Nhận diện cám dỗ được ngụy trang
Ma túy núp bóng là các chất gây nghiện được che giấu dưới hình thức sản phẩm quen thuộc như kẹo, tinh dầu hoặc thuốc lá điện tử, khiến người trẻ khó nhận ra rủi ro khi được mời dùng. Khi một tài khoản lạ trong nhóm chat lớp chào bán sản phẩm được quảng cáo giúp thư giãn, tạo hưng phấn và “không gây nghiện”, điều đáng lo không chỉ là món hàng mà còn là cách lời mời tiếp cận học sinh bằng sự tò mò và tin tưởng. Các chất gây nghiện mới trên thị trường có thể gồm cần sa tổng hợp, ketamine, MDMA, amphetamine, methamphetamine và opioid tổng hợp; theo bác sĩ Nguyễn Trọng Toàn, chúng có thể gây độc tính nghiêm trọng. Nguy cơ không dừng ở việc thử một lần: người sử dụng có thể bị hoang tưởng, ảo giác, kích động hoặc có hành vi gây nguy hiểm. Vì vậy, phòng chống ma túy học đường phải bắt đầu từ việc không tin vào bao bì hay lời quảng cáo.
Diễn đàn phải biến kiến thức thành phản xạ
Ngày 27/10/2026, diễn đàn do Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An phối hợp với Báo Tiền Phong tổ chức, đưa các chuyên gia, nhà giáo và cán bộ y tế, công an vào cuộc trao đổi với học sinh. Trọng tâm không chỉ là cảnh báo mà còn hướng dẫn nhận diện rủi ro và xử lý tình huống thực tế, để các em biết tự bảo vệ mình và hỗ trợ bạn bè. Đây là hướng đi đáng làm thường xuyên, bởi một bài nói chuyện chung chung khó giúp học sinh ứng phó khi lời rủ rê đến bất ngờ. Tình huống giả định như lời mời mua kẹo, tinh dầu trong nhóm chat hay bạn bè chuyền tay thuốc lá điện tử có thể giúp các em tập nhận biết dấu hiệu đáng ngờ trước khi phải quyết định ngoài đời. Diễn đàn cũng nhấn mạnh thông điệp “Không thử - Không dùng - Không tiếp tay”: phòng ngừa cần ngăn cả việc tò mò sử dụng lẫn hành vi lôi kéo, mua bán.
Từ chối bạn bè mà không bỏ mặc bản thân
Kỹ năng từ chối ma túy không thể chỉ là một câu khẩu hiệu. Khi người rủ rê là bạn thân hoặc cả nhóm cùng thử, học sinh cần được tập nói “không” lịch sự nhưng dứt khoát, khẳng định chính kiến và rời khỏi tình huống nếu áp lực tiếp diễn. Một diễn đàn đã phân tích tình huống bạn bè chuyền tay thuốc lá điện tử, quay video đăng mạng xã hội rồi rủ người khác làm theo; bài học là số đông không đồng nghĩa với đúng. Nếu lời mời xuất hiện trong tin nhắn, các em không nên mua, thử hay tiếp tay chia sẻ nội dung cổ xúy việc sử dụng. Cũng cần có lối thoát an toàn: tìm người lớn đáng tin, chia sẻ với cha mẹ hoặc giáo viên, và giải tỏa áp lực bằng thể thao, nghệ thuật thay vì tìm đến chất gây nghiện. Từ chối không phải phản bội bạn bè; đó là cách bảo vệ mình và có thể giúp bạn dừng lại.
Nhà trường cần đồng hành bằng tình huống thật
Giáo viên và nhà trường không thể giao toàn bộ trách nhiệm phòng ngừa cho học sinh. Hoạt động hiệu quả cần đưa những tình huống gần với đời sống các em vào lớp học, tạo cơ hội luyện cách nhận diện, nói không, rời khỏi nơi nguy hiểm và báo người có trách nhiệm. Nếu phát hiện bạn co giật, ảo giác hoặc có biểu hiện bất thường sau khi dùng sản phẩm không rõ thành phần, học sinh cần lập tức báo giáo viên, nhân viên y tế hoặc người lớn phụ trách để được hỗ trợ. Cùng lúc, cách ứng xử của người lớn cần chuyển từ chỉ cấm đoán, trách phạt sang lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành; nếu học sinh sợ bị mắng, các em có thể giấu chuyện cho đến khi nguy cơ trở nên nghiêm trọng. Sau diễn đàn, Báo Tiền Phong và Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An cho biết sẽ tiếp tục nhân rộng câu lạc bộ, sân chơi kỹ năng sống lành mạnh. Đây là bước tiếp nối cần thiết, nhưng giá trị nằm ở việc duy trì thường xuyên.
