Giải ngân nhanh phải đi cùng công trình hữu ích
Giải ngân đầu tư công là quá trình đưa vốn ngân sách đã được bố trí vào các dự án cụ thể, từ đó biến kế hoạch thành công trình có thể nghiệm thu và phục vụ người dân. Kết quả ở Phước Bình cho thấy điều đáng chú ý không chỉ là tỷ lệ giải ngân, mà còn là việc vốn được chuyển thành hạ tầng đã hoàn thành. Năm 2026, phường triển khai 21 công trình, dự án với tổng vốn gần 75 tỷ đồng; nếu không tính phần vốn giao thêm, đến cuối tháng 9 địa phương đã giải ngân 100% chỉ tiêu thành phố giao. Hơn 9 tỷ đồng được dùng nâng cấp ba tuyến đường bằng bê tông nhựa nóng và các hạng mục phụ trợ. Đường hoàn thành, bàn giao giúp người dân đi lại, vận chuyển hàng hóa thuận tiện hơn. Đây là thước đo đáng tin cậy: giải ngân có ý nghĩa khi tạo ra công trình thiết thực, không chỉ cải thiện con số trên báo cáo.
Câu chuyện giải phóng mặt bằng tại khu phố Sơn Hà cũng nhắc rằng tiến độ không chỉ phụ thuộc vào máy móc hay thủ tục. Một hộ dân đã bàn giao phần vườn sầu riêng bị ảnh hưởng sau khi được tuyên truyền, vận động; tuyến đường mới vừa hỗ trợ vận chuyển nông sản, vừa góp phần nâng giá trị đất vườn. Sự đồng thuận ấy không thể thay thế quy trình bồi thường minh bạch, nhưng cho thấy đối thoại sớm có thể giúp địa phương tháo một nút thắt trước khi nó làm chậm thi công.
Bắc Ninh: mặt bằng và vật liệu là điểm nghẽn cụ thể
Tại Bắc Ninh, cuộc họp kiểm điểm ngày 13/11 do Phó Chủ tịch UBND thành phố Phan Thế Tuấn chủ trì phơi bày khoảng cách giữa kế hoạch vốn và khả năng triển khai. Trong bảy dự án giao thông đang thực hiện, ba dự án cơ bản đáp ứng tiến độ, còn bốn dự án bị chậm. Lũy kế giải ngân đạt gần 839 tỷ đồng, tương đương 64,6% kế hoạch; dự kiến đến hết năm tài chính, ngày 31/1/2027, nhóm dự án giải ngân hơn 1.087 tỷ đồng, đạt 83,7%. Con số dự kiến cho thấy vẫn còn áp lực lớn để biến vốn đầu tư công thành khối lượng hoàn thành và hồ sơ thanh toán đúng hạn.
Nút thắt được nêu không dừng ở sự chậm trễ chung chung: kiểm kê, xác định nguồn gốc đất gặp vướng khi bản đồ giải phóng mặt bằng khác thực tế; đất manh mún, chủ sử dụng vắng mặt, việc di dời điện và viễn thông kéo dài. Nguồn cấp phối đá dăm và đất đắp cũng khan hiếm. Vì vậy, yêu cầu của thành phố gồm hai hướng phù hợp với nguyên nhân: xã, phường phối hợp chủ đầu tư xử lý bồi thường, tái định cư; ban quản lý kiểm tra, đôn đốc nhà thầu huy động người và thiết bị, đồng thời đẩy nhanh nghiệm thu, thanh toán. Nếu chỉ thúc nhà thầu mà mặt bằng và vật liệu chưa sẵn sàng, tiến độ dự án giao thông khó chuyển biến bền vững.

Hải Phòng siết trách nhiệm, đặt mốc hoàn thành
Ngày 10/11, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hải Phòng Lê Anh Quân kiểm tra một số công trình giao thông trọng điểm và nghiêm khắc phê bình ban quản lý dự án cùng các nhà thầu vì thiếu quyết liệt, để công trình đường bao phía Đông Nam quận Hải An cũ chậm kế hoạch, nhất là gói thầu xây lắp số 4. Chỉ đạo lập đường găng chi tiết, tăng nhân lực, phương tiện và tổ chức tăng ca nhắm thẳng vào kỷ luật thi công. Đây là biện pháp cần thiết khi nguyên nhân được xác định là chậm tổ chức thực hiện; nhưng nếu khó khăn nằm ở mặt bằng, yêu cầu tăng ca tự nó không thể tạo ra phần đất chưa bàn giao.
Các dự án khác cho thấy cách chỉ đạo cần thay đổi theo tình hình từng công trình. Tuyến nối KCN Đình Vũ với KCN Nam Đình Vũ đạt khoảng 68% giá trị hợp đồng và phải vừa khai thác vừa thi công; thành phố yêu cầu tập trung máy móc, làm cuốn chiếu nền đường, thoát nước và chiếu sáng. Trong khi đó, tuyến sau các bến cảng số 3 đến số 6 ở Lạch Huyện đã đạt trên 90% khối lượng, nên ưu tiên là hoàn thiện phần còn lại trước ngày 30/11/2026 để kết nối đồng bộ hạ tầng cảng. Với đường bao phía Đông Nam, mốc được yêu cầu là trước ngày 30/4/2027. Mốc rõ ràng giúp quy trách nhiệm, nhưng phải đi kèm rà soát trở ngại thực tế.

Muốn tăng tốc, phải xử lý đúng nguyên nhân
Ba địa phương cho thấy ba tầng việc cần làm để cải thiện giải ngân đầu tư công: Phước Bình gắn vốn với công trình hoàn thành; Bắc Ninh tập trung giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng và bảo đảm vật liệu; Hải Phòng siết trách nhiệm quản lý, huy động nhà thầu và đặt thời hạn cụ thể. Không thể áp một mệnh lệnh tăng tốc cho mọi dự án khi điểm nghẽn khác nhau. Nơi vướng hồ sơ đất cần phối hợp kiểm kê, xác định nguồn gốc và đối thoại với người dân; nơi thiếu vật liệu cần chủ động tháo gỡ nguồn cung; nơi nhà thầu chậm phải có kế hoạch thi công chi tiết và kiểm tra thực chất.
Điểm cần theo dõi tiếp theo không chỉ là tỷ lệ giải ngân cuối kỳ, mà là khối lượng được nghiệm thu, khả năng hoàn thành các mốc đã cam kết và chất lượng công trình sau khi đưa vào sử dụng. Phước Bình cho thấy giải ngân cao có thể đi cùng lợi ích dân sinh cụ thể. Bắc Ninh và Hải Phòng nhắc rằng chỉ đạo quyết liệt chỉ phát huy tác dụng khi khớp với nguyên nhân gây chậm. Muốn vốn đầu tư công trở thành động lực hạ tầng, địa phương phải vừa gỡ đúng nút thắt vừa buộc các đơn vị chịu trách nhiệm đến cùng.






