Mạng lưới mới đáng giá ở khả năng kết nối
Giao thông Quảng Trị là mạng lưới đường bộ kết nối miền núi, đồng bằng, ven biển, sân bay và các đầu mối hàng hóa, giúp người dân đi lại thuận tiện hơn và mở rộng cơ hội giao thương. Cuối tháng 10 và đầu tháng 11, tỉnh phê duyệt nhiều dự án xây dựng, nâng cấp, sửa chữa đường, gồm 7 tuyến với hơn 3.250 tỷ đồng vốn dự kiến. Điểm đáng chú ý không chỉ là quy mô vốn, mà là cách các tuyến được đặt vào những mắt xích khác nhau: đường đến cảng, đường nối cao tốc, trục ven biển và kết nối sân bay. Nếu triển khai đúng tiến độ, chúng có thể bổ sung cho nhau thay vì trở thành những đoạn đường cải thiện riêng lẻ. Các công trình dự kiến dùng vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 và thực hiện trong giai đoạn 2027-2030.
Quốc lộ 9: tái khởi động, nhưng mặt bằng vẫn là phép thử
Quảng Trị dự kiến dành 748 tỷ đồng để mở rộng quốc lộ 9 trên đoạn khoảng 13,8 km từ cảng Cửa Việt đến điểm giao quốc lộ 1 tại khu vực ngã tư Sòng. Tuyến dự kiến đạt tiêu chuẩn cấp III đồng bằng, có bốn làn xe cơ giới và hai làn xe thô sơ; thời gian thực hiện là 2027-2030. Đây là dự án từng phải dừng thi công vì vướng giải phóng mặt bằng, nên quyết định tái đầu tư chỉ tạo ra kỳ vọng khi khâu bàn giao đất được xử lý thực chất. Thiết kế mới hướng tới vận chuyển hàng hóa từ cảng Cửa Việt đến quốc lộ 1, cao tốc Bắc - Nam và các cửa khẩu Lao Bảo, La Lay; đồng thời nối trung tâm du lịch biển Cửa Việt với Đông Hà và hành lang kinh tế Đông - Tây. Năm dự án thành phần, trong đó bốn phần việc liên quan bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng, khiến phối hợp địa phương trở thành yếu tố quyết định.
Bảy dự án, nhiều hướng kết nối khác nhau
Danh mục hơn 3.250 tỷ đồng trải từ phía Bắc xuống phía Nam và không nên được nhìn như một gói đường đồng nhất. Đường tỉnh 558D dài gần 25 km, vốn 600 tỷ đồng, phục vụ kết nối cửa khẩu Cha Lo, khu công nghiệp xi măng tập trung, cao tốc Bắc - Nam, quốc lộ 1 và cảng Hòn La. Đường ven biển qua khu vực FLC dài 5,8 km, vốn 205 tỷ đồng, bổ sung trục phục vụ đi lại và du lịch ven biển. Ở phía Nam, tuyến kết nối cảng hàng không Quảng Trị với quốc lộ 1 và 9D dài gần 9 km, vốn 540 tỷ đồng; đường Đông Hà - Hải Lăng, hay Hùng Vương kéo dài, dài khoảng 8 km, vốn 500 tỷ đồng, hướng đến mở rộng không gian đô thị. Một tuyến gần 10 km, vốn 360 tỷ đồng, nối quốc lộ 1 đến nhà lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp và đường Hồ Chí Minh nhánh Đông. Mỗi dự án giải một điểm nghẽn khác: cảng, sân bay, du lịch hay đô thị.
ĐT.560 và quốc lộ 15 là đường nối cao tốc có vai trò riêng ở phía Bắc: tuyến dài khoảng 13,5 km từ khu vực Nam cầu Gianh đến nút giao cao tốc Bắc - Nam, với vốn dự kiến 300 tỷ đồng. Quy mô thiết kế là đường cấp III, hai làn xe; tuyến còn kết nối quốc lộ 1, đường Hồ Chí Minh nhánh Đông, cảng Hòn La và đô thị Ba Đồn. So với quốc lộ 9, vốn mở lối hàng hóa từ cảng Cửa Việt ra các trục lớn và cửa khẩu, tuyến này tăng liên kết Đông - Tây ở phía Bắc, đồng thời hỗ trợ tiếp cận các điểm du lịch và vùng phía Tây. Lợi ích của nó không chỉ nằm ở tốc độ lưu thông: người dân vùng sâu, vùng xa có thể thuận tiện hơn khi đi lại, giao thương và tiếp cận dịch vụ thiết yếu.
Tiến độ và hiệu quả phải được kiểm chứng
Các tuyến có mục tiêu bổ trợ nhau, nhưng danh sách phê duyệt chưa đồng nghĩa với kết nối đã hoàn thành. Phần việc cần theo dõi trước tiên là tiến độ chuẩn bị và giải phóng mặt bằng, đặc biệt ở quốc lộ 9, nơi trở ngại này từng khiến công trường đình trệ. Kế đó là việc hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi, thẩm định quy mô, tổng mức đầu tư, hiệu quả và nguồn vốn; chủ đầu tư cũng phải rà soát để tránh trùng lặp với dự án đã được quyết định trước đó. Mốc thực hiện dự kiến 2027-2030 đặt ra yêu cầu phối hợp liên tục giữa chủ đầu tư và các địa phương, thay vì chỉ tập trung vào ngày khởi công. Đánh giá cuối cùng nên dựa vào việc hàng hóa có đi thuận hơn từ cảng tới cao tốc, người dân có tiếp cận dịch vụ dễ hơn và các tuyến mới có nối thông với mạng lưới hiện hữu hay không.
Quảng Trị đang đặt cược vào mạng lưới thay vì một con đường đơn lẻ: quốc lộ 9 phục vụ cửa biển và hành lang Đông - Tây, ĐT.560 - quốc lộ 15 tăng kết nối phía Bắc, còn các tuyến khác liên kết sân bay, đô thị, vùng ven biển và miền núi. Hướng đầu tư này có lý, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào giải phóng mặt bằng, chất lượng chuẩn bị dự án và khả năng các đoạn đường gặp nhau thành hành trình hữu dụng. Đó mới là thước đo cho những dự án đường Quảng Trị.
