Một khuôn khổ chung, nhiều cơ quan cùng chịu điều chỉnh
Quyết định 659-QĐ/TW là văn bản quy định chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy của Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cùng các cơ quan Trung ương của năm tổ chức chính trị - xã hội. Ngày 2.11, thay mặt Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ký ban hành quyết định của Ban Chấp hành Trung ương. Phạm vi này đáng chú ý vì đặt cơ quan Mặt trận và các cơ quan Trung ương của từng tổ chức trong một khuôn khổ điều hành chung, thay vì xem cơ cấu của mỗi bên như những phần việc tách biệt. Quyết định có hiệu lực từ ngày ký, đồng thời thay thế Quyết định 304-QĐ/TW ban hành ngày 10.6.2025. Đây không chỉ là việc cập nhật sơ đồ tổ chức: điểm đáng theo dõi là cách quy định mới làm rõ quan hệ công tác, trách nhiệm và ranh giới nhiệm vụ trong toàn hệ thống.
Cơ quan Mặt trận có bảy đầu mối tham mưu
Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam trực thuộc Ban Thường trực, có nhiệm vụ tham mưu, giúp việc cho Ủy ban, Đoàn Chủ tịch và Ban Thường trực; đồng thời đảm nhiệm vai trò chuyên môn, nghiệp vụ về công tác mặt trận. Cơ cấu tham mưu, giúp việc gồm bảy đơn vị: Ban Tổ chức, Kiểm tra; Ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội; Ban Công tác xã hội; Ban Tuyên giáo; Ban Công tác Dân tộc, Tôn giáo và Kiều bào; Ban Công tác Hội quần chúng; cùng Văn phòng. Các đơn vị sự nghiệp gồm Viện Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ MTTQ, các đoàn thể Trung ương và Báo Đại đoàn kết; Ban Thường trực cũng thành lập các hội đồng tư vấn theo quy định. Việc nêu rõ từng đầu mối có thể giúp trách nhiệm dễ nhận diện hơn, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào cách phân công thực tế giữa các đơn vị.
Các tổ chức chính trị - xã hội có đầu mối riêng
Theo quy định, cơ quan Trung ương của mỗi tổ chức chính trị - xã hội vừa tham mưu, giúp việc Ban Thường trực về chương trình phối hợp, nhiệm vụ chung và phần việc được giao, vừa phục vụ cơ quan lãnh đạo có thẩm quyền của tổ chức đó. Bộ máy từng cơ quan gồm lãnh đạo, các ban tham mưu, giúp việc, đơn vị sự nghiệp, tổ chức và đơn vị trực thuộc; người đứng đầu chịu trách nhiệm về hoạt động của cơ quan trước Ban Thường trực và tổ chức cùng cấp. So với Quyết định 304, các tổ chức chính trị - xã hội có ban và văn phòng độc lập, không dùng chung như trước. Đây là thay đổi cơ cấu cụ thể, nhưng phân định đầu mối riêng không tự động loại bỏ nguy cơ trùng việc. Cần làm rõ việc nào phục vụ chương trình phối hợp chung, việc nào thuộc trách nhiệm riêng của từng tổ chức, để tăng tính chủ động mà không tạo thêm tầng nấc khó phối hợp.
Tinh gọn phải đi cùng ranh giới trách nhiệm rõ ràng
Ban Thường trực giữ vai trò chủ trì hiệp thương, phối hợp và thống nhất hành động, đồng thời định hướng hoạt động và nhiệm vụ chung cho các cơ quan trực thuộc. Trên cơ sở quyết định, các điều lệ và quy định liên quan, Ban Thường trực sẽ ban hành quy định cụ thể về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy và quan hệ công tác. Tiêu chuẩn đặt ra là rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn; không chồng chéo, trùng lặp, không bỏ sót việc; bảo đảm hoạt động thông suốt, hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả. Đó là thước đo quan trọng hơn số lượng ban hay tên gọi đơn vị: nếu hai đầu mối cùng xử lý một việc, bộ máy vẫn có thể nặng nề dù sơ đồ được sắp xếp lại. Kết quả của Quyết định 659-QĐ/TW vì thế sẽ phụ thuộc vào các quy định triển khai và khả năng giữ rành mạch giữa phối hợp chung với trách nhiệm riêng.
