Từ dự án riêng lẻ đến quan hệ đối tác dài hạn
Đầu tư Nhật Bản tại Việt Nam đang được định hướng thành quan hệ hợp tác dài hạn, kết nối hạ tầng chiến lược, năng lượng sạch, tài chính, công nghệ và các chuỗi giá trị thay vì dừng ở từng dự án đơn lẻ. Trong chuyến thăm chính thức Nhật Bản, ngày 9/11 tại Tokyo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp lãnh đạo sáu tập đoàn, doanh nghiệp lớn gồm Sojitz, SBI Holdings, Sumitomo Mitsui Financial, AEON, Ngân hàng Mizuho và Erex. Lời kêu gọi này cho thấy Việt Nam muốn doanh nghiệp Nhật cùng tham gia xây dựng năng lực sản xuất và dịch vụ, chứ không chỉ rót vốn vào một công trình riêng biệt. Đây là lựa chọn đúng hướng: khi các lĩnh vực được liên kết, lợi ích của nhà đầu tư có thể gắn chặt hơn với nhu cầu phát triển trong nước và khả năng mở rộng của doanh nghiệp Việt.
Năng lượng và hạ tầng công nghiệp là ưu tiên nền tảng
Lời mời đầu tư xuất phát từ nhu cầu rõ ràng: Việt Nam cần nguồn lực tài chính trung và dài hạn để phát triển hạ tầng chiến lược, năng lượng, khoa học – công nghệ và chuyển đổi xanh. Với Sojitz, các hướng ưu tiên gồm phát triển điện lực và năng lượng sạch, chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược và vật liệu tiên tiến, trung tâm dữ liệu và hạ tầng số, đồng thời kết nối các dự án hiện hữu thành cụm kinh doanh tích hợp. Đây là cách tiếp cận thực tế hơn việc chỉ đếm số dự án: điện, vật liệu, dữ liệu và hạ tầng công nghiệp có thể bổ trợ lẫn nhau, tạo nền cho sản xuất và dịch vụ. Doanh nghiệp Nhật có thể tham gia bằng vốn, năng lực triển khai và hợp tác với đối tác trong nước; hiệu quả dài hạn sẽ phụ thuộc vào việc các dự án được thiết kế đồng bộ, phù hợp nhu cầu địa phương và quy định Việt Nam.
Tài chính, bán lẻ và chuỗi cung ứng mở rộng cơ hội
Hợp tác không chỉ dành cho các tập đoàn năng lượng hay hạ tầng. SBI Holdings được khuyến khích chuyển từ vai trò nhà đầu tư tài chính sang đối tác phát triển hệ sinh thái kinh doanh; tập đoàn dự kiến mở rộng đầu tư, hợp tác chiến lược và có kế hoạch ký biên bản ghi nhớ với Sun Group để nghiên cứu lập liên doanh trong các lĩnh vực tiềm năng. Trong bán lẻ, AEON được đề nghị tiếp tục đầu tư vào mô hình hiện đại, logistics, thương mại điện tử và phân phối thông minh, đồng thời kết nối nhà sản xuất địa phương với người tiêu dùng. Tác động thiết thực có thể là thêm việc làm, đầu ra ổn định cho nhà cung ứng Việt và cơ hội đưa hàng nội địa vào mạng lưới phân phối quốc tế. AEON hiện có 11 công ty thành viên tại Việt Nam và đặt mục tiêu tăng gấp ba lần quy mô kinh doanh trong thời gian tới.
Muốn thu hút vốn, cần biến cam kết thành dự án khả thi
Thử thách tiếp theo không nằm ở việc nêu thêm ưu tiên, mà ở khâu chuẩn bị và phối hợp. Với kế hoạch dài hạn phát triển các nhà máy điện sinh khối có tổng công suất hơn 1.000 MW, lãnh đạo Việt Nam yêu cầu nghiên cứu kỹ cơ chế, nguồn nguyên liệu, địa điểm và tiến độ, bảo đảm phù hợp nhu cầu từng địa phương và pháp luật. Đây là tiêu chuẩn cần áp dụng rộng hơn: nhà đầu tư cần tầm nhìn đủ dài, còn phía Việt Nam phải tạo điều kiện để dự án liên ngành có thể triển khai minh bạch và nhất quán. Các cuộc tiếp xúc với Sojitz, SBI Holdings, SMBC, AEON, Mizuho và Erex mở ra nhiều hướng hợp tác, nhưng giá trị sẽ được đo bằng năng lực điện, hạ tầng công nghiệp, dịch vụ tài chính và cơ hội cho nhà cung ứng trong nước. Muốn lời kêu gọi đầu tư Nhật Bản thành kết quả bền vững, hai bên phải cùng chuyển đối thoại thành chương trình cụ thể.
