Chấp thuận mở cửa, chưa phải đích đến
Chấp thuận có điều kiện là bước ghi nhận một dự án năng lượng được xem xét đủ cơ sở để tiếp tục hoàn thiện, nhưng chưa thay thế quyết định đầu tư cuối cùng hay các thủ tục phê duyệt cần thiết. Với dự án điện VMS, đây là tiến triển đáng kể nhưng không đồng nghĩa kế hoạch xuất khẩu điện đã được bảo đảm.
Sáng 26/10/2026, tại phiên khai mạc Tuần lễ Năng lượng Quốc tế Singapore (SIEW), Cơ quan Quản lý Thị trường Năng lượng Singapore (EMA) trao Chấp thuận có điều kiện cho VMS. Thứ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam Cao Anh Tuấn cùng Bộ trưởng phụ trách Năng lượng và Công nghiệp Singapore Tan See Leng và Phó Thủ tướng Malaysia Fadillah bin Haji Yusof chứng kiến buổi lễ. Dấu mốc này mở ra giai đoạn tiếp theo cho hợp tác ba bên, chứ chưa phải tấm vé tự động đưa điện sang Singapore.
Tại SIEW 2026 ở Singapore, đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Cao Anh Tuấn dẫn đầu đã gặp Quốc vụ khanh Gan Siow Huang cùng lãnh đạo Petrovietnam và PTSC để trao đổi về dự án. Tín hiệu chính trị và điều tiết này có giá trị vì dự án xuyên biên giới cần sự phối hợp của nhiều chính phủ; song khâu kỹ thuật, thương mại và phê duyệt vẫn quyết định liệu ý tưởng có thành tuyến điện thực tế hay không.
Quy mô lớn, bài toán cũng lớn
Theo phương án đang được nghiên cứu, VMS dự kiến phát triển khoảng 2 GW điện gió ngoài khơi tại vùng biển phía Nam Việt Nam. Điện sẽ đi qua tuyến cáp ngầm cao áp dài gần 800 km tới Malaysia; tại đây, một phần phục vụ nhu cầu trong nước, phần còn lại kết hợp với điện mặt trời để xuất khẩu khoảng 1,3 GW năng lượng tái tạo sang Singapore. Đó là một chuỗi cung ứng khu vực, không phải dự án phát điện đơn lẻ.
Quy mô và khoảng cách khiến các nghiên cứu kỹ thuật, phương án thương mại cùng thủ tục ở cả ba quốc gia trở thành những cột mốc bắt buộc. Liên danh cần hoàn thiện các phần việc này trước khi kỳ vọng hiện thực hóa mục tiêu cung cấp điện từ năm 2035, với thời gian vận hành dự kiến khoảng 30 năm. Vì vậy, điều quan trọng nhất sau chấp thuận không phải là công bố thêm tham vọng, mà là chứng minh tính khả thi của từng mắt xích.
Thời điểm này phù hợp với nhu cầu ASEAN đa dạng hóa nguồn cung, phát triển năng lượng tái tạo và tăng kết nối lưới điện. Nếu tiến triển, VMS có thể đóng góp cho Sáng kiến Lưới điện ASEAN và mở thêm một hướng xuất khẩu điện sạch từ tiềm năng ngoài khơi Việt Nam. Nhưng mục tiêu kết nối khu vực chỉ có sức nặng khi các phê duyệt quốc gia và phương án vận hành được hoàn tất.
Petrovietnam và PTSC: năng lực triển khai là phép thử
Vai trò của Petrovietnam trong VMS được thể hiện thông qua PTSC, đơn vị tham gia phát triển dự án cùng Sembcorp từ năm 2023. Đây là cách mở rộng năng lực của một doanh nghiệp có nền tảng dịch vụ kỹ thuật dầu khí sang chuỗi giá trị điện gió ngoài khơi, nơi kinh nghiệm thi công công trình biển có thể trở thành lợi thế thực chất.
PTSC có hơn 30 năm kinh nghiệm trong dịch vụ kỹ thuật dầu khí và nền tảng triển khai công trình ngoài khơi quy mô lớn, đòi hỏi kỹ thuật phức tạp. Việt Nam cũng đã cấp hai giấy phép khảo sát cho PTSC để nghiên cứu, phát triển nguồn điện gió ngoài khơi. Đây là bước chuẩn bị đáng chú ý, nhưng giấy phép khảo sát không đồng nghĩa với phê duyệt xây dựng hay cam kết triển khai toàn bộ dự án.
Với Petrovietnam PTSC, cơ hội không chỉ nằm ở sản lượng điện xuất khẩu. Quá trình phát triển dự án còn có thể mở đường cho vốn đầu tư quốc tế, công nghiệp phụ trợ, tăng tỷ lệ nội địa hóa thiết bị và dịch vụ kỹ thuật, đồng thời đào tạo nhân lực. Dẫu vậy, lợi ích ấy phụ thuộc vào khả năng biến kinh nghiệm dầu khí thành năng lực đáp ứng yêu cầu điện gió ngoài khơi và một dự án xuyên biên giới.
Bước tiếp theo: hoàn thiện hồ sơ và chứng minh tính khả thi
Sau chấp thuận có điều kiện, liên danh cần tiếp tục hoàn thiện nghiên cứu kỹ thuật, phương án thương mại và thủ tục phê duyệt tại Việt Nam, Malaysia, Singapore. Đây là phần việc quyết định dự án có thể chuyển từ một đề xuất được đón nhận sang một kế hoạch đầu tư đủ cơ sở hay không. Mốc 2035 còn ở phía trước; bởi vậy, đánh giá tiến độ nên tập trung vào các bước chuẩn bị cụ thể thay vì coi lễ trao chấp thuận là kết quả cuối cùng.
Dự án VMS đáng theo dõi vì gắn tiềm năng gió ngoài khơi Việt Nam với nhu cầu điện tái tạo Singapore và khả năng kết nối lưới điện ASEAN. Nhưng bài kiểm tra thực sự nằm ở phối hợp ba nước, thiết kế tuyến truyền tải và thỏa thuận thương mại. Chấp thuận tại SIEW 2026 là một bước tiến có ý nghĩa; để trở thành xuất khẩu điện sạch, VMS còn phải hoàn thành những khâu khó nhất. Đó mới là thước đo của thành công.
