Nâng hạng mở cửa, không bảo đảm dòng vốn sẽ ở lại
Nâng hạng chứng khoán là việc thị trường được tổ chức xếp hạng quốc tế đưa lên một nhóm phân loại cao hơn, qua đó mở rộng khả năng xuất hiện trong phạm vi đầu tư của các quỹ toàn cầu. Đây là cánh cửa quan trọng, nhưng không phải lời bảo đảm rằng vốn sẽ tự động chảy vào hoặc ở lại lâu dài.
Thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21-9. Sáng 29-10, tại Diễn đàn Doanh nghiệp Anh – Việt Nam 2026, diễn ra bên lề Diễn đàn Kinh tế mùa thu tại TP.HCM, chuyên gia và đại diện các tổ chức tài chính quốc tế đã bàn về cơ hội thu hút dòng vốn sau cột mốc này.
Bà Wanming Du, Giám đốc Chính sách Chỉ số khu vực châu Á – Thái Bình Dương của FTSE Russell, nhận định việc nâng hạng đưa chứng khoán Việt Nam vào phạm vi phân bổ vốn của nhiều quỹ quốc tế, tạo cơ hội tiếp cận nguồn tài chính dài hạn. Giá trị của bước tiến này nằm ở khả năng mở rộng tập hợp nhà đầu tư; còn biến cơ hội thành dòng vốn bền vững đòi hỏi thị trường và doanh nghiệp tiếp tục chứng minh chất lượng.
Muốn vốn ngoại dài hạn, thị trường phải vận hành thuận lợi
Nâng hạng có thể giúp cổ phiếu Việt Nam được nhiều quỹ chú ý hơn, nhưng sự chú ý không đồng nghĩa với phân bổ vốn lâu dài. Nhà đầu tư cần có khả năng tiếp cận thị trường thuận tiện, giao dịch hiệu quả và đủ điều kiện để triển khai chiến lược đầu tư. Nếu những khâu này còn vướng, lợi ích từ việc được đưa vào các bộ chỉ số sẽ khó chuyển thành sức hút ổn định.
Để thu hút và duy trì dòng vốn dài hạn, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện khả năng tiếp cận thị trường, nâng cao hiệu quả giao dịch và phát triển lực lượng nhà đầu tư tổ chức. Việc đưa cổ phiếu vào các bộ chỉ số được thực hiện theo từng giai đoạn nhằm hạn chế biến động giá và áp lực lên hoạt động giao dịch; đối thoại thường xuyên giữa cơ quan quản lý với nhà đầu tư quốc tế cũng giúp nhận diện và xử lý vướng mắc khi chính sách được thực thi.
Đây không phải việc phụ trợ cho câu chuyện nâng hạng, mà là phần quyết định thị trường có thể hấp thụ vốn tốt đến đâu. Phát triển nhà đầu tư tổ chức và đa dạng hóa kênh huy động vốn còn giúp nền kinh tế giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Vì vậy, cải cách chỉ có sức nặng khi nhà đầu tư thấy thị trường dễ tham gia và hoạt động giao dịch đủ hiệu quả.
Quản trị doanh nghiệp là phép thử niềm tin
Thị trường có thể mở lối cho vốn ngoại, nhưng doanh nghiệp mới là nơi nhà đầu tư phải đánh giá rủi ro và đặt niềm tin. Quản trị doanh nghiệp yếu, thông tin thiếu minh bạch hoặc giám sát hình thức sẽ làm giảm sức thuyết phục của cơ hội đầu tư, dù thị trường đã được nâng hạng.
Ông Pang Te Cheng, Tổng lãnh sự Singapore tại TP.HCM, cho rằng nhu cầu vốn cho hạ tầng, năng lượng và giao thông rất lớn, trong khi tín dụng ngân hàng khó đáp ứng toàn bộ nhu cầu của nền kinh tế. Vì vậy, phát triển thị trường vốn phải đi cùng thông tin tài chính minh bạch, đáng tin cậy; báo cáo cần phản ánh đúng sức khỏe doanh nghiệp, còn kế toán và kiểm toán phải có chất lượng thực chất.
Thành viên HĐQT độc lập có vai trò giám sát doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi cổ đông. Tuy nhiên, có đủ ghế theo quy định chưa đồng nghĩa với giám sát hiệu quả: thành viên độc lập cần chủ động yêu cầu thông tin, đặt câu hỏi, phản biện đề xuất của ban điều hành và cân nhắc rủi ro trước khi biểu quyết. Khảo sát năm 2023 của VNIDA và FiinGroup cho thấy khoảng 68,4% doanh nghiệp niêm yết đáp ứng yêu cầu về số lượng thành viên độc lập; con số ấy càng nhấn mạnh rằng cả mức độ tuân thủ lẫn chất lượng thực hiện đều cần được cải thiện.
Từ cột mốc nâng hạng đến năng lực giữ vốn
Bước tiếp theo không nên dừng ở việc tận dụng danh hiệu thị trường mới nổi. Các diễn giả tại một sự kiện dự kiến diễn ra chiều 30-10 tại TP.HCM sẽ trao đổi giải pháp khai thác cơ hội sau nâng hạng FTSE Russell và cải thiện điều kiện hướng tới tiêu chí nâng hạng của MSCI, với mục tiêu tăng sức hấp dẫn và thu hút vốn quốc tế dài hạn.
Song song, TP.HCM cho biết muốn mở rộng hợp tác với các định chế tài chính, tổ chức xếp hạng và đơn vị cung cấp dịch vụ chứng khoán, bảo hiểm, tư vấn của Anh trong quá trình xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế. Những kế hoạch này có ý nghĩa khi đi cùng cải thiện khả năng tiếp cận, hiệu quả giao dịch và chuẩn giám sát tại doanh nghiệp.
Nâng hạng chứng khoán mở cánh cửa, nhưng quản trị doanh nghiệp mới giúp nhà đầu tư quyết định có bước qua và ở lại hay không. Muốn vốn ngoại dài hạn trở thành nguồn lực cho tăng trưởng, Việt Nam cần biến minh bạch, trách nhiệm giải trình và vai trò thực chất của thành viên HĐQT độc lập thành chuẩn vận hành thường ngày. Đó mới là nền tảng để niềm tin không chỉ xuất hiện theo một cột mốc, mà được duy trì qua thời gian.
