Cơ hội tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi hàng hóa lưu thông hiệu quả
Logistics là hệ thống dịch vụ và hoạt động tổ chức lưu chuyển, lưu kho hàng hóa, kết nối sản xuất với thị trường trong nước và quốc tế, đồng thời phối hợp các khâu trong chuỗi cung ứng. Đây không phải phần việc đứng sau nền kinh tế: chất lượng logistics quyết định doanh nghiệp giao hàng đúng hạn ra sao, người sản xuất giữ lại được bao nhiêu thu nhập và người tiêu dùng phải trả mức giá nào.
Ngày 7/11, Bộ Công Thương phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai tổ chức Diễn đàn Logistics Việt Nam 2026 tại Gia Lai, với chủ đề kết nối logistics cao nguyên, vươn ra chuỗi cung ứng toàn cầu. Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc dự và chỉ đạo diễn đàn. Thông điệp quan trọng không chỉ là mở rộng hạ tầng, mà là biến quy mô thương mại tăng lên thành năng lực giao nhận hiệu quả, ít tốn kém hơn. Trong 10 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD; con số ấy tạo cơ hội, nhưng cũng làm lộ rõ cái giá phải trả nếu hàng hóa bị chậm, phải trung chuyển nhiều hoặc khó tiếp cận thị trường.
Logistics thông suốt có thể giảm chi phí, thúc đẩy sản xuất và mở rộng xuất khẩu; vì vậy, đầu tư cho ngành này phải được đánh giá bằng kết quả doanh nghiệp và người dân cảm nhận được, chứ không chỉ bằng số dự án hay chiều dài đường mới.
Ba điểm nghẽn liên kết với nhau: chi phí, kết nối, vận hành
Thảo luận tại diễn đàn nêu ba hạn chế nổi bật: chi phí logistics còn cao; năng lực tổ chức, kết nối và vận hành chuỗi cung ứng còn hạn chế; kết nối logistics quốc tế và khả năng tiếp cận trực tiếp thị trường chưa cao. Đây không phải những vấn đề tách rời. Tuyến vận chuyển thiếu liên thông làm tăng thời gian và chi phí; dịch vụ không phù hợp với đặc điểm hàng hóa khiến khâu bảo quản, xử lý và giao hàng kém hiệu quả; còn thiếu kết nối quốc tế khiến doanh nghiệp khó kiểm soát chặng cuối đến người mua.
Vì thế, lời giải không thể chỉ là xây thêm công trình. Hạ tầng mới chỉ phát huy tác dụng khi có dịch vụ logistics phù hợp, lịch trình và phương thức vận tải phối hợp được với nhau, đồng thời doanh nghiệp có khả năng tiếp cận thị trường. Nếu các mắt xích này vẫn rời rạc, chi phí cao sẽ tiếp tục đè lên nhà sản xuất và người tiêu dùng, còn cơ hội xuất khẩu khó chuyển thành giá trị gia tăng trong nước.
Chính phủ cam kết xử lý kịp thời, thực chất kiến nghị của doanh nghiệp và xây dựng môi trường đầu tư công khai, minh bạch, cạnh tranh bình đẳng. Cam kết ấy cần được đo bằng thời gian xử lý vướng mắc và thay đổi cụ thể trong hoạt động của doanh nghiệp logistics.
Bốn nhóm việc cần làm để phát triển dịch vụ logistics quốc gia
Thứ nhất, hoàn thiện thể chế và nâng hiệu lực thực thi, đồng thời xây dựng cơ chế đủ sức điều phối logistics trên phạm vi cả nước. Quy định rõ ràng nhưng thiếu phối hợp vẫn có thể khiến hàng hóa vướng ở ranh giới giữa các ngành, địa phương; vì vậy, đầu mối điều phối phải đi cùng trách nhiệm thực hiện.
Thứ hai, phát triển kết nối logistics để tạo giá trị cho từng vùng và cho cả nước. Thứ ba, thúc đẩy logistics thông minh, chuyển đổi xanh và khả năng ứng phó khi chuỗi cung ứng bị gián đoạn. Thứ tư, nâng năng lực doanh nghiệp Việt Nam và mở rộng sự tham gia của họ vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Bốn hướng này cần được triển khai đồng thời: kết nối mà thiếu năng lực vận hành sẽ không giúp doanh nghiệp giao hàng tốt hơn; công nghệ cũng khó phát huy nếu thể chế và phối hợp còn bất cập.
Bộ Công Thương được xác định là cơ quan quản lý nhà nước về dịch vụ logistics và đầu mối triển khai Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam. Các đơn vị thuộc Bộ sẽ tiếp nhận, phân loại kiến nghị, phối hợp với bộ, ngành và địa phương, theo dõi kết quả xử lý; báo cáo tổng hợp giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn dự kiến trình Thủ tướng vào tháng 12/2026. Đây là mốc để kiểm tra liệu chiến lược có chuyển thành thay đổi thực chất hay không.
Gia Lai là phép thử cho kết nối cao nguyên với thị trường
Trọng tâm của diễn đàn tại Gia Lai là nối nguồn hàng từ vùng cao nguyên với cảng biển, trung tâm sản xuất và phân phối, rồi vươn tới thị trường quốc tế. Với Gia Lai, hành lang từ vùng nguyên liệu phía tây đến cửa ngõ cảng Quy Nhơn mở ra cơ hội hình thành chuỗi từ sản xuất, chế biến, bảo quản đến vận chuyển và xuất khẩu. Nhưng lợi thế địa lý chưa tự động tạo ra năng lực cạnh tranh: dịch vụ phải phù hợp với từng loại hàng và nhu cầu của người mua.
Không gian phát triển kết nối cao nguyên với duyên hải, vùng nguyên liệu với cảng biển, cửa khẩu và thị trường quốc tế tạo cơ sở để tổ chức lại luồng hàng. Điều cần ưu tiên là phối hợp các phương thức và mắt xích để nông sản, hàng chế biến không phải chịu những chặng trung gian thiếu hiệu quả. Kết nối chuỗi cung ứng chỉ có giá trị khi giúp hàng hóa đi đều đặn, được bảo quản phù hợp và đến đúng thị trường.
Kết luận, sức cạnh tranh logistics Việt Nam sẽ không được quyết định chỉ bởi quy mô thương mại hay số công trình mới. Thước đo thực sự là chi phí giảm, vận hành liền mạch và doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Gia Lai có thể trở thành phép thử cụ thể: liệu kết nối cao nguyên với cảng và thị trường có biến tiềm năng thành dịch vụ hiệu quả, đem lại lợi ích rõ ràng cho người sản xuất và người mua hay không.
