Kế hoạch ba năm tạo khuôn khổ cho bước tiến mới
Hợp tác quốc phòng là khuôn khổ phối hợp giữa các cơ quan quân sự hai nước nhằm thúc đẩy đối thoại, đào tạo và những hoạt động an ninh được hai bên cùng thống nhất. Việt Nam và Canada đang chuyển mối quan hệ này từ những cam kết chung sang kế hoạch hành động có thời hạn, một bước cần thiết để biến thiện chí thành chương trình hợp tác cụ thể.
Ngày 2/11 tại Ottawa, Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam, và Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Canada Natasha Kim đồng chủ trì Đối thoại Chính sách Quốc phòng Việt Nam–Canada lần thứ tư. Kết thúc đối thoại, hai trưởng đoàn ký Kế hoạch hợp tác quốc phòng ba năm giai đoạn 2027–2029 cùng biên bản đối thoại. Đây là dấu mốc có ý nghĩa hơn một tuyên bố chính trị: khung thời gian rõ ràng tạo cơ sở để hai bộ quốc phòng theo dõi việc triển khai và duy trì trao đổi qua từng giai đoạn.
Thời điểm này không phải ngẫu nhiên. Quan hệ hai nước được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược vào tháng 9/2026, tạo thêm động lực cho hợp tác trên nhiều lĩnh vực, trong đó có quốc phòng. Việc đặt kế hoạch ba năm trong bối cảnh mới cho thấy hai bên muốn đưa hợp tác quốc phòng thành một phần có tổ chức, thay vì để nó phụ thuộc vào các cuộc gặp riêng lẻ.
Đối thoại là cơ chế để cam kết đi vào thực chất
Giá trị của đối thoại quốc phòng không nằm ở việc lặp lại những tuyên bố về quan hệ hữu nghị, mà ở khả năng duy trì một kênh trao đổi chính thức giữa hai bộ quốc phòng. Cuộc đối thoại lần thứ tư tại Ottawa tạo cơ hội để hai bên rà soát những lĩnh vực đã hợp tác, thống nhất ưu tiên tiếp theo và gắn các trao đổi đó với kế hoạch 2027–2029. Cơ chế này giúp quan hệ có nhịp làm việc ổn định hơn, nhất là khi hai nước có nhu cầu và thế mạnh khác nhau.
Nền tảng hiện có khá rộng: hai bên đã hợp tác về trao đổi đoàn, tham vấn, giáo dục và đào tạo, công nghiệp quốc phòng, gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, cứu hộ cứu nạn, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Hai nước cũng phối hợp tại các diễn đàn đa phương, trong đó có Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN mở rộng. Những hoạt động này cho thấy hợp tác không bắt đầu từ con số không; nhiệm vụ trước mắt là chọn lĩnh vực có khả năng phát triển chiều sâu thay vì dàn trải nguồn lực.
Phía Việt Nam cũng ghi nhận các suất học bổng Canada dành cho cán bộ, sĩ quan trong Chương trình Hợp tác và Đào tạo quân sự. Đào tạo vì thế là một hướng ưu tiên có cơ sở thực tế, đồng thời tạo điều kiện để cán bộ tăng chuyên môn và năng lực hội nhập quốc tế. Nếu được duy trì đều đặn, đây có thể là một trong những kênh làm cho quan hệ quốc phòng bền vững hơn.
Bốn ưu tiên nổi bật: đào tạo, gìn giữ hòa bình, công nghiệp và mạng
Các lĩnh vực được hai bên nhấn mạnh phản ánh cách tiếp cận thực dụng: tiếp tục phát triển những mảng đã có nền tảng, đồng thời mở rộng sang nhu cầu an ninh mới. Đào tạo và gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc nối tiếp các hoạt động đang triển khai; công nghiệp quốc phòng và an ninh mạng mở rộng phạm vi hợp tác sang những vấn đề ngày càng quan trọng với năng lực quốc phòng hiện đại.
Bên cạnh bốn trọng tâm này, chương trình còn nêu trao đổi đoàn cấp cao, cứu hộ cứu nạn và hợp tác giữa các quân, binh chủng. Cách sắp xếp ấy có lý: đối thoại cấp cao giúp định hướng, còn đào tạo và phối hợp chuyên môn tạo nền móng để các hướng hợp tác khác tiến triển. Tuy nhiên, việc liệt kê ưu tiên mới chỉ là bước đầu; chất lượng của khuôn khổ sẽ được thể hiện qua mức độ duy trì trao đổi và triển khai các nội dung đã thống nhất trong những năm tới.
Hai bên cũng thống nhất tiếp tục tham vấn và ủng hộ lẫn nhau tại các cơ chế, diễn đàn hợp tác quốc phòng, an ninh đa phương. Điều này giúp hợp tác song phương không tách rời các nỗ lực khu vực, đồng thời tạo thêm không gian trao đổi về gìn giữ hòa bình, an ninh mạng và các vấn đề có lợi ích chung.
Trụ cột chiến lược cần được đo bằng việc thực hiện
Hai nước xác định hợp tác quốc phòng là một trong những trụ cột quan trọng của quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam–Canada. Cách gọi này nâng tầm ý nghĩa chính trị của lĩnh vực quốc phòng, nhưng cũng đặt ra yêu cầu rõ ràng: các cam kết phải được duy trì qua đối thoại, kế hoạch và những hoạt động hợp tác cụ thể. Khuôn khổ 2027–2029 là một bước tiến đáng kể vì tạo chu kỳ làm việc có thể theo dõi, thay vì chỉ dựa vào tuyên bố về tiềm năng.
Trong thời gian tới, hai bên dự kiến tiếp tục các lĩnh vực hiện có và mở rộng hợp tác phù hợp với nhu cầu, thế mạnh của mỗi nước. Việt Nam đã chuyển lời mời Bộ trưởng Quốc phòng Canada thăm chính thức; đồng thời hoan nghênh lãnh đạo Bộ Quốc phòng và Quân đội Canada tham dự Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam lần thứ ba, dự kiến diễn ra tại Hà Nội từ ngày 10 đến 13/12/2026.
Triển vọng của quan hệ quốc phòng vì thế phụ thuộc không chỉ vào việc có thêm lĩnh vực hợp tác, mà còn vào khả năng biến đối thoại thành tiến độ và kết quả thực hiện. Nếu hai bên giữ được cơ chế trao đổi thường xuyên và tập trung vào các ưu tiên đã chọn, hợp tác quốc phòng có thể trở thành trụ cột thực chất hơn trong quan hệ chiến lược song phương.
