Cấm nhập khẩu từ ngày 1/1/2027
Quy định cấm nhập khẩu sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng là biện pháp quản lý hàng hóa theo danh mục và mã HS, nhằm ngăn thiết bị cũ, kém chất lượng đi vào thị trường trong khi vẫn cho phép một số nhu cầu sản xuất, đào tạo và nghiên cứu chính đáng. Thông tư 63/2026/TT-BKHCN có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, thay thế quy định trước đó tại Thông tư 11/2018/TT-BTTTT. Đây là mốc doanh nghiệp cần lưu ý khi chuẩn bị hồ sơ và làm thủ tục hải quan. Việc cấm nhập điện thoại cũ hay cấm nhập máy tính cũ không nên được hiểu là cấm mọi thiết bị đã qua sử dụng trong mọi hoàn cảnh; phạm vi cụ thể phụ thuộc danh mục được ban hành và các trường hợp ngoại lệ theo quy định.
Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành thông tư ngày 27/10/2026, kèm danh mục sản phẩm và mã HS để cơ quan quản lý, doanh nghiệp có căn cứ xác định hàng hóa thuộc diện cấm.
Không chỉ có điện thoại và máy tính
Danh mục gồm điện thoại thông minh, máy tính và nhiều nhóm thiết bị công nghệ số thuộc các nhóm mã HS 8517, 8470, 8471 cùng một số nhóm liên quan. Phạm vi kiểm soát còn có thể bao gồm bộ phận, phụ kiện, cụm linh kiện và linh kiện điện tử đã qua sử dụng của sản phẩm thuộc danh mục; sản phẩm công nghệ số tân trang có mã HS tương ứng cũng nằm trong diện quản lý. Vì vậy, nhãn gọi hay hình thức bên ngoài không đủ để kết luận một mặt hàng được nhập hay không. Theo cách áp dụng mã HS, nếu danh mục xác định phạm vi ở nhóm bốn chữ số hoặc phân nhóm sáu chữ số, lệnh cấm bao trùm các mã tám chữ số tương ứng; nếu chỉ nêu mã tám chữ số, phạm vi chỉ áp dụng cho mã đó. Doanh nghiệp cần đối chiếu đúng mã hàng trước khi khai báo.
Rác thải điện tử là lý do cốt lõi
Lý do đáng chú ý nhất của quy định nhập khẩu này là ngăn Việt Nam trở thành điểm tiếp nhận thiết bị điện tử cũ, chất lượng thấp, thậm chí là rác thải điện tử. Bộ Khoa học và Công nghệ nêu mục tiêu bảo vệ người tiêu dùng, môi trường và tạo điều kiện cho thị trường công nghệ trong nước phát triển lành mạnh. Thiết bị đã sử dụng lâu có thể xuống cấp, không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật hoặc tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Phần cứng không rõ nguồn gốc, hay bị can thiệp, còn có thể gây rủi ro về an toàn thông tin và dữ liệu cá nhân; pin, linh kiện hư hỏng cũng làm tăng nguy cơ cháy nổ. Đây là cơ sở hợp lý để siết hàng nhập khẩu, thay vì để người mua tự gánh toàn bộ rủi ro từ những thiết bị khó kiểm chứng.
Ngoại lệ vẫn dành cho sản xuất và nghiên cứu
Quy định không đóng cửa với mọi thiết bị công nghệ số đã qua sử dụng. Máy móc, thiết bị và công cụ vẫn có thể được nhập nếu đáp ứng điều kiện pháp luật và phục vụ trực tiếp mục đích được phép, chẳng hạn dự án sản xuất, đóng gói, kiểm thử vi mạch bán dẫn hoặc hoạt động đào tạo, nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số. Một số trường hợp đặc thù khác có thể được xem xét theo quy định liên quan, gồm mục đích đặc dụng, nghiên cứu khoa học hoặc gia công cho thương nhân nước ngoài để tiêu thụ ở nước ngoài. Cách tiếp cận này cân bằng hơn một lệnh cấm tuyệt đối: hạn chế hàng cũ trôi nổi trên thị trường tiêu dùng nhưng không cản trở nhu cầu thiết bị phục vụ sản xuất và đổi mới. Với doanh nghiệp, bước thiết thực nhất là kiểm tra mã HS, mục đích sử dụng và điều kiện áp dụng trước khi nhập.
