phương, nhiều tour quy mô lớn đưa khách quốc tế đến Đà Nẵng đã bị hủy; một nguyên nhân là thị trường quốc tế gắn điểm đến với mùa thiên tai, bão lũ, khiến du khách dè dặt hoặc đổi kế hoạch. Sau khi Quảng Nam và Đà Nẵng sáp nhập, tin mưa bão ở khu vực Quảng Nam trước đây thường gắn với địa danh Đà Nẵng, làm việc quảng bá thêm khó khăn. Đây là vấn đề truyền thông có thể xử lý, nhưng cần thông tin cụ thể, kịp thời về tình hình thực tế thay vì chỉ phủ nhận lo ngại.
Số vé tham quan cũng cần được đọc thận trọng: từ ngày 6.9 đến 10.10, phố cổ ghi nhận 121.402 lượt khách mua vé, gồm 110.690 khách quốc tế và 10.712 khách Việt Nam; con số này không bao quát lượng khách không mua vé và chỉ phản ánh một phần bức tranh. Vì vậy, đánh giá mùa thấp điểm Hội An cần kết hợp dữ liệu tại từng điểm tham quan, hoạt động doanh nghiệp và phản hồi của người làm dịch vụ, thay vì suy rộng từ một con số hay vài ngày vắng vẻ.
Giá cả và phố cổ thiếu trải nghiệm mới
Phản hồi của độc giả cho thấy mưa lũ không giải thích hết sự ngần ngại. Một số người cho rằng Hội An thiếu sản phẩm mới cho khách trở lại; lịch trình quen thuộc quanh đi dạo, ngắm phố, mua sắm và ăn uống có thể khiến chuyến thứ hai kém hấp dẫn. Giá dịch vụ cũng là điều được nhắc đến: một độc giả phản ánh vài quán cà phê trong hẻm có giá 50.000–60.000 đồng. Đây là phản ánh cá nhân, không đại diện toàn bộ mặt bằng giá, nhưng đủ để nhắc rằng cảm nhận về chi phí có thể ảnh hưởng lựa chọn của khách nội địa.
Một số khách chọn ở trung tâm Đà Nẵng để ăn uống, mua sắm rồi ghé Hội An trong ngày; ý kiến độc giả cũng đề nghị xem xét giá vé tham quan và tạo lý do để lưu trú lâu hơn. Vấn đề sâu hơn là thương mại hóa có nguy cơ làm trải nghiệm mất nét địa phương. Năm 2023, khu phố cổ còn hơn 3.000 cư dân, khoảng 40% chủ nhà gốc Hội An đã chuyển đi; nhà ở biến thành cửa hàng, cơ sở lưu trú cũng thu hẹp không gian sinh hoạt, thờ tự và nếp sống truyền thống. Nếu con người và nhịp sống bị đẩy ra ngoài khung cảnh, di sản dễ thành phông nền đẹp nhưng thiếu sức sống.
Muốn khách quay lại, phải tạo giá trị chứ không chỉ thêm lượt khách
Ông Nguyễn Đức Quỳnh, Phó chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, cho rằng không nên lấy riêng một giai đoạn thấp điểm để kết luận Hội An mất sức hút; nhưng những phản ánh về trải nghiệm cũng đặt ra yêu cầu đổi cách làm du lịch. Đề xuất phát triển Hoi An Art Walk, hành trình nghệ thuật, và mô hình “Hội An - Thương cảng tơ lụa thế giới” có thể giúp khách gặp nghệ nhân, tìm hiểu lịch sử giao thương và trải nghiệm nghề thủ công, thay vì chỉ đi qua các điểm quen thuộc. Giá trị của những ý tưởng này phụ thuộc vào việc chúng có hoạt động thực chất, đa dạng và gắn với cộng đồng địa phương hay không.
Cùng lúc, cần kiểm soát tiếng ồn, giao thông, hàng rong, biển hiệu và cách kinh doanh trong không gian di sản; sắp xếp việc buôn bán lấn lối đi, cho thuê xe đạp và tổ chức giao thông để chuyến tham quan dễ chịu hơn. Đích đến không nên là đẩy lượng khách lên bằng mọi giá. Như ông Quỳnh nhấn mạnh: “Đừng chỉ tìm cách đưa thêm du khách đến Hội An. Hãy tạo ra thêm những giá trị để du khách muốn ở lại lâu hơn và quay trở lại nhiều lần”.
Hội An có thể không đông trong mùa mưa, nhưng sự trầm lắng hiện nay vẫn là lời nhắc đáng nghe: thời tiết giải thích một phần, còn sức hút dài hạn phụ thuộc vào giá trị du khách nhận được và bản sắc cư dân được gìn giữ. Muốn có khách quay lại Hội An, phố cổ cần vừa minh bạch thông tin mùa vụ, vừa làm mới trải nghiệm mà không biến di sản thành dãy dịch vụ giống nhau. Thành công không chỉ nằm ở số người ghé qua, mà ở việc họ muốn ở lâu hơn, trở lại và gặp được một Hội An vẫn còn đời sống của chính mình.
