Giáo dục pháp luật cần gắn với tình huống học sinh gặp hằng ngày
Giáo dục pháp luật trong trường học là quá trình giúp học sinh hiểu quy định, nhận biết rủi ro và biết cách ứng xử an toàn trong lớp học, đời sống và môi trường mạng. Hai hoạt động tại Trường THPT số 2 Phan Bội Châu và Trường THCS Phan Chu Trinh cho thấy phổ biến pháp luật hiệu quả không nên dừng ở việc truyền đạt điều khoản: nội dung cần gần với mâu thuẫn, nguy cơ xâm hại, lừa đảo và những lựa chọn mà các em có thể gặp.
Cách tổ chức ở hai cấp có điểm chung là phối hợp giữa nhà trường và cơ quan chức năng, nhưng nhấn mạnh những hình thức khác nhau. Chương trình tại trường THPT tập trung vào các chuyên đề và kỹ năng phòng ngừa; hội nghị dành cho học sinh THCS tăng phần hỏi đáp, giao lưu và đố vui. Sự khác biệt ấy đáng chú ý: kiến thức chỉ trở thành năng lực tự bảo vệ khi học sinh được nghe, suy nghĩ và thực hành ứng xử.
Ở bậc THPT, trọng tâm là nhận diện nguy cơ và phòng ngừa
Trường THPT số 2 Phan Bội Châu tổ chức chương trình tuyên truyền phòng, chống vi phạm pháp luật trong trường học với sự tham dự của đại diện Cục Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh, ngành giáo dục, chính quyền địa phương, ban giám hiệu, giáo viên và học sinh. Báo cáo viên triển khai năm chuyên đề: phòng, chống bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, mua bán người, vi phạm pháp luật và lừa đảo trực tuyến; cùng nội dung an toàn thoát nạn và tái hòa nhập cộng đồng.
Điểm mạnh của chương trình là nối kiến thức với kỹ năng: học sinh được hướng dẫn nhận diện hành vi vi phạm và thủ đoạn của tội phạm, ứng xử khi có mâu thuẫn, tự bảo vệ trước nguy cơ bị dụ dỗ hoặc lừa đảo trên mạng; nội dung còn đề cập cách xử lý tình huống cháy, đuối nước và tai nạn giao thông. Dịp này, Cục Cảnh sát hình sự trao 10 suất học bổng và 350 phần quà cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Ở bậc THCS, giao lưu giúp kiến thức dễ tiếp cận hơn
Sáng 9/11, Sở Tư pháp tỉnh Lâm Đồng phối hợp tổ chức hội nghị tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 tại Trường THCS Phan Chu Trinh, phường Xuân Hương - Đà Lạt, với hơn 300 học sinh tham gia. Nội dung gồm Luật Tư pháp người chưa thành niên, trách nhiệm hình sự và hậu quả pháp lý khi người chưa thành niên vi phạm, cùng những vi phạm thường gặp ở lứa tuổi học sinh và cách phòng tránh.
Hội nghị cũng đề cập phòng, chống ma túy, mua bán người, bạo lực học đường và xâm hại trẻ em; quyền, nghĩa vụ khi dùng không gian mạng và các hành vi bị nghiêm cấm. Học sinh được hướng dẫn nhận diện tin giả, kiểm chứng nguồn tin và phòng ngừa lừa đảo trực tuyến. Khác với cách trình bày chuyên đề nổi bật ở hoạt động THPT, hội nghị tại trường THCS dùng trao đổi, hỏi đáp và đố vui để các em chủ động nêu tình huống. Với học sinh THCS, hình thức tương tác giúp phổ biến pháp luật bớt xa lạ và dễ gắn với hành vi cụ thể.
Nhà trường tạo điểm đến, cơ quan tư pháp đem đến chuyên môn
Hai hoạt động cho thấy nhà trường không thể đứng ngoài giáo dục pháp luật, nhưng cũng không nên gánh việc này một mình. Trường học tạo không gian gần gũi, tập hợp học sinh và kết nối nội dung với nề nếp học đường; công an và cơ quan tư pháp cung cấp kiến thức chuyên môn, giải thích hậu quả pháp lý và hướng dẫn cách phòng tránh. Sự phối hợp còn có vai trò của ngành giáo dục, gia đình và chính quyền, như chương trình tại trường THPT đã nêu.
Cả hai cách làm đều hướng tới mục tiêu vượt lên trên việc ghi nhớ luật: giúp các em nhận biết nguy cơ, biết hỏi khi chưa rõ và lựa chọn hành vi an toàn. Vì thế, hoạt động tuyên truyền pháp luật học đường có sức thuyết phục hơn khi vừa cung cấp quy định, vừa dành chỗ cho câu hỏi và tình huống thực tế. Kết hợp chuyên đề với giao lưu là hướng đi phù hợp cho cả học sinh THPT lẫn học sinh THCS; nhà trường duy trì vai trò kết nối, còn cơ quan chức năng bảo đảm nội dung có căn cứ và sát với rủi ro.
