Nhu cầu vốn dài hạn đặt ra bài toán đa dạng hóa
Hợp tác tài chính Việt Nhật là việc hai bên phối hợp kết nối nguồn lực, kinh nghiệm và kênh huy động vốn của Việt Nam với các định chế, nhà đầu tư Nhật Bản để hỗ trợ phát triển kinh tế. Hướng đi này trở nên đáng chú ý khi Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn làm việc với Ngân hàng Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC) tại Tokyo ngày 10/11, trong chuyến công tác tại Nhật Bản. Cuộc gặp tiếp nối trao đổi cấp cao trước đó và diễn ra trong bối cảnh quan hệ hai nước phát triển trong khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện.
Thông điệp quan trọng không chỉ là tìm thêm vốn cho từng dự án, mà là mở rộng khả năng tiếp cận nguồn lực dài hạn. Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn 2026–2030, kéo theo nhu cầu lớn để xây dựng hệ thống hạ tầng đồng bộ. Vì vậy, đề nghị JBIC tư vấn huy động vốn quốc tế và chia sẻ thông lệ về quản trị rủi ro là hợp lý: phụ thuộc vào ít kênh vốn sẽ thu hẹp dư địa lựa chọn khi nhu cầu đầu tư tăng.
JBIC có thể giúp nối vốn với dự án ưu tiên
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề nghị JBIC phối hợp với các cơ quan Việt Nam và đối tác Nhật Bản xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt, phù hợp quy định và thực tiễn, nhằm thúc đẩy các dự án hạ tầng, năng lượng có sức lan tỏa. Đây là trọng tâm thiết thực của câu chuyện vốn JBIC Việt Nam: giá trị hợp tác không nằm ở lời hứa về quy mô nguồn tiền, mà ở khả năng thiết kế cơ chế để vốn phù hợp với dự án và điều kiện triển khai.
Hai bên cũng trao đổi về chuyển dịch năng lượng và ứng phó biến đổi khí hậu. Việt Nam đánh giá cao vai trò của Nhật Bản và JBIC trong các sáng kiến AZEC và POWERR Asia, được xem là một phần nỗ lực tăng khả năng thích ứng trước biến động chuỗi cung ứng. Bộ Tài chính kỳ vọng dòng vốn Nhật Bản hướng vào năng lượng xanh, hạ tầng thông minh, chất bán dẫn và điện tử công nghệ cao, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. JBIC còn được đề nghị làm cầu nối thông tin với nhà đầu tư Nhật và hỗ trợ thúc đẩy M&A giữa doanh nghiệp hai nước.
Trái phiếu Samurai: cơ hội cần đi cùng điều kiện phát hành
Trái phiếu Samurai—trái phiếu phát hành bằng đồng yen Nhật trên thị trường Nhật Bản—được nêu như một hướng huy động vốn quốc tế của Chính phủ Việt Nam. Đây không phải giải pháp thay thế mọi kênh vốn, nhưng có thể giúp đa dạng hóa nhà đầu tư và tăng kết nối giữa thị trường tài chính hai nước. Muốn biến khả năng này thành một phương án khả thi, Việt Nam cần tính đến chi phí, điều kiện tiếp cận và quản trị rủi ro, thay vì xem việc phát hành là mục tiêu tự thân.
Bảo lãnh của JBIC được các nhà đầu tư quan tâm và được nhấn mạnh là yếu tố quan trọng, nhất là với đợt phát hành đầu tiên. Thông tin được nêu về mối quan tâm của nhà đầu tư cho thấy phần lớn chú ý đến kỳ hạn 3–5 năm; một số tổ chức có thể cân nhắc kỳ hạn dài hơn nếu có cơ chế bảo lãnh phù hợp. Đây là tín hiệu về điều kiện thị trường được trao đổi, không phải cam kết rằng phát hành chắc chắn sẽ diễn ra.
Phát triển thị trường vốn là mục tiêu song hành
Thị trường vốn Việt Nam chỉ có thể hỗ trợ tốt hơn cho nhu cầu đầu tư nếu phát triển trong nước gắn với khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế. Bộ Tài chính đề nghị JBIC chia sẻ kinh nghiệm huy động trên thị trường toàn cầu để đa dạng hóa kênh, tối ưu chi phí và cải thiện quản trị rủi ro; đồng thời mong muốn được hỗ trợ xây dựng một thị trường tài chính hiện đại, minh bạch. Đây là cách tiếp cận đúng hướng: không chỉ tìm vốn cho hiện tại, mà còn nâng năng lực huy động cho những nhu cầu tiếp theo.
Bước kế tiếp được hai bên xác định là tiếp tục phối hợp hoạch định cơ chế tài chính phù hợp và tăng cường trao đổi thông tin để thúc đẩy hợp tác tài chính Việt Nhật. Thành công vì thế sẽ phụ thuộc vào việc chuyển đối thoại thành lựa chọn vốn cụ thể, gắn với dự án khả thi và quy tắc minh bạch. Trái phiếu Samurai đáng được tiếp tục xem xét, nhưng giá trị lớn hơn nằm ở một quan hệ hợp tác giúp Việt Nam mở rộng đồng thời nguồn vốn, chất lượng thị trường và dòng đầu tư dài hạn.
