Từ đối thoại cấp cao đến ưu tiên đầu tư cụ thể
Hợp tác đầu tư Việt Nam – Nhật Bản là nỗ lực kết nối vốn, công nghệ và năng lực doanh nghiệp hai nước để phát triển những hạ tầng và ngành thiết yếu cho tăng trưởng dài hạn. Trong chuyến thăm chính thức Nhật Bản, ngày 9/11 tại Tokyo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp lãnh đạo sáu tập đoàn và định chế tài chính lớn, đồng thời tọa đàm với đại diện các tập đoàn Nhật Bản.
Thông điệp của cuộc gặp không dừng ở lời mời gọi đầu tư chung chung. Ông Tô Lâm đề nghị doanh nghiệp Nhật Bản quan tâm đến hạ tầng thông minh, các dự án năng lượng xanh và logistics xanh. Đây là những lĩnh vực có thể bổ trợ trực tiếp cho năng lực sản xuất, lưu thông hàng hóa và chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Việc đặt chúng cùng một chương trình nghị sự cho thấy Việt Nam muốn thu hút đối tác có thể tham gia vào các mắt xích liên kết, thay vì chỉ mở thêm cơ sở kinh doanh riêng lẻ.
Vốn dài hạn phải đi cùng dự án có chất lượng
Điểm nghẽn của những dự án lớn không chỉ là tìm vốn, mà còn là thu xếp nguồn vốn phù hợp và sử dụng hiệu quả. Tại cuộc gặp với SMBC, ông Tô Lâm đề nghị ngân hàng phát triển các chương trình huy động, thu xếp vốn trung và dài hạn, ưu tiên giao thông, logistics, năng lượng sạch và chuyển đổi xanh. Ông cũng khuyến khích chia sẻ giải pháp tài chính tiên tiến, kết nối định chế quốc tế với doanh nghiệp và chủ đầu tư trong nước, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát rủi ro và phân bổ vốn vào dự án khả thi.
Cách tiếp cận này hợp lý: đầu tư hạ tầng cần tầm nhìn dài hạn, nhưng lượng vốn huy động không thể là thước đo duy nhất. Chất lượng dự án, năng lực thực hiện và hiệu quả sử dụng nguồn lực mới quyết định liệu vốn tư nhân có tạo được động lực tăng trưởng bền vững hay không. Các ngân hàng Nhật vì thế có thể đóng vai trò đối tác tài chính, chứ không chỉ là nơi cung cấp khoản vay.
Ổn định và hợp tác cùng tạo giá trị
Với kế hoạch đầu tư kéo dài nhiều năm, cam kết ổn định có ý nghĩa thiết thực đối với quyết định của doanh nghiệp. Ông Tô Lâm khẳng định Việt Nam cam kết giữ vững ổn định chính trị – xã hội, tạo sự an tâm cho các kế hoạch dài hạn. Đây là điều kiện quan trọng, nhưng không thay thế yêu cầu cải thiện môi trường đầu tư, bảo đảm tính khả thi của dự án và xây dựng cơ chế hợp tác hiệu quả.
Lãnh đạo Keidanren và các tập đoàn cũng nêu mong muốn Việt Nam nâng cao chất lượng môi trường đầu tư, bảo đảm chuỗi cung ứng và tăng cường hợp tác song phương; doanh nghiệp Nhật cam kết hướng đến giá trị dài hạn thông qua sản xuất, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển năng lực quản trị. Vì thế, lời mời hợp tác nên được hiểu rộng hơn hoạt động rót vốn: doanh nghiệp Nhật Bản được khuyến khích trở thành đối tác cùng phát triển hạ tầng, năng lượng và tài chính.
Lợi ích sẽ được đo bằng tác động ngoài công trường
Năng lượng xanh và logistics xanh chỉ có sức thuyết phục lâu dài khi lợi ích của chúng chạm đến đời sống thường ngày. Nguồn tin về cuộc gặp cho biết một dự án điện sinh khối sử dụng phụ phẩm nông, lâm nghiệp làm nhiên liệu có thể hỗ trợ chuyển đổi năng lượng, tăng thu nhập ở nông thôn và tạo việc làm trong vận hành nhà máy, thu gom, vận chuyển nhiên liệu. Đó là ví dụ cho thấy dự án xanh có thể tạo giá trị vượt ra ngoài sản lượng điện.
Các kế hoạch tiếp theo cũng cần chuyển từ trao đổi sang triển khai: Sojitz định hướng hình thành các cụm kinh doanh tích hợp và dự kiến ký biên bản ghi nhớ với Sun Group để nghiên cứu, thành lập liên doanh. Trọng tâm lúc này là biến cam kết thành dự án có tiến độ, hiệu quả và lợi ích được chia sẻ. Nếu làm được điều đó, hợp tác về hạ tầng, năng lượng và logistics sẽ vừa hỗ trợ năng lực cạnh tranh quốc gia, vừa mở ra việc làm và cơ hội cho cộng đồng địa phương.
