Lời hứa về quyền lợi có thể mở đường cho kẻ gian
Lừa đảo BHXH, BHYT là thủ đoạn kẻ gian giả danh cơ quan chức năng để dụ người dân tiết lộ dữ liệu, cài phần mềm độc hại hoặc thao tác tài chính, từ đó chiếm quyền thiết bị và lấy tiền trong tài khoản. Đây không phải những cuộc gọi đáng tin chỉ vì người gọi biết tên chương trình bảo hiểm hay dùng đúng thuật ngữ hành chính. Các đối tượng thường mạo danh cán bộ BHXH, công an hoặc chính quyền phường, xã để tiếp cận người dân, tạo cảm giác đây là thủ tục chính thức và cần giải quyết gấp.
Một kịch bản được ghi nhận là thông báo người dân thuộc diện được cấp thẻ BHYT hoặc hoàn trả khoản đã đóng. Kẻ gọi có thể viện cớ hồ sơ định danh điện tử bị lỗi, mã đối tượng trên VssID chưa kích hoạt hoặc thông tin tài khoản chưa khớp, rồi thúc ép xử lý ngay trong ngày. Sức ép về thời hạn và nỗi lo mất quyền lợi là đòn tâm lý; việc người gọi tỏ ra tận tình, đề nghị chuyển sang Zalo để “hướng dẫn” không chứng minh họ là cán bộ thật.
App BHXH giả nguy hiểm vì có thể chiếm quyền điện thoại
Sau khi tạo lòng tin, kẻ gian có thể gửi đường link giả mạo cổng dịch vụ công hoặc tệp cài đặt Android có đuôi .apk, được giới thiệu là ứng dụng thẻ BHXH điện tử hay VssID. Giao diện và biểu tượng giống ứng dụng quen thuộc không đủ để xác thực nguồn gốc: app BHXH giả có thể chỉ bắt chước tên gọi, hình ảnh của ứng dụng chính thức. Đáng ngại nhất là yêu cầu bật quyền trợ năng trên điện thoại Android. Khi quyền này bị cấp, mã độc có thể chạy ngầm, theo dõi thao tác, lấy thông tin đăng nhập ngân hàng và can thiệp tin nhắn chứa mã OTP.
Đây là rủi ro có hậu quả thực tế, không phải lời dọa xa vời: một trường hợp được phản ánh đã mất khoảng 27 triệu đồng sau khi làm theo hướng dẫn cài ứng dụng giả, liên kết ngân hàng và xác thực khuôn mặt. Điện thoại vẫn ở trong tay nạn nhân nhưng kẻ gian có thể lợi dụng quyền kiểm soát thiết bị để thực hiện giao dịch trái phép. Vì vậy, tuyệt đối không cài tệp .apk nhận qua cuộc gọi hoặc tin nhắn lạ, cũng không bật quyền trợ năng theo chỉ dẫn của người tự xưng là cán bộ.
Cách kiểm tra yêu cầu và bảo vệ thông tin
Nguyên tắc an toàn là tự tìm đến kênh chính thức để xác minh, thay vì dùng số điện thoại, đường link hay tài khoản Zalo mà người gọi cung cấp. Nếu được báo về thẻ, hồ sơ hoặc tiền hoàn trả, hãy chủ động liên hệ cơ quan BHXH địa phương hoặc đến bộ phận tiếp nhận hồ sơ để hỏi trực tiếp. Cơ quan chức năng cảnh báo người dân không truy cập link lạ, cài ứng dụng không rõ nguồn gốc hay nộp phí qua điện thoại, Zalo hoặc Facebook.
- Chỉ cài VssID từ Google Play hoặc App Store; không tải ứng dụng từ tệp gửi qua tin nhắn hay liên kết lạ.
- Không gửi ảnh căn cước cho người chưa được xác minh; không cung cấp mật khẩu ngân hàng, mã OTP hoặc dữ liệu sinh trắc học.
- Không quét mã QR không rõ nguồn gốc, liên kết tài khoản ngân hàng hay chuyển tiền để “xác thực”, “đồng bộ dữ liệu” hoặc nhận hoàn trả.
- Nếu đã cài ứng dụng đáng ngờ hoặc làm theo hướng dẫn, hãy liên hệ ngân hàng để bảo vệ tài khoản, đồng thời trình báo công an và báo cơ quan BHXH địa phương.
Tóm lại, lời hứa cấp thẻ hay hoàn tiền không thể thay thế việc xác minh độc lập. Khi một cuộc gọi yêu cầu hành động gấp, cài ứng dụng, mở quyền trên điện thoại hoặc cung cấp dữ liệu bảo mật, hãy dừng lại và kiểm tra qua kênh chính thức. Cẩn trọng trước yêu cầu từ người lạ là cách thiết thực nhất để chặn lừa đảo BHXH và lừa đảo BHYT trước khi chúng biến thành mất quyền kiểm soát thiết bị hoặc tài khoản.
