Quyết định xác lập khung tổ chức chung
Quyết định 659-QĐ/TW là văn bản quy định chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy của Cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng các cơ quan Trung ương của năm tổ chức chính trị - xã hội. Đây không chỉ là bản mô tả cơ cấu: hiệu quả của quyết định sẽ phụ thuộc vào việc mỗi đầu mối được giao quyền hạn và trách nhiệm đủ rõ để phối hợp mà không giẫm chân nhau. Ngày 2.11, thay mặt Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ký ban hành quyết định của Ban Chấp hành Trung ương; văn bản có hiệu lực từ ngày ký và thay thế Quyết định 304-QĐ/TW ngày 10.6.2025.
Phạm vi áp dụng vì thế rộng hơn riêng tổ chức bộ máy MTTQ: văn bản đồng thời đặt khung cho các cơ quan Trung ương của năm tổ chức chính trị - xã hội. Các cơ quan này trực thuộc Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và hoạt động theo quy định của Đảng, pháp luật Nhà nước cùng điều lệ liên quan. Cách thiết kế này tạo một đầu mối điều phối chung, nhưng vẫn đòi hỏi mỗi tổ chức giữ rõ chức năng chuyên môn của mình.
Cơ cấu MTTQ gồm ban tham mưu và đơn vị sự nghiệp
Ở Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch là thủ trưởng cơ quan; Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký là phó thủ trưởng thường trực, còn các Phó Chủ tịch chuyên trách tham gia lãnh đạo, điều hành. Cơ quan có nhiệm vụ tham mưu, giúp việc cho Ủy ban, Đoàn Chủ tịch và Ban Thường trực, đồng thời làm công tác chuyên môn, nghiệp vụ về mặt trận. Ban Thường trực giữ vai trò chủ trì hiệp thương, phối hợp, thống nhất hành động và định hướng nhiệm vụ chung.
Khối tham mưu, giúp việc có bảy đơn vị: Ban Tổ chức, Kiểm tra; Ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội; Ban Công tác xã hội; Ban Tuyên giáo; Ban Công tác Dân tộc, Tôn giáo và Kiều bào; Ban Công tác Hội quần chúng; cùng Văn phòng. Các đơn vị sự nghiệp gồm Viện Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ MTTQ, các đoàn thể Trung ương và Báo Đại đoàn kết. Ban Thường trực còn thành lập Văn phòng Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam để tham mưu, giúp việc cho Ủy ban này, đồng thời thành lập các hội đồng tư vấn theo quy định. Cơ cấu được nêu cụ thể, nhưng tên gọi rõ ràng chỉ có ý nghĩa khi đi kèm ranh giới công việc thực chất.
Năm tổ chức có cơ quan Trung ương riêng
Các cơ quan Trung ương của năm tổ chức chính trị - xã hội vừa tham mưu, giúp việc Ban Thường trực về chương trình phối hợp, nhiệm vụ chung và phần việc được phân công, vừa trực tiếp phục vụ cơ quan lãnh đạo có thẩm quyền của tổ chức mình. Họ cũng là cơ quan chuyên môn, nghiệp vụ của từng tổ chức, hoạt động theo chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và điều lệ tương ứng. Như vậy, mối quan hệ với MTTQ là phối hợp và thực hiện nhiệm vụ chung, không đồng nghĩa với việc xóa nhòa vai trò riêng.
Theo thông tin về quyết định, các tổ chức chính trị - xã hội có ban và văn phòng độc lập, thay vì dùng chung như trước. Đây là thay đổi đáng chú ý về cách bố trí đầu mối, nhưng không nên xem số lượng cơ quan hay sự độc lập về tổ chức là thước đo đủ cho hiệu quả. Điều quan trọng hơn là các quy định cụ thể phải chỉ ra ai chủ trì, ai phối hợp và ai chịu trách nhiệm đến cùng đối với từng nhiệm vụ.
Thước đo thực thi: không chồng chéo, không bỏ sót
Quyết định đặt yêu cầu rõ chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn; không để chồng chéo, trùng lặp hoặc bỏ sót công việc; đồng thời bảo đảm hoạt động thông suốt, hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả. Đây là phần then chốt, bởi một sơ đồ tổ chức có thể phân chia nhiều ban nhưng vẫn gây lãng phí nếu các đầu mối cùng xử lý một việc, hoặc ngược lại, mỗi bên đều cho rằng việc ấy thuộc trách nhiệm nơi khác.
Bước tiếp theo được giao cho Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam: căn cứ quyết định, điều lệ và quy định liên quan để ban hành hướng dẫn cụ thể về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy và quan hệ công tác. Vì vậy, giá trị của Quyết định 659-QĐ/TW sẽ được kiểm chứng qua những quy định triển khai và cách phối hợp hằng ngày, chứ không chỉ qua danh sách cơ quan. Kết luận cần giữ vững là: phân công phải đủ rành mạch để mỗi nhiệm vụ có nơi chịu trách nhiệm, đồng thời vẫn giữ được sự phối hợp thống nhất trong toàn hệ thống.
